Κυπριακό: Θα ανοίξει ή θα κλείσει οριστικά ο δρόμος της λύσης;

Mε το βλέμμα στραμμένο στο φθινόπωρο, τις προσδοκίες χαμηλές, την εμπιστοσύνη κλονισμένη έναντι και των δύο μερών στο Κυπριακό αλλά και με την απορία εάν οι παραινέσεις τους, ειδικά προς την Αγκυρα, θα έχουν κάποιο – ή και ενδεχομένως το αντίθετο – αποτέλεσμα, τα Ηνωμένα Εθνη και ο διεθνής παράγοντας συνεχίζουν να  δραστηριοποιούνται προκειμένου το ορόσημο του Σεπτεμβρίου, της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μιας νέας «5+1» διάσκεψης για το Κυπριακό, να κρατηθεί εν ζωή.

Τα πράγματα δεν μοιάζουν απλά δύσκολα στην Κύπρο. Είναι επικίνδυνα για άλλη μία φορά, καθώς η Αγκυρα συνεχίζει να δίνει ανησυχητικά δείγματα γραφής, ειδικά ενόψει της επίσκεψης Ερντογάν στις 20 Ιουλίου. Μια επίσκεψη με μάλλον βαρυφορτωμένο πρόγραμμα εντυπωσιασμού παρά ουσίας, το οποίο όμως κινείται σταθερά στη λογική των προκλήσεων, ειδικά των αισθημάτων των εκτοπισθέντων της Αμμοχώστου. Τα προκλητικά σχέδια της Αγκυρας στην Αμμόχωστο, άλλωστε, καταγγέλλει ήδη ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης με επιστολές – διαβήματα που απέστειλε σε ΕΕ, ΟΗΕ και στον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.

ΝΕΑ ΤΕΤΕΛΕΣΜΕΝΑ. Παρότι παραμένει μυστήριο το τι τελικά θα ανακοινώσει ο Ερντογάν στην περίκλειστη πόλη ή καλύτερα το πόσο θα ανταποκριθεί στις παροτρύνσεις του διεθνούς παράγοντα για να αποφύγει η Τουρκία τις προκλήσεις, έτσι που τα πράγματα να κυλήσουν ομαλά – ή σχεδόν – ως τον Σεπτέμβρη, ο φόβος στην ελληνοκυπριακή πλευρά είναι πως η Τουρκία θα προχωρήσει τελικά σε νέα τετελεσμένα, τα οποία δεν θα περιορίζονται στο άνοιγμα απλώς μερικών ακόμα δρόμων οι οποίοι καθαρίστηκαν και μερικών παραλιών, αλλά θα αφορούν ενέργειες όπως το να άρει το στρατιωτικό καθεστώς στην περίκλειστη πόλη, να την «επιστρέψει» στην «ΤΔΒΚ» και να καλέσει τους ελληνοκύπριους πρόσφυγες να ζητήσουν τις περιουσίες τους, μέσω της Επιτροπής Αποζημιώσεων των Τουρκοκυπρίων, αλλά με την πόλη να παραμένει υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση κατά παράβαση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ. Το γεγονός δε ότι, την Πέμπτη, ανακοινώθηκε πως μαζί με τον Ερντογάν θα φτάσει στην Κύπρο και όλη η Κεντρική Επιτροπή του κυβερνώντος ΑKP ενέτεινε αυτή την ανησυχία.

ΤΣΑΪ ΚΑΙ «ΤΖΑΜΙ». Τόσο ο διεθνής Οργανισμός όσο και ο υπόλοιπος διεθνής παράγοντας καταβάλλουν συντονισμένες προσπάθειες ώστε οι τουρκικές εξαγγελίες, οι οποίες θεωρούνται βέβαιο ότι θα γίνουν, να περιοριστούν σε ένα γενικότερο πλαίσιο – άνοιγμα της Αμμοχώστου για επισκέπτες κ.λπ. – και σε συμβολισμούς με τους οποίους η Αγκυρα κάνει ξεκάθαρη για άλλη μία φορά την πρόθεσή της να μην επιστρέψει απλά την Αμμόχωστο, όπως προνοούν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, εγείροντας ζητήματα νομικών διεκδικήσεων, όπως η γνωστή ιστορία με τον ισχυρισμό ότι η πόλη είναι περιουσία του ΕΦΚΑΦ, των τουρκικών βακουφιών.

Διπλωματική πηγή εξηγούσε στα «ΝΕΑ» ότι δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι ο Ερντογάν, μετά το τσάι που θα έχει στον Δημοτικό Κήπο της Αμμοχώστου, θα πορευθεί κατά μήκος της λεωφόρου Δημοκρατίας και θα καταλήξει με τη συνοδεία του σε ένα κτίριο το οποίο υποστηρίζεται τώρα ότι ήταν κάποτε τζαμί, χωρίς μιναρέ, και την ύπαρξη του οποίου αγνοούσαν οι πάντες. Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, στην ως επί το πλείστον πολύ μεταγενέστερη της οθωμανικής περιόδου περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου. Οταν «ΤΑ ΝΕΑ» είχαν επισκεφθεί τον χώρο, υπήρχε, όπως δείχνει και η φωτογραφία, μόνο ένα μινμπάρ (το αντίστοιχο του άμβωνα των εκκλησιών), το οποίο όμως ήταν φανερό ότι δεν αποτελούσε μέρος του αρχικού περιεχομένου του κτιρίου. Είναι όμως ενδεικτικό το πώς, ακόμα και με κάτι τέτοια φαινομενικά ήσσονος σημασίας πράγματα, η Τουρκία εγείρει διεκδικήσεις στην περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου, το Βαρώσι, όπως λέγεται συχνότερα στην Κύπρο.

ΔΥΣΚΟΛΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ. Τα Ηνωμένα Εθνη ελπίζουν λοιπόν πως το ταξίδι Ερντογάν θα τελειώσει με τη μικρότερη δυνατή ζημιά καθώς, όπως μας έλεγε και πηγή του ΟΗΕ στην Κύπρο, οποιαδήποτε κίνηση ουσιαστικής ανατροπής του καθεστώτος στην Αμμόχωστο θα εξανεμίσει τις προοπτικές λύσης αφού η επιστροφή της Αμμοχώστου είναι εκ των ων ουκ άνευ για να υπάρξει σοβαρή διαπραγμάτευση. Εάν τα τετελεσμένα δεν είναι μόνο σε επίπεδο διακηρύξεων ή προσωρινών ενεργειών, συμπλήρωσε, τότε τα πράγματα καθίστανται εξαιρετικά δύσκολα για τη συνέχεια.

Οσο για τον ρόλο της ελληνοκυπριακής πλευράς, η ίδια πηγή ήταν σαφής πως τα ΗΕ αναμένουν και από τις δύο πλευρές την επίδειξη βούλησης. Τονίζοντας με νόημα το «και από τις δύο πλευρές». Θεωρώντας δηλαδή ότι ούτε από ελληνοκυπριακής πλευράς υπήρξε η αναμενόμενη προσπάθεια. Ενα μήνυμα, άλλωστε, το οποίο η Λευκωσία έχει λάβει ξεκάθαρα και πολλές φορές.