Ο καλός πληθωρισμός

Θα ήταν χρήσιμο να σκεφτούμε τις σύγχρονες αυξήσεις των τιμών ως παραδείγματα «καλού πληθωρισμού», στον βαθμό που αντιπροσωπεύουν το πρώτο βήμα σε μια χρήσιμη και ευεργετική διαδικασία. Μια τέτοια αλλαγή νοοτροπίας θα απαιτούσε απόκλιση από τη συναίνεση της δεκαετίας του 1990 και του 2000, όταν η στόχευση του πληθωρισμού έγινε το βασικό όπλο των κεντρικών τραπεζών στην αναζήτηση σταθερότητας τιμών. Σε όλον τον κόσμο οι κυβερνήσεις και οι κεντρικές τράπεζες κατέληξαν σε κοινή άποψη ότι ήταν επιθυμητός ένας ρυθμός πληθωρισμού 2% – ή ίσως 2,5% (βάσει ενός δείκτη τιμών καταναλωτή).

Κατά συνέπεια, άρχιζαν να ανησυχούν κάθε φορά που το ποσοστό κινήθηκε ακόμη και μερικά δεκαδικά ψηφία κάτω (ή παραπάνω) από αυτήν τη γραμμή, συνήθως με βάση προηγούμενες ιστορίες τρόμου για τον κακό αποπληθωρισμό (τη Μεγάλη Υφεση) ή τον κακό πληθωρισμό (όπως μετά τους Παγκοσμίους Πολέμους του 20ού αιώνα). Αυτή η συναίνεση νομισματικής πολιτικής ήταν κατάλληλη για έναν σταθερό κόσμο στον οποίο δεν υπήρχαν ριζικά σοκ για πολλά χρόνια. Ενας από τους βασικούς υποστηρικτές του, ο τότε επικεφαλής της Τράπεζας της Αγγλίας Mervyn King, περιέγραψε την εποχή που επινόησε το ακρωνύμιο NICE: μη πληθωριστική συνεχιζόμενη επέκταση. Ομως δεν είμαστε πλέον σε έναν τέτοιον κόσμο. Ο σημερινός κόσμος απαιτεί δραματικές αλλαγές στη συμπεριφορά και ο μηχανισμός τιμών είναι το πιο ισχυρό μέσο που έχουμε για να επικοινωνήσουμε πώς πρέπει να ανταποκρίνονται οι εταιρείες και τα άτομα. Η πανδημία έχει επιταχύνει δραματικά την υιοθέτηση τεχνολογιών επικοινωνίας πληροφοριών, δημιουργώντας την ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις για τη διευκόλυνση νέων παγκόσμιων δράσεων.

Εχει επίσης αποδείξει πόσο σημαντική είναι η συλλογική δράση για την αντιμετώπιση προβλημάτων που είναι πραγματικά παγκόσμια – δηλαδή την κλιματική αλλαγή. Οταν οι ριζικές, κοινωνικές μεταβολές στα πρότυπα κατανάλωσης είναι αναμενόμενες και επιθυμητές, δεν είναι πλέον σκόπιμο να βασίζονται οι πολιτικές απαντήσεις σε έναν απλό δείκτη τιμών. Πρέπει να διαχωρίσουμε τις τιμές κατά τρόπο που να ευθυγραμμίζεται με τις κοινές μας αρχές και προτεραιότητες. Για παράδειγμα, θα πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο εξαίρεσης από τον υπολογισμό των τιμών αντικοινωνικών ή μη επιθυμητών αγαθών, όπως τα ορυκτά καύσιμα και τα προϊόντα καπνού. Και πρέπει να σκεφτούμε άλλες μετρήσεις που θα μας βοηθήσουν να μετρήσουμε πόσο αποτελεσματικά ανταποκρίνονται οι κοινωνίες και οι χώρες στις σημερινές καθοριστικές προκλήσεις.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Princeton University και εταίρος του Center for International Governance Innovation. Είναι ειδικός στην οικονομική ιστορία της Γερμανίας και στην παγκοσμιοποίηση