Το αδιέξοδο της Καρολάιν και το προφίλ του βίαιου άνδρα

Το έγκλημα στα Γλυκά Νερά συγκλονίζει. Ενας πατέρας σκοτώνει στα μάτια του βρέφους του τη μητέρα του. Για 37 μέρες θυματοποιείται στον φακό και στις Αρχές μέχρι που αναγκάζεται να αποκαλύψει τη διαταρακτική αλήθεια. Η συμπεριφορά και οι συναφείς τελετουργίες που συνάδουν με αυτήν υποδεικνύουν κίνητρο και στόχο.

Στον προθάλαμο της αποτρόπαιας αυτής πράξης μοιάζει να υπάρχει μια χροιά ψυχολογικής κακοποίησης που η αδικοχαμένη γυναίκα υφίστατο. Ας αναλογιστούμε ότι:

n 1 στις 5 γυναίκες σήμερα κακοποιείται από τον σύντροφό της.

n Το 95% των θυμάτων βίαιων περιστατικών είναι οι γυναίκες.

n 1 στις 2 γυναίκες που δολοφονείται κάθε χρόνο είναι θύμα του πρώην ή του νυν συντρόφου της.

Το 70% των ανδρών που κακοποιούν τις γυναίκες τους κακοποιούν και τα παιδιά τους. Σύμφωνα με στοιχεία του OHE, περισσότερες γυναίκες πεθαίνουν από συζυγική βία παρά από καρκίνο. Ομως, η βία κατά της γυναίκας είναι σιωπηλή και αθέατη.

H υπόθεση αυτή είναι πέραν της απλής ζηλοτυπίας. Αποκαλύπτει το σκοτάδι και το αδιέξοδο στο οποίο βρισκόταν η Καρολάιν και αντίστοιχα βιώνουν κάθε στιγμή στην οικουμένη εκατομμύρια γυναίκες. Η γυναικεία κακοποίηση στοχεύει στην επιβολή του ελέγχου επάνω της και περιλαμβάνει την άσκηση σωματικής, ψυχολογικής και σεξουαλικής κακοποίησης, Η σωματική βία είναι έκδηλη και μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στον θάνατο. Ωστόσο, η ψυχολογική βία είναι γκρίζα και ύπουλη, εξίσου επικίνδυνη για τον ψυχισμό της γυναίκας. Ιδιαίτερα υψηλά είναι τα ποσοστά της κατάθλιψης στις ψυχολογικά κακοποιημένες γυναίκες. Ο περίγυρος περιγράφει την αδικοχαμένη Καρολάιν ως μια πληγωμένη κοπέλα που πάλευε παράλληλα με την επιλόχειο κατάθλιψη.

Ας τονίσουμε εδώ ότι ένας από τους ισχυρότερους εκλυτικούς παράγοντες της επιλόχειου κατάθλιψης είναι η έλλειψη υποστηρικτικού πλαισίου. Κρίνοντας από την εξέλιξη της τραγωδίας αυτής, η Καρολάιν πάλευε με τον πόνο και τα αδιέξοδα της σχέσης της με έναν άνδρα παθολογικά ελεγκτικό και χειριστικό, ο οποίος συνδεόταν με έναν σχεδόν ιδεοληπτικό τρόπο μαζί της.

Ορισμένες προσωπικότητες που θεωρούνται επιρρεπείς σε τέτοιου είδους ακραίες πράξεις είναι εκείνες που δομούνται σε μια ναρκισσιστική εικόνα του εαυτού, που κάνει το άτομο να αντιδρά έντονα σε οτιδήποτε το ματαιώνει. Είναι πιθανό να υπάρχουν διαταραγμένες σχέσεις με το περιβάλλον, ιδιαίτερα συγκρουσιακές όπου το άτομο διέπεται από μια ανάγκη να εξουσιάζει τους άλλους λόγω της εγωπάθειάς του, νιώθει συνήθως αδικημένο ως προς τις ανάγκες του και λόγω της αδυναμίας του να ελέγξει τα συναισθήματά του καταλήγει να χρησιμοποιεί τον θυμό σαν όπλο. Δύσκολα λυπάται ή νιώθει ενοχές για τις πράξεις του, απουσιάζει δηλαδή, αυτό που ονομάζουμε στην ψυχολογία «δυνατότητα ενσυναίσθησης» (empathy) ενώ μπορεί ακόμη να νιώθει και μια σαδιστική απόλαυση με τον πόνο του άλλου.

Η ματαίωση των ναρκισσιστικών αναγκών του τυφλά οδηγεί στην ανάγκη να προκαλέσει κακό / καταστροφή στον άλλον, που στο μυαλό του «έφταιγε». Δεν υπάρχει φίλτρο λογικής, ηθικής, η συναισθήματος. Εξού και η ακρότητα και το παράλογο της πράξης.

Σε ό,τι δε αφορά το προφίλ του βίαιου άνδρα:

n Δεν πρόκειται για περιθωριακό άτομο, αντίθετα είναι ο «τύπος της διπλανής πόρτας»…

n Ο βίαιος άνδρας ανήκει σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές τάξεις. Η βία είναι ένα διαταξικό και διαπολιτισμικό φαινόμενο.

n Βίαια βιώματα στην παιδική ηλικία μπορεί αργότερα να οδηγήσουν τον άνδρα στη χρήση της βίας απέναντι στη σύντροφο ή τα παιδιά του.

n Ο βίαιος άνδρας δεν πάσχει από κάποια ψυχική νόσο όπως πολύς κόσμος λανθασμένα πιστεύει. Αντίθετα πρόκειται για άτομο «ευυπόληπτο» που έχει μια φυσιολογική ζωή. Θεωρεί απόλυτο κεκτημένο του, δίχως όρια, τύψεις και μετάνοια το δικαίωμα να εξουσιάζει τη γυναίκα, επειδή πιστεύει στην ανωτερότητα του φύλου του.

Φαινομενικά, ο ψυχοπαθητικός άνθρωπος είναι φυσιολογικός, μάλιστα μπορεί ακόμη και να σαγηνεύσει. Πίσω όμως από την εμφανώς «κακή» αυτή προσωπικότητα, κρύβεται ένας ψυχισμός ο οποίος αντιμετωπίζει αναπηρία στο να συνδεθεί με τον άλλον άνθρωπο.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι γυναίκες μπορούν να βάλουν τέρμα σε μία κακοποιητική σχέση, ορίζοντας το παρόν και το μέλλον τους.

Η δρ Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι κλινική ψυχολόγος – ​ψυχοθεραπεύτρια