Αποζημιώσεις – μαμούθ για πλημμύρες και πυρκαγιές

Μια σημαντική απόφαση η οποία προσδιορίζει με σαφήνεια τα όρια της ευθύνης του Δημοσίου από παραλείψεις των αρμοδίων οργάνων του, που πληρώνουν με τη ζωή τους οι πολίτες, όπως στην περίπτωση 29χρονου ο οποίος πνίγηκε στη φονική πλημμύρα της Μάνδρας τον Νοέμβριο του 2017, εξέδωσε το Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας. Το δικαστήριο με αυτή την πρώτη απόφασή του, με βάση την οποία επιδικάζεται στην οικογένεια του θύματος αποζημίωση ύψους 270.000 ευρώ, ανοίγει τον δρόμο για την ικανοποίηση αντίστοιχων απαιτήσεων, καθώς κατά τη διάρκεια της πλημμύρας στην περιοχή έχασαν τη ζωή τους 25 άτομα.

Παράλληλα, σύμφωνα με νομικούς, η απόφαση αυτή μπορεί να αποτελέσει νομολογιακή «πυξίδα» και για τις αγωγές που έχουν καταθέσει συγγενείς θυμάτων από τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, που άφησε πίσω της 102 νεκρούς, και εκκρεμούν ενώπιον της διοικητικής Δικαιοσύνης.

Η αναγνώριση «της αστικής ευθύνης του Δημοσίου και της Περιφέρειας Αττικής για τις πράξεις και παραλείψεις που έγιναν αιτία για τον θάνατο του 29χρονου στη πλημμύρα της Μάνδρας καθιστά τη δικαστική απόφαση εξαιρετικά σημαντική» σημειώνει ο δικηγόρος Πάνος Μπιτσαξής, ο οποίος εκπροσώπησε την οικογένεια του θύματος. Προφανώς η απόφαση, σύμφωνα με τον ίδια, «δεν προκαταλαμβάνει την ποινική υπαιτιότητα οποιουδήποτε (σ.σ. η δίκη για το ποινικό σκέλος της υπόθεσης βρίσκεται σε εξέλιξη ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου της Αθήνας) και δεν είναι ακόμα αμετάκλητη. Ομως, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, η Δικαιοσύνη ερευνά με προσοχή τις ευθύνες του κράτους όταν αυτές προσβάλλουν τη ζωή, τη σωματική ακεραιότητα και την περιουσία του πολίτη».

Συγκεκριμένα, το Διοικητικό Δικαστήριο με την υπ’ αριθμόν 6816/2021 απόφαση, στην οποία ο θάνατος του 29χρονου χαρακτηρίζεται «απρόσμενα τραγικός», έκρινε πως τόσο η Περιφέρεια Αττικής όσο και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας αλλά και η Ελληνική Αστυνομία φέρουν ευθύνες και θα πρέπει να αποζημιώσουν την οικογένειά του για «ψυχική οδύνη».

Η ευθύνη της Περιφέρειας συνίσταται στο γεγονός ότι «παρέλειψε να διενεργήσει αντιπλημμυρικά έργα και διευθετήσεις στα ρέματα Σούρες και Αγία Αικατερίνη στην Μάνδρα Αττικής» για τα οποία είχε την ευθύνη. Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη δικαστική απόφαση, η Περιφέρεια Αττικής είχε ήδη από το 2014 προβεί στην έγκριση μελέτης για την εκτροπή των ρεμάτων Σούρες και Αγία Αικατερίνη στην περιοχή της Μάνδρας, όπως επίσης και για την εκτέλεση όλων των αναγκαίων αντιπλημμυρικών έργων. Μάλιστα, από το 2016 είχε λάβει από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση εγκρίσεις για το μεγαλύτερο μέρος από αυτά, ενώ το 2015 είχε συμβεί ακόμη μια πλημμύρα στη Μάνδρα. Ωστόσο, η Περιφέρεια Αττικής «αδικαιολογήτως δεν προέβη σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες… για την άμεση εκτέλεση του ανωτέρου έργου» για το οποίο είχαν εγκριθεί και οι αναγκαίες πιστώσεις.

Ευθύνες, όμως, αναγνωρίζει το δικαστήριο και στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, καθώς, όπως επισημαίνεται, «είναι η καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία για την εκπόνηση και εκτέλεση σχεδίων αντιμετωπίσεων κινδύνων από την εκδήλωση έντονων καιρικών φαινομένων, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και η πλημμύρα (…) Παρ’ όλα αυτά, δεν έλαβε τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα για την ενημέρωση των πολιτών» ώστε να αντιληφθούν οι πολίτες πόσο επικίνδυνες ήταν οι βροχοπτώσεις και να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα αυτοπροστασίας.

Τέλος, στο τρίτο «κεφάλαιο» της δικαστικής απόφασης αποδίδονται ευθύνες και στην ΕΛ.ΑΣ. για παραλείψεις που εστιάζονται σε τρία σημεία: Το πρώτο αφορά το ότι δεν εκπονήθηκε ειδικό σχέδιο αντιμετώπισης κινδύνου στην περιοχή της Δυτικής Αττικής. Το δεύτερο, ότι δεν διενεργήθηκε «προληπτικός έλεγχος για τη βατότητα του οδικού δικτύου σε τοπικό-περιφερειακό και εθνικό επίπεδο». Και το τρίτο την «παράλειψη των αρμόδιων αστυνομικών οργάνων αφενός να διατάξουν τη διακοπή της κυκλοφορίας στην Παλαιά Εθνική Οδό Αθηνών – Θηβών ήδη από 6.50 πρωινή, όταν διεβιβάσθη στο Κέντρο Επιχειρήσεων σήμα για πτώση βράχων στο εν λόγω οδικό δίκτυο, αφετέρου να εκδώσουν έκτακτο δελτίο για την αποφυγή του εν λόγω οδικού δικτύου λόγω πτώσεως βράχων σε αυτό».