«Πολλοί επιμελητές λειτουργούν σαν οι εκθέσεις να είναι δικές τους»

Την πρώτη φορά που συνάντησα διά ζώσης τον Ορέστη Ανδρεαδάκη, η αφορμή δεν ήταν μια ταινία ή ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ, αλλά μια τρύπα. Ηταν το 2010 όταν ως επικεφαλής του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας, τότε, είχε την ιδέα μέσα σε 18 μουσεία της Αθήνας να επισημάνει τα εκθέματα εκείνα που αναδείκνυαν τη σημασία της τρύπας στον ανθρώπινο πολιτισμό και να μας συστηθεί και ως επιμελητής της έκθεσης.

Εκτοτε οι δρόμοι μας συναντήθηκαν ξανά όταν, ταράσσοντας τα νερά και προκαλώντας ουκ ολίγα πικρόχολα σχόλια κι ενώ ήταν ήδη καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ανέλαβε τον πολυπόθητο για πολλούς ρόλο του επιμελητή στο εθνικό περίπτερο της Ελλάδας, το 2017, στην Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παρουσιάστηκε η βιντεοεγκατάσταση του Γιώργου Δρίβα «Εργαστήριο Διλημμάτων».

Και τώρα κάνει διπλό «χτύπημα» καθώς υπογράφει ως επιμελητής όχι μία, αλλά δύο εκθέσεις. Η πρώτη είναι η εγκατάσταση – κινηματογραφική ταινία των Χρήστου Πασσαλή και Σύλλα Τζουμέρκα «Η πόλη και η πόλη», στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, στα Πανοραμικά Σκαλιά του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος από την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το ΚΠΙΣΝ, η παρουσίαση της οποίας ολοκληρώθηκε προ ημερών. Η δεύτερη, που φιλοξενείται στην Project Gallery έως τα μέσα Σεπτεμβρίου, έχει τίτλο «Οικειότητα: Μια σύγχρονη τυραννία», ο οποίος αποτέλεσε και τον οδηγό για τη διαμόρφωση του διαγωνιστικού προγράμματος του 61ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στην έκθεση 12 έλληνες εικαστικοί, κατόπιν ανάθεσης από το Φεστιβάλ, σχολίασαν με τον δικό τους τρόπο από μία ταινία.

«Η ΤΕΧΝΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΙΑΙΑ». Οπότε το ερώτημα «τι γυρεύει ένας άνθρωπος του κινηματογράφου στα εικαστικά χωράφια;» έρχεται αναπόφευκτα. «Δεν θεωρώ τον εαυτό μου άνθρωπο του σινεμά κι επιπλέον έμαθα από τον σπουδαίο κριτικό τέχνης John Berger ότι η τέχνη είναι ενιαία, η μία επηρεάζει την άλλη και όσοι ασχολούμαστε με κάποια από τις μορφές της είμαστε υποχρεωμένοι να εντοπίζουμε τη μεταξύ τους σχέση και συνομιλία», υποστηρίζει και πιστεύει ότι ο ρόλος των επιμελητών είναι παρεξηγημένος με δική τους ευθύνη.

«Μεγάλος αριθμός επιμελητών έχει αναπτύξει ένα υπέρμετρο εγώ και λειτουργούν σαν οι εκθέσεις να είναι δικές τους και όχι του καλλιτέχνη. Είναι σοκαριστικό. Ο επιμελητής έχει ρόλο ψυχαναλυτή. Πρέπει να μιλάει για τα πάντα με τον καλλιτέχνη και να τον συμβουλεύει χωρίς να του επιβάλλει τον δικό του τρόπο. Πολλοί επιμελητές, επίσης, δεν θέλουν να ασχοληθούν με όσα θεωρούν δευτερεύοντα – όπως το στήσιμο των έργων – αλλά με το κείμενό τους και μόνο. Στη Βενετία ήρθε ένας σπουδαίος ιστορικός τέχνης από ένα γειτονικό περίπτερο και ζήτησε να γνωρίσει τον επιμελητή του ελληνικού. Του συστήθηκα ενώ κουβαλούσα κάτι. Εκπληκτος, μου είπε ότι εκείνος είναι ιστορικός τέχνης και δεν κάνει χειρωνακτικές εργασίες. “Κάνετε λάθος δουλειά”, του απάντησα».

Δεν είναι λίγοι όμως εκείνοι που δεν βλέπουν με καλό μάτι την είσοδο στον επιμελητικό χώρο προσώπων που δεν έχουν εξειδικευμένες σπουδές και αμφισβητούν τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας έκθεσης. «Χαίρομαι όταν υπάρχουν αμφισβητήσεις διότι σε ολόκληρο το φάσμα της ζωής και της τέχνης έτσι προχωρούν τα πράγματα. Είναι ό,τι πιο συναρπαστικό», λέει γελώντας. «Κι εγώ δεν ξέρω αν το κάνω σωστά. Το κάνω για να το διαπιστώσω. Με ενδιαφέρει η επικοινωνία με τον καλλιτέχνη και το κοινό. Το σήμα για το πώς πήγαν τα πράγματα έρχεται ύστερα από πολλά χρόνια. Πολλά έργα αποθεώθηκαν ή καταδικάστηκαν στην εποχή τους κι απαξιώθηκαν ή αναγνωρίστηκαν αργότερα. Πηγαίνεις ψάχνοντας και κρίνεσαι στο μέλλον. Το θέμα είναι να κατανοήσεις ότι κάθε έργο τέχνης είναι μια προσωπική επιστολή με διαφορετικό παραλήπτη κάθε θεατή».

INFO

«Οικειότητα: Μια σύγχρονη τυραννία» στην Project Gallery (Νορμανού 3, Μοναστηράκι) έως τις 15 Σεπτεμβρίου. Είσοδος ελεύθερη