Κεραμέως: μια μεταρρυθμίστρια

Κατά καιρούς έχουν στολίσει την υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως με διάφορους χαρακτηρισμούς. Την έχουν πει, για παράδειγμα, θεούσα. Ε, η «θεούσα», χθες, παρουσιάζοντας το νέο νομοσχέδιο για την αναβάθμιση του σχολείου και την ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών, μεταξύ άλλων ανήγγειλε «την αναβάθμιση της εκκλησιαστικής εκπαίδευσης (μισθοδοσία κληρικών μόνο με πτυχίο από ΑΕΙ ή Σχολή Μαθητείας Υποψηφίων Κληρικών)» και με το κλείσιμο δυο εκκλησιαστικών ακαδημιών. Στόχος, η περιθωριοποίηση του λούμπεν παπά, που όλο και συχνότερα βλέπουμε να απασχολεί αρνητικά τη δημοσιότητα. Τη μεταρρύθμιση αυτή θα την περίμενε κανείς από την Αριστερά, από τον Αριστείδη Μπαλτά ή τον Νίκο Φίλη. Αλλά δεν έκαναν τίποτα – και την πρώτη στιγμή που η Εκκλησία δυσαρεστήθηκε, με την πίεση και του κυβερνητικού εταίρου Πάνου Καμμένου, ο Φίλης απομακρύνθηκε.

Ο Φίλης και ο Μπαλτάς είχαν συναναστραφεί στενά τον Αγγελο Ελεφάντη, οργανικό διανοούμενο της Αριστεράς και εκδότη του ιστορικού περιοδικού «Ο Πολίτης». Ο Ελεφάντης μιλούσε και έγραφε συχνά για την ανάγκη αναδιοργάνωσης του σχολείου ως αυτόνομη εκπαιδευτική βαθμίδα. Να μην είναι μόνο το αναγκαίο σκαλοπάτι που οδηγεί στις εξετάσεις για τα πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα τα παιδιά να βγαίνουν χωρίς ουσιαστικές γνώσεις σε τίποτα (αυτό που βλέπουμε συχνά ως κωμωδία στα τηλεπαιχνίδια και κατά τις μετρήσεις της PISA αποκαλείται λειτουργικός αναλφαβητισμός). Θυμάμαι ότι και ο Φίλης, ο λόγος του οποίου είναι έναρθρος, είχε υιοθετήσει αναφανδόν τις θέσεις του Ελεφάντη τη μακρινή δεκαετία του 1990. Αργότερα, στο υπουργείο Παιδείας, Μπαλτάς και Φίλης εργάστηκαν για το ξεθεμέλιωμα της μεταρρύθμισης Διαμαντοπούλου στην ανώτατη εκπαίδευση: ενδιαφέρονταν μόνο για τις πελατειακές σχέσεις στα πανεπιστήμια, αυτός ήταν ο ριζοσπαστισμός τους – αλλά ακόμα και σ’ αυτό πιο αποτελεσματικός αποδείχτηκε ο Κώστας Γαβρόγλου.

Αυτοί και οι οπαδοί τους αποκαλούν κατά καιρούς δεξιά και νεοφιλελεύθερη την Κεραμέως, που δουλεύει λένε για την αγορά. Δεν ξέρω αν το μέτρο το δίνει η αγορά, αλλά είναι βέβαιο ότι η επαγγελματική σταδιοδρομία είναι στενά συνυφασμένη με την καριέρα. Κι αλίμονο, το σημερινό σχολείο δεν ετοιμάζει παιδιά για ανταγωνιστικά επαγγέλματα αλλά, μάλλον, για δημοσιοϋπαλληλία της ήσσονος προσπαθείας (αυτής που στελεχωνόταν παλαιότερα με βάση τα κομματικά βύσματα) και για υπαλληλία σε μη ανταγωνιστική (και μη καλά αμειβόμενη) εργασία.

Η μεταρρύθμιση Κεραμέως αρχίζει από αυτή την αντίληψη περί δημοσιοϋπαλληλίας και θέλει να την αλλάξει. Ξεκινά από τους εκπαιδευτικούς, από εκείνους που αισθάνονται πιεσμένοι από το ωρολόγιον πρόγραμμα και την επετηρίδα. Οι εκπαιδευτικοί δεν θα είναι πλέον εκτελεστές μιας τυποποιημένης διδασκαλίας αλλά δημιουργοί γνώσης. Θα εργάζονται δημιουργικά, μέσα σε ένα διευρυμένο πλαίσιο, θα επιλέγουν αυτοί το βασικό βιβλίο που θα διδάσκουν, θα παραπέμπουν σε πολλά ακόμα βιβλία, θα ενθαρρύνουν τη δημιουργική εργασία, με στόχο την απομάκρυνση από την παπαγαλία. Προφανώς, υπάρχουν ανταμοιβές και για τους εκπαιδευτικούς: οι καλοί θα γίνονται διευθυντές στα σχολεία με αναβαθμισμένο τον ρόλο τους ή θα προωθούνται σε θέσεις ελεγκτών εκπαίδευσης.

Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι το σχολείο να γίνει δημιουργικό κύτταρο, από νωρίς ένα κοινωνικό εργαστήριο, προθάλαμος της πραγματικής ζωής, που θα αξιολογεί και θα ανταμείβει την προσπάθεια και τη δημιουργικότητα.

Ποιοι θα βρεθούν απέναντι σε αυτόν τον στόχο; Τα κόμματα της Αριστεράς (ελπίζω ότι το ΚΙΝΑΛ θα θυμηθεί πως η ακυρωμένη μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου ήταν δικό του έργο) και ο ράθυμος συνδικαλισμός – που τις τελευταίες μέρες ηττήθηκε οικτρά. Οι συνήθεις κήρυκες, δηλαδή, της αντιμεταρρύθμισης.