Αξιολόγηση πριν από την πρόσληψη

Η εισαγωγή του θεσμού της αξιολόγησης και της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής αποτελεί σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την ελληνική εκπαίδευση. Οσον αφορά την αξιολόγηση, το στοίχημα βρίσκεται στην εφαρμογή όσων ψηφίστηκαν. Ελπίζω ότι αυτοί που χαράσσουν την εκπαιδευτική πολιτική έχουν συνεκτιμήσει το δεδομένο ότι την αξιολόγηση θα την εφαρμόσουν άνθρωποι, ότι μεταξύ αξιολογούντων και αξιολογουμένων υπάρχουν συναδελφικές ή ακόμη και προσωπικές σχέσεις, και ότι η νοοτροπία των ανθρώπων δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη με διατάξεις νόμου. Η πιο ύπουλη υπονόμευση του νέου θεσμού μπορεί να μην προέρχεται από τους αρνητές του αλλά από την πλασματική εφαρμογή του ίδιου του θεσμού. Εδώ υπάρχει άλλωστε και η εμπειρία των «συναδελφικών» αξιολογήσεων στα πανεπιστήμια.

Το τρίτο θεσμικό βήμα που πρέπει οπωσδήποτε να γίνει, ή έστω να δρομολογηθεί, είναι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών πριν από την πρόσληψη. Πριν από έναν χρόνο, σε παρέμβασή μου με τίτλο «Αριστεία παντού» («ΤΑ ΝΕΑ», 20-6-20), έγραφα τα εξής: «Υψιστη υποχρέωση της πολιτείας είναι να προσλαμβάνει τους άριστους ως διδακτικό προσωπικό στη δημόσια εκπαίδευση. Αυτό μπορεί να γίνει αξιολογώντας τους πτυχιούχους των ΑΕΙ μέσω ενός “σοβαρού” και αυστηρού εθνικού διαγωνισμού».

Για να γίνω σαφέστερος, κατά γενική ομολογία, το μέσο επίπεδο των πτυχιούχων έχει πάρει την κατιούσα τα τελευταία χρόνια. Το φαινόμενο οφείλεται στο γεγονός ότι το επίπεδο των εισακτέων πήγαινε από το κακό στο χειρότερο, με τις βάσεις εισαγωγής να έχουν καταρρεύσει σε πολλά τμήματα.

Εντούτοις, κάθε χρόνο προσλαμβάνονται δεκάδες χιλιάδες αναπληρωτές και ωρομίσθιοι καθηγητές με κριτήρια επιλογής την προϋπηρεσία και, κατά προτεραιότητα, τα κοινωνικά κριτήρια (πολυτεκνία, τριτεκνία, αναπηρία, σοβαρή πάθηση). Ορισμένοι από αυτούς έχουν υπηρετήσει ή θα υπηρετήσουν στην εκπαίδευση για πέντε, δέκα, ακόμη και δεκαπέντε χρόνια. Δεν υπήρξε ούτε καν η σκέψη να αξιολογηθεί η προϋπηρεσία τους, παρόλο που έχουν τις ίδιες διδακτικές ευθύνες με τους μόνιμους εκπαιδευτικούς και, κατά συνέπεια, διαμορφώνουν την εικόνα της εκπαίδευσης από κοινού με το μόνιμο προσωπικό, το οποίο όμως στο εξής θα αξιολογείται. Ακόμη χειρότερο είναι τούτο: η επικείμενη πρόσληψη των 10.500 μόνιμων εκπαιδευτικών θα γίνει με βάση τα κριτήρια του Ν. 4589/2019 της προηγούμενης κυβέρνησης. Σύμφωνα με αυτά, η (μη αξιολογημένη) εκπαιδευτική προϋπηρεσία βαθμολογείται με 120 μονάδες κατ’ ανώτατο όριο, με όσες δηλαδή βαθμολογούνται, επίσης κατ’ ανώτατο όριο, τα παρακάτω ακαδημαϊκά προσόντα: διδακτορικό δίπλωμα, δύο μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών, δεύτερο πτυχίο, βαθμός πτυχίου, άριστη γνώση δύο ξένων γλωσσών, πιστοποιημένη γνώση χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή και επιμόρφωση.

Αν μάλιστα προσθέσουμε στην προϋπηρεσία την αναπηρία (28 μονάδες για 70% αναπηρία) και τις 3 μονάδες ανά τέκνο, ο πολύτεκνος υποψήφιος με τη μέγιστη προϋπηρεσία, με αναπηρία και μόνο ακαδημαϊκό προσόν ένα πτυχίο με βαθμό 5 (πέντε) υπερέχει ενός υποψηφίου που έχει βαθμό πτυχίου 10 (δέκα), διδακτορικό και άλλα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά δεν έχει προϋπηρεσία, δεν είναι έγγαμος και δεν έχει κάποια αναπηρία! Αν η ηγεσία του ΥΠΕΠΘ ενδιαφέρεται πραγματικά για την αξιολόγηση των υπηρετούντων εκπαιδευτικών, δεν είναι εξίσου λογικό να προσλαμβάνει τους κατά τεκμήριο αξιότερους; Και δεν είναι παράλογο να υιοθετεί κριτήρια πρόσληψης που ισοπεδώνουν την «αριστεία», τον διακηρυγμένο εκπαιδευτικό στόχο της;

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης