Γράμματα στην Αμερική

Η κινητοποίηση είναι γενικότερη – σε Αθήνα, Λευκωσία και ΗΠΑ. Μετά τη συντονισμένη παρέμβαση Μητσοτάκη και Αναστασιάδη στις Βρυξέλλες, η επιστολή του κύπριου προέδρου στον Τζο Μπάιντεν ήταν το επόμενο βήμα για να αναδειχθεί η έκτακτη κατάσταση, ενώ στον χορό μπήκαν και οι μεγαλύτερες ελληνοαμερικανικές οργανώσεις, οι οποίες με τη δική τους κοινή επιστολή ζητούν από τον αμερικανό πρόεδρο να μην ανεχθεί την περαιτέρω καταστρατήγηση της εθνικής κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η εμφάνιση Ερντογάν στα Κατεχόμενα στις 20 Ιουλίου, προκαλεί συναγερμό υπό την κλιμακούμενη ανησυχία ότι από την Αγκυρα θα επιχειρηθεί η δημιουργία νέων τετελεσμένων. Για την Ευρώπη μίλησε και από τη Λευκωσία η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά όλοι περιμένουν μια ξεκάθαρη θέση – ει δυνατόν και με αυστηρές προειδοποιήσεις – από τον Λευκό Οίκο.

Πρόκειται για προσδοκία που δεν συνδέεται μόνον με την εκτίμηση ότι, ύστερα από τέσσερα χρόνια απραξίας, οι ΗΠΑ επιστρέφουν δυναμικά στο διεθνές γεωπολιτικό παιχνίδι, αλλά και με τη βεβαιότητα ότι ο Μπάιντεν είναι ο μόνος που μπορεί να τιθασεύσει τον Ερντογάν. Το ψήφισμα 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών αναφέρει ρητά ότι μια προσπάθεια αλλαγής του καθεστώτος των Βαρωσίων απαιτεί τη μεταφορά της περιοχής στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών – συνεπώς, ο τούρκος πρόεδρος ετοιμάζεται για μεγαλύτερη πρόκληση που ξεπερνά την ελληνοκυπριακή κοινότητα. Είναι έτσι όμως, από τη στιγμή που θα το δουν έτσι και πέραν του άξονα Αθήνας – Λευκωσίας. Και αυτή τη στόχευση έχει το σαφάρι του Νίκου Δένδια σε χώρες που μπορεί φαινομενικά να βρίσκονται στο δεύτερο ή το τρίτο επίπεδο της παγκόσμιας λίστας, αλλά στην παρούσα φάση κατέχουν μια θέση στα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Με αυτό το σχέδιο, άλλωστε, ο υπουργός Εξωτερικών προετοιμάζεται να φτάσει προσεχώς ακόμη και στον Νίγηρα.

Θα ικανοποιήσει μια παρέμβαση Μπάιντεν τις προσδοκίες; Στο ελληνικό ΥΠΕΞ προεξοφλούν την παρέμβαση, διατηρούν όμως επιφυλάξεις για τα ντεσιμπέλ που θα συνοδεύουν το σήμα του Λευκού Οίκου. Με την αμερικανική αποχώρηση από το Αφγανιστάν και τον σχεδιασμό της Ουάσιγκτον για ενισχυμένη παρουσία στα Δυτικά Βαλκάνια, ο οποίος περνά και από εξελίξεις σε σχέση με το καθεστώς στο Κόσοβο, οι γεωπολιτικές ισορροπίες δεν μπορούν να βγάλουν την Τουρκία από το γήπεδο. Τα διμερή ζητήματα που δοκιμάζουν τη σχέση Ουάσιγκτον – Αγκυρας, με αποκορύφωμα τους S-400 και την προσέγγιση του Ερντογάν με τον Πούτιν, αποτελούν άλλης τάξης θέμα που θα μπορούσε να διαχωριστεί. Στην Αθήνα δεν έχουν αμφιβολία ότι μια αποτυχία δράσης θα ενθαρρύνει και θα αξιοποιηθεί από τον Ερντογάν στην επιδίωξή του για μια λύση «δύο κρατών» στην Κύπρο.

Το ελληνικό αντίδοτο αναζητείται σε μια σειρά από κινήσεις που δεν περιορίζονται στη διατήρηση ανοικτών διαύλων με την Αγκυρα και τις απευθείας συζητήσεις σε επίπεδο κορυφής. Ακόμη και αν δεν το φωνάζουν, στο Μαξίμου και το νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας δεν περιμένουν μια καταλυτική παρέμβαση από την Ευρώπη, όσο το Βερολίνο ακολουθεί έναν δικό του σχεδιασμό απέναντι στην Αγκυρα, υπό την πίεση του Προσφυγικού και τις διμερείς οικονομικές διασυνδέσεις. Η περαιτέρω σύσφιξη των σχέσεων της Αθήνας με την Ουάσιγκτον καταγράφεται ως μονόδρομος και τα φθινοπωρινά ταξίδια που προετοιμάζονται – με Μητσοτάκη στις ΗΠΑ και τον αμερικανό ΥΠΕΞ, Αντονι Μπλίνκεν, στα μέρη μας – ίσως να δρομολογήσει εξελίξεις που θα υπερβαίνουν την επικαιροποίηση της ελληνοαμερικανικής στρατιωτικής συμφωνίας. Μια υπερατλαντική πτήση του Δένδια ίσως προηγηθεί.

Η ενισχυμένη ελληνική παρουσία στον Αραβικό Κόλπο, με μια θέση παρατηρητή στον Αραβικό Σύνδεσμο, η οποία εν πολλοίς θα επικυρωθεί την προσεχή Τρίτη με το νέο ταξίδι Δένδια στο Κάιρο, είναι επίσης μια κίνηση για μεγαλύτερο ζωτικό χώρο. Οπως και το συμμαχικό τόξο που θα επιδιωχθεί στην υποσαχάρια Αφρική, με πρώτο βήμα τα θυρανοίξια ελληνικής πρεσβείας στη Σενεγάλη. Σε μια προσπάθεια, εξάλλου, ο χρόνος να μην τρέξει προς όφελος της Αγκυρας, ο Δένδιας έχει ήδη αρχίσει να προετοιμάζει τον φάκελο υποψηφιότητας της Ελλάδας για μια θέση (το 2025) στα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.