Τρεις «κανείς» στη «γη του κανενός»

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα της 24ης Μαΐου, μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, τρεις φιγούρες πήδηξαν από τα ψηλά Ενετικά Τείχη της συνοικίας Αράμπ Αχμέτ, από την κατεχόμενη Λευκωσία, προς τα εκεί όπου νόμιζαν πως ήταν «η Δύση». Αντ’ αυτής, ο 20χρονος Ντάνιελ, η 23χρονη Γκρέις και ο 33χρονος Εμίλ προσγειώθηκαν στη νεκρή ζώνη, την ελεγχόμενη από τον ΟΗΕ περιοχή: εκεί παραμένουν ακόμη παγιδευμένοι, τρεις «κανείς» στη «γη του κανενός».

Κατάγονται και οι τρεις από τις αγγλόφωνες περιοχές του Καμερούν, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου που αντιπαραθέτει εδώ και τέσσερα χρόνια αγγλόφωνους αυτονομιστές αντάρτες και γαλλόφωνη, ως επί το πλείστον, κυβέρνηση, με κόστος χιλιάδες νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους. Ο Ντάνιελ προσεγγίστηκε από μία ομάδα αυτονομιστών ανταρτών, αρνήθηκε όμως να προσχωρήσει στις τάξεις τους. «Η ζωή μου κινδύνευε. Οι γονείς μου κανόνισαν να έρθω να σπουδάσω εδώ», δήλωσε στη «Cyprus Mail», αναφερόμενος στα Κατεχόμενα. «Εφτασα τον Μάρτιο αλλά γρήγορα συνειδητοποίησα ότι δεν υπήρχε δουλειά. Επρεπε να αναζητήσω μία καλύτερη λύση», πρόσθεσε. Ο Εμίλ λιποτάκτησε πέρυσι, έπειτα από 10 χρόνια στον καμερουνέζικο στρατό. «Δεν στηρίζω τη μάχη των αυτονομιστών, αλλά έπρεπε να φύγω γιατί δεν συμφωνώ με αυτά που μας ζητούσε ο στρατός να κάνουμε. Αν γυρίσω πίσω, θα με σκοτώσουν»», είπε στην «Guardian». Οσο για την Γκρέις, αυτή εγκατέλειψε την πατρίδα της όταν οι ανάδοχοι γονείς της σκοτώθηκαν σε δυστύχημα και ο θείος με τον οποίο πήγε να ζήσει άρχισε να την κακοποιεί σεξουαλικά. Εφτασε αεροπορικώς στα Κατεχόμενα τον Φεβρουάριο. Κι εκείνο το βράδυ της 24ης Μαΐου, «απλώς είπα “Θεέ μου, προστάτευσέ με”. Ηταν πολύ ψηλά τα τείχη. Χτύπησα άσχημα το πόδι μου αλλά ήθελα απεγνωσμένα να περάσω στη Δύση».

Οι τρεις νεαροί Καμερουνέζοι δεν γνώριζαν πως κάτω από τα Τείχη είναι η ουδέτερη ζώνη και όχι το έδαφος των ελεύθερων περιοχών. Σε κάθε περίπτωση, προσέγγισαν αμέσως (ή τους προσέγγισε, οι πληροφορίες επ’ αυτού είναι συγκεχυμένες) μία περίπολο της UNFICYP, της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο, και αυτή τους συνόδευσε στο πλησιέστερο ελληνοκυπριακό οδόφραγμα. Οι τρεις Καμερουνέζοι ζήτησαν διεθνή προστασία, θέλησαν να υποβάλλουν αίτηση για άσυλο. Αλλά οι κυπριακές αρχές τούς αρνήθηκαν την πρόσβαση στη διαδικασία. Παραμένουν, λοιπόν, δύο μήνες τώρα, παγιδευμένοι στη νεκρή ζώνη. Η UNFICYP κάνει σαν να μην υπάρχουν. Ζουν σε δύο σκηνές που τους έχει παραχωρήσει η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, πίσω από το καφέ του Σπιτιού της Συνεργασίας, ενός ξεχωριστού κοινωνικο-πολιτισμικού κέντρου, ενός ζωντανού παραδείγματος δικοινοτικής συνεργασίας όπου πολίτες, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, ενώνουν τις δυνάμεις τους για την προώθηση της ειρήνης και του διαπολιτισμικού διαλόγου – από τα λίγα που σε κάνουν να διατηρείς κάποια ελπίδα, όταν όλα δείχνουν τόσο δυσοίωνα.

Η Υ.Α. καλύπτει το φαγητό τους στο καφέ, καθώς και τα είδη πρώτης ανάγκης που χρειάζονται. Τα Σαββατοκύριακα, όμως, το καφέ κλείνει, οι τουαλέτες του γίνονται λοιπόν απροσπέλαστες. Και αυτές τις μέρες, από την Τρίτη, είναι κλειστό το Σπίτι της Συνεργασίας, λόγω του Μπαϊράμ, και μέσα στον Αύγουστο κλειστό θα μείνει για δύο εβδομάδες, λόγω διακοπών. «Δεν σχεδιάζαμε να παγιδευτούμε εδώ αλλά τι άλλο μπορούμε να κάνουμε;», αναρωτιούνται οι τρεις νεαροί Καμερουνέζοι. «Πηδώντας αυτό το τείχος, παραβιάσαμε τον νόμο στον Βορρά. Αν γυρίσουμε πίσω μπορεί να μας βάλουν φυλακή και να μας απελάσουν. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μία νέα αρχή. Και ελευθερία».

Από μία πλευρά, μοιάζουν το δίχως άλλο σε πολλούς επουσιώδη, αμελητέα, όλα αυτά, μπροστά στα νέα τετελεσμένα που επιχειρεί να δημιουργήσει ο Ερντογάν στα Βαρώσια, τις τουρκικές προκλήσεις που κυριαρχούν στην επικαιρότητα. Από μια άλλη, την πλευρά των ανθρωπιστικών οργανώσεων, αν όχι του ανθρωπισμού εν γένει, ο Ντάνιελ, η Γκρέις και ο Εμίλ δικαιούνται να καταθέσουν αιτήσεις ασύλου ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία υποχρεούται βάσει τους διεθνούς, ευρωπαϊκού και εθνικού δικαίου να εξετάσει τις αιτήσεις τους, και να τους εξασφαλίσει πρόσβαση σε αξιοπρεπείς συνθήκες σε κέντρα υποδοχής -σημειωτέον, η Λευκωσία δεν έχει αποφύγει τις καταγγελίες ότι φουσκώνει τους αριθμούς των αιτούντων άσυλο, ούτε ότι επιδίδεται, με τη σειρά της, σε παράνομες επαναπροωθήσεις στη θάλασσα. Από μία τρίτη, την πλευρά του κύπριου υπουργού Εσωτερικών, Νίκου Νουρή, αφενός όλα τα κέντρα υποδοχής στην Κύπρο «είναι πλήρη», αφετέρου αν η χώρα αποδεχθεί αυτούς τους τρεις ανθρώπους, τότε τέτοια περάσματα «θα γίνουν η επόμενη συνήθης πρακτική. Θα έρχονται κατά χιλιάδες… Η Τουρκία θα τους βάζει σε λεωφορεία και θα τους στέλνει στα οδοφράγματα» – για τον κύπριο υπουργό, η λύση μπορεί να έρθει μόνο από την ΕΕ, και τη συμπερίληψη της Κύπρου σε ένα πρόγραμμα ανακατανομής αιτούντων άσυλο μεταξύ των κρατών μελών.

Με δυο λόγια, μπλέχτηκαν σε μία ιστορία που τους ξεπερνά ο Ντάνιελ, η Γκρέις και ο Εμίλ. Από αυτές που προτιμούμε συνήθως να αγνοούμε – γιατί τι να πει κανείς;