Η στασιμοπληθωριστική κρίση χρέους παραμονεύει

Τον Απρίλιο προειδοποίησα ότι οι σημερινές χαλαρές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές, όταν συνδυάζονται με αρνητικά σοκ στην προσφορά, θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον στασιμοπληθωρισμό ανάλογο με αυτό της δεκαετίας του 1970 (υψηλός πληθωρισμός μαζί με ύφεση). Στην πραγματικότητα, ο κίνδυνος σήμερα είναι ακόμη μεγαλύτερος από όσο ήταν τότε.

Τώρα οι χαλαρές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές θα συνεχίσουν να προκαλούν φούσκες οδηγώντας σε πολύ αρνητικές συνέπειες. Γενικότερα, ο ανταγωνισμός Κίνας και Αμερικής απειλεί να κατακερματίσει την παγκόσμια οικονομία σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή και η πανδημία του κορωνοϊού ωθούν τις εθνικές κυβερνήσεις σε βαθύτερη αυτονομία. Εάν προσθέσουμε σε αυτά τις επιπτώσεις που έχουν οι ολοένα και περισσότερες κυβερνοεπιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, αλλά και την κοινωνική και πολιτική αντίδραση ενάντια στην ανισότητα, η συνταγή για τις μακροοικονομικούς κραδασμούς είναι έτοιμη.

Ακόμη χειρότερο είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες έχουν χάσει την αυτονομία τους σε μεγάλο βαθμό. Με την εκτόξευση τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών χρεών, οι κεντρικές αυτές τράπεζες βρίσκονται σε παγίδα χρέους.

Το πραγματικό μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού μπορεί αρχικά να μειωθεί εάν ο πληθωρισμός αυξηθεί απροσδόκητα. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, το κόστος αυτό θα αυξηθεί εξαιτίας τριών παραγόντων. Πρώτον, τα υψηλότερα δημόσια και ιδιωτικά χρέη θα αυξήσουν την ψαλίδα επιτοκίων. Δεύτερον, ο πληθωρισμός και η αβεβαιότητα θα αυξήσουν τα ασφάλιστρα κινδύνου. Τρίτον, ένας αυξανόμενος δείκτης δυστυχίας – το άθροισμα του ποσοστού πληθωρισμού και ανεργίας – τελικά θα οδηγήσει σε πληθωριστικούς μεγάλους κινδύνους.

Τώρα που οι παγκόσμιοι δείκτες χρέους είναι σχεδόν τρεις φορές υψηλότεροι από τις αρχές του 1970, μια αντι-πληθωριστική πολιτική των κεντρικών τραπεζών θα οδηγούσε σε μεγάλη παγκόσμια ύφεση και όχι απλώς σε μια σοβαρή ύφεση.

Πολλές κυβερνήσεις θα καταστούν σχεδόν αφερέγγυες και ως εκ τούτου δεν θα μπορούν να διασώσουν τις τράπεζες, τις εταιρείες και τα νοικοκυριά. Οπως φαίνεται, κάτι τέτοιο μοιάζει αναπόφευκτο. Η Fed βρίσκεται σε παγίδα χρέους τουλάχιστον από τον Δεκέμβριο του 2018, όταν η κατάρρευση της αγοράς την ανάγκασε να αλλάξει την αυστηρή της στάση, ένα έτος πριν ξεσπάσει η πανδημία. Καθώς ο πληθωρισμός αυξάνεται, τώρα η Fed είναι ακόμη πιο παγιδευμένη.

Το ίδιο συμβαίνει και με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Τράπεζα της Ιαπωνίας και την Τράπεζα της Αγγλίας. Οι κρίσεις που θα προκύψουν μετά το 2008 θα μοιάζουν αρκετά στον στασιμοπληθωρισμό της δεκαετίας του 1970. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι το εάν θα συμβεί αυτό, αλλά το πότε.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στη Stern School of Business του New York University Stern School of Business και πρόεδρος της Roubini Macro Associates.