Ανάμεσα στο όνειρο και τον εφιάλτη

Η μυρωδιά του βρεγμένου χώματος έφτανε από την πλατεία ως τις κερκίδες του Αρχαίου Θεάτρου της Επιδαύρου. Οι χαμηλοί άνυδροι θάμνοι, το τραπέζι, το ματωμένο σεντόνι πάνω στο οποίο ήταν ξαπλωμένος ο Ορέστης και πίσω το σαλόνι ενός σημερινού ίσως σπιτιού οριοθετούσαν τον κόσμο που έπλασε ο Γιάννης Κακλέας (μαζί με την Ηλένια Δουλαρίδη στα σκηνικά και τα κοστούμια) στην παρθενική του εμφάνιση στο Αργολικό Θέατρο για να προσεγγίσει το σπουδαίο έργο του Ευριπίδη σε μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά.

Ανάμεσα στο όνειρο και τον εφιάλτη οι ήρωες του δράματος άρχισαν να υφαίνουν την ιστορία του μητροκτόνου διαδόχου του αργείτικου θρόνου με την οποία είχαν ασχοληθεί και οι τρεις τραγικοί. Το αίτημα της πατροκτονίας της ελευθερίας και της υπεράσπισης του πατρικού δικαίου ήταν ο πυρήνας των έργων τόσο για τον Αισχύλο όσο και για τον Σοφοκλή. Ο Ορέστης στο κείμενο του Ευριπίδη υπερασπίζεται την ηθική πατρικού δικαίου. Είναι το θλιβερό, το δύστυχο, το πικραμένο παιδί που έχασε τα λογικά του όταν σκότωσε τη μάνα του. Ο Ευριπίδης ως νεωτεριστής της τραγωδίας, όπως σημειώνει ο μεταφραστής, αποκωδικοποιεί με ρεαλισμό την ανθρώπινη ψυχή, διερωτάται για τα πάντα χωρίς να διστάζει να διατυπώσει τον προβληματισμό του για το αλάνθαστο των θεών και των ηθικών αξιών της πόλης.  Αυτά τα στοιχεία φωτίστηκαν μέσα από τη σκηνοθετική προσέγγιση του Γιάννη Κακλέα και τις σπουδαίες ερμηνείες του Αρη Σερβετάλη στον ρόλο του Ορέστη και της Μαίρης Μηνά στον ρόλο της Ηλέκτρας. Αυτή άλλωστε αναλαμβάνει στην πρώτη σκηνή να εξιστορήσει τα δεινά του παλατιού. «Ολα τ’ αντέχει ο άνθρωπος, θεοί μη μας λυπάστε! Στείλτε μας περισσότερο κακό. Πιο αβάσταχτο, δώστε μας πόνο. Ρημάξτε μας με πιο μεγάλες συμφορές. Αντέχουμε ακόμα ζούμε».

«Η συνείδηση». Το παλάτι των Ατρειδών στο πίσω μέρος της σκηνής έχει στοιχεία παρακμής. Εχουν περάσει έξι μέρες από τον ανόσιο φόνο. Ο Ορέστης κείτεται άρρωστος στο στρώμα του, τον παλάβωνε το αίμα της μητέρας του και οι Ερινύες άρχισαν να τον κατατρέχουν. Ο μύθος των δύο αδελφών σε αυτό το έργο πάθους ξετυλίγεται μετά τη δολοφονία της Κλυταιμνήστρας και του εραστή της Αίγισθου από τον Ορέστη. Αυτός όπως λέει η Ηλέκτρα είχε να πλυθεί και να φάει έξι μέρες. Και η εικόνα που έπλασε με την υπέροχη ερμηνεία του ο Αρης Σερβετάλης έδωσε και τον τελευταίο νευρώνα της νοσηρής – ψυχικά και σωματικά – κατάστασης του ήρωα. Η αδελφή του συνεχίζει τη διήγηση και ενημερώνει πως η σύναξη των Αργειτών θα αποφασίσει για το μέλλον του. Η μόνη τους ελπίδα είναι ο Μενέλαος (Πάνος Βλάχος) ο οποίος εμφανίζεται ρωτώντας τον ήρωα: «Πες μου τι σε τυραννά, ποια είναι η αρρώστια που σε τρώει». Ορέστης: «Η συνείδηση». Σύμφωνα με τον Γιάννη Κακλέα ο Ευριπίδης πραγματεύεται την τύχη των νεαρών μητροκτόνων μετά το έγκλημα κάνοντας ταυτόχρονα ένα καίριο σχόλιο για τη λειτουργία της αθηναϊκής δημοκρατίας. «Θέτει αμείλικτα ερωτήματα για τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, την πίστη με τον θάνατο με το σκοτάδι της ανθρώπινης ψυχής». Αυτό το έρεβος φωτίστηκε ιδανικά με ένα Χορό που κινούνταν νωχελικά ντυμένο με μαύρα κοστούμια, τα οποία υπογράμμιζαν με ιδανικό τρόπο αυτό τον δυστοπικό κόσμο όπου είχε τοποθετηθεί το δράμα του αρχαίου τραγικού.

Είναι πολλές οι εικόνες που παίρνει φεύγοντας από αυτή την πρώτη αναμέτρηση του Γιάννη Κακλέα στο Αργολικό Θέατρο. Η σπαρακτική γεμάτη ένταση και συμπόνοια σκηνή των δυο αδελφών όταν μαθαίνουν την τιμωρία τους. Ορέστης: «Πέσε στην αγκαλιά μου, αγκάλιασέ με και κλάψε σα να κλαις σε τάφο».

Το τέλος γράφεται με το μεγάλο τραπέζι στο κέντρο της σκηνής το οποίο είχε στρώσει ο Ορέστης με το σεντόνι του, λερωμένο από τα αίματα. Ο Χορός εμφανίζεται, ενώ ο σκηνικός χώρος διαλύεται, ντυμένος στα λευκά και δημιουργώντας έτσι τη συνθήκη της κάθαρσης. Ο από μηχανής θεός Απόλλωνας εμφανίζεται και δίνει τη λύση.

Οι απελπισμένοι ήρωες του Ευριπίδη, παραδομένοι στο σκοτάδι της θλίψης, της απελπισίας και της απόγνωσης ψάχνουν την αλήθεια εκείνη που θα τους οδηγήσει στο φως. Εκείνο που ύμνησε ο Φρύγας (Ζερόμ Καλουτά): «Τι δούλος και άρχοντας μου λες. / Που είναι άνθρωπος, αυτό δεν φτάνει για να ζήσω; Ετσι μονάχα για το φως. Να βλέπω κάθε / μέρα να χαράζει, να λέω – χάραξε λοιπόν και σήμερα. Υπάρχει ακόμα στον κόσμο φως. / Δεν είναι λίγο. Δεν είναι λίγο».