Δεσμεύσεις κορυφής για «ήρεμο καλοκαίρι»

Ενα πρώτο βήμα στην αναζήτηση κοινού εδάφους μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, και συγκεκριμένα ένα βήμα προς την εξασφάλιση της άμβλυνσης των εντάσεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, έγινε στη χθεσινή συνάντηση μεταξύ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οπως επεξήγησε ανώτερη κυβερνητική πηγή αμέσως μετά τη συνάντηση, η οποία διήρκεσε πενήντα λεπτά, το ραντεβού των δύο ηγετών διεξήχθη σε καλό κλίμα και υπήρξε αμοιβαία συμφωνία και κατανόηση ότι δεν μπορεί να επαναληφθεί το 2021 η ένταση του 2020 και πως πρέπει να αποφεύγονται οι προκλήσεις που οδηγούν σε καταστάσεις που είναι δύσκολα διαχειρίσιμες.

Η συνάντηση, η οποία ξεκίνησε χθες το απόγευμα αμέσως μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ, ήταν μια κατ’ ιδίαν συζήτηση των δύο ηγετών, μόνο με τη συμμετοχή του εκπροσώπου Τύπου της τουρκικής προεδρίας Ιμπραήμ Καλίν και από την πλευρά της Ελλάδας της διπλωματικής συμβούλου του Πρωθυπουργού Ελένης Σουρανή. Οπως διευκρίνισαν κυβερνητικές πηγές επεξηγώντας την αλλαγή στη σύνθεση της συνάντησης, η οποία είχε αρχικά προγραμματιστεί να γίνει μόνο με τους δύο ηγέτες και τους διερμηνείς τους, ο τούρκος πρόεδρος ζήτησε να γίνει η διερμηνεία από τον στενό του συνεργάτη.

Κατά την ανώτερη κυβερνητική πηγή, συμφωνήθηκε η προώθηση της θετικής ατζέντας, όπως έχει αποτυπωθεί στις συμφωνίες των δύο αρμόδιων υφυπουργών Κώστα Φραγκογιάννη και Σεντάτ Ονάλ και αφορά σε 25 σημεία. Πάντως, παρότι «έσπασε ο πάγος», όπως χαρακτηριστικά είπαν αρμόδιες διπλωματικές πηγές, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών σε σειρά από θέματα. Κατά την ελληνική πλευρά, το μείζον αφορά την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και στο πλαίσιο των μέσων που έχουν επιλεγεί – μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, διερευνητικές επαφές και πολιτικές διαβουλεύσεις. Κατά την ίδια πηγή, φαίνεται να υπάρχει αισιοδοξία για την προοπτική ενός πιο ήσυχου καλοκαιριού, ενώ όσον αφορά περαιτέρω εξελίξεις τονίστηκε ότι η πρόοδος γίνεται βήμα βήμα.

Πρόκειται για εικόνα που επιβεβαίωσε χθες το βράδυ και ο τούρκος πρόεδρος σε συνέντευξη Τύπου, προβλέποντας «μια ήσυχη χρονιά το 2021 με την Ελλάδα». Πρόσθεσε δε ότι ο ίδιος «δεν χρειάζεται μεσολαβητές» και «θα συναντά για απευθείας συζητήσεις τον έλληνα Πρωθυπουργό», ώστε «το τραπέζι του διαλόγου να μην είναι τραπέζι προβλημάτων, αλλά τραπέζι λύσεων».

Το Προσφυγικό. Στο χθεσινό τετ α τετ των δύο ηγετών τέθηκε το ζήτημα του Προσφυγικού, στο οποίο η Ελλάδα είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με την Τουρκία, στον βαθμό που θα αποφεύγονται προκλήσεις όπως αυτές που σημειώθηκαν στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020 με την εργαλειοποίηση των μεταναστών. Σύμφωνα με την ίδια κυβερνητική πηγή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετέφερε ότι θα ήταν ένδειξη καλής θέλησης να δεχθεί η Τουρκία τους 1.450 μετανάστες, των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί τελεσίδικα από τις ελληνικές Αρχές. Το ζήτημα έχει θέσει σε ανώτατο επίπεδο επανειλημμένως στην Τουρκία και η Κομισιόν, αλλά χωρίς να υπάρχει αποτέλεσμα, με το ελληνικό αίτημα να εκκρεμεί από τον περασμένο Ιανουάριο.

Νωρίτερα, μιλώντας μέσω βιντεοσκοπημένης παρέμβασης στο Φόρουμ των Βρυξελλών που συνδιοργάνωσαν το ΝΑΤΟ και το GMF, ο τούρκος πρόεδρος είχε δηλώσει ότι η αναζωογόνηση των διαύλων διαλόγου με τη γείτονα και σύμμαχό μας Ελλάδα εξυπηρετεί τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής. Οπως είπε συγκεκριμένα, «λαμβάνουμε υπόψη μας το διεθνές δίκαιο, τη δικαιοσύνη και την ισότητα, καθώς και τον σεβασμό των αμοιβαίων δικαιωμάτων και συμφερόντων, στις αλληλεπιδράσεις μας με τους γείτονές μας. Πιστεύω ότι η αναζωογόνηση των διαύλων διαλόγου μεταξύ ημών και της γείτονος και συμμάχου μας Ελλάδας εξυπηρετεί τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής μας καθώς και την επίλυση διμερών ζητημάτων».

Από την πλευρά του o έλληνας Πρωθυπουργός επέμεινε στην ανάγκη να δράσει άμεσα και αποφασιστικά το ΝΑΤΟ, αναφερόμενος στις σύνθετες προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, λέγοντας ότι «δεν πρέπει να περιμένουμε το αύριο, να παίζουμε πολιτικά παιχνίδια επιδιώκοντας προσωπικά συμφέροντα. Αντίθετα, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα και να δράσουμε τώρα».

Παράλληλα, κατά διπλωματικές πηγές, αποτελεί θετική εξέλιξη για την Ελλάδα η προσθήκη στα συμπεράσματα της Συνόδου του ΝΑΤΟ, και συγκεκριμένα στη δεύτερη παράγραφο, της αναφοράς «δεσμευόμαστε να ενισχύσουμε τις διαβουλεύσεις όταν απειλείται η ασφάλεια ή η σταθερότητα ενός συμμάχου ή όταν διακυβεύονται οι θεμελιώδεις αξίες και αρχές μας», η οποία ερμηνεύεται ως η δυνατότητα να θέσει ένα κράτος – μέλος στη Συμμαχία το ζήτημα εάν νιώσει ότι θίγεται η ασφάλειά του από άλλον σύμμαχο ή ότι ένας άλλος σύμμαχος θίγει τις αρχές και τις αξίες του ΝΑΤΟ. Επίσης στα συμπεράσματα καλωσορίζεται η δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Ενοποιημένης Αντιαεροπορικής και Αντιπυραυλικής Αμυνας (IAMD) στην Ελλάδα.