Με το ένα πόδι στην πόλη και το άλλο στην εξοχή

Στην ταινία «Νύχτα με Πανσέληνο» (1984) του Ερίκ Ρομέρ, η νεαρή Λουίζ, που θέλει να κρατήσει ταυτόχρονα και τον αγαπημένο της στη Μαρν-λα-Βαλέ, έξω από το Παρίσι, και τη νυχτερινή ζωή της γαλλικής πρωτεύουσας, αποφασίζει να ζήσει λίγο από εδώ και λίγο από εκεί, και καταλήγει να τα χάσει όλα. Σύμφωνα άλλωστε με μια παροιμία που εφηύρε ο σκηνοθέτης, «Οποιος έχει δύο σπίτια χάνει τα λογικά του». Φαίνεται όμως πως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Για να κρατήσουν, ακριβώς, τα λογικά τους, αποφασίζουν ορισμένοι Γάλλοι σήμερα να ζουν μεταξύ δύο σπιτιών. Ενας χρόνος πανδημίας έκανε πολλούς αστούς να ονειρεύονται τρόπους διαφυγής. Και κάποιοι, οι πιο τυχεροί, κατάφεραν να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα.

Οπως σημειώνει η «Le Monde», από τότε που ανακοινώθηκε στη Γαλλία το πρώτο lockdown, στις 16 Μαρτίου 2020, 1 εκατομμύριο κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής του Παρισιού την εγκατέλειψαν προκειμένου να εγκατασταθούν στην εξοχή. Πολλοί από αυτούς ωστόσο δεν μπορούν ή δεν θέλουν να διαρρήξουν πλήρως τους δεσμούς τους με τη ζωή στην πόλη, κρατάνε λοιπόν το ένα πόδι σε αυτήν και το άλλο στο πράσινο, σε μια κατοικία περισσότερο ή λιγότερο δευτερεύουσα. Μέχρι και ειδική ονομασία απέκτησαν – «bi-résidentiels», οι έχοντες δύο κατοικίες.

Εξοχικό. «Πολλοί παλαιοί συνάδελφοι του συζύγου μου πούλησαν, μετά τη σύνταξη, το σπίτι τους στο Παρίσι ώστε να πάνε να ζήσουν στον Νότο, όπου όμως βαριούνται. Οχι εμείς!» λέει στη γαλλική εφημερίδα η 68χρονη Σαμπίν, συνταξιούχος δικηγόρος. Μαζί με τον 73χρονο σύζυγό της, πρώην ορκωτό λογιστή, έχουν εδώ και καμιά τριανταριά χρόνια ένα εξοχικό σπίτι κοντά στο Κεμπέρ, στη Βρετάνη, πάνω στη θάλασσα. «Στο δεύτερο lockdown, τον Οκτώβριο του 2020, αποφασίσαμε να αντιστρέψουμε πρώτη και δευτερεύουσα κατοικία, 20 ημέρες τον μήνα στη Βρετάνη, 10 ημέρες στο Παρίσι στο διαμέρισμά μας στο Μονπαρνάς».

Η κατοικία τους στο Παρίσι μειώθηκε από τα 95 στα 75 τετραγωνικά, επιφάνεια αρκετή για δύο άτομα. «Ζήσαμε λοιπόν τον πρώτο χειμώνα μας στην εξοχή. Πέραν της κηπουρικής, η καθημερινότητά μας δεν είναι πολύ διαφορετική από πριν». Τα δύο αυτοκίνητά τους έχουν πλέον τοπικές πινακίδες, ώστε να αποφεύγουν την οργή που κάποιοι, ελάχιστοι κάτοικοι της Βρετάνης ξεσπούν πάνω στα αυτοκίνητα των Παριζιάνων, και η αλληλογραφία τους τούς στέλνεται στο Κεμπέρ, η Σαμπίν και ο σύζυγός της ωστόσο επιστρέφουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα στο Παρίσι, όπου έχουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους, τις πολιτιστικές τους συνήθειες, κινηματογράφους, θέατρα, εκθέσεις, και τους φίλους τους.

Οι Γάλλοι είναι πρωταθλητές κόσμου όσον αφορά τη δευτερεύουσα κατοικία. «Σχεδόν ένα 10% του συνόλου των κατοικιών, δηλαδή κάπου 3,5 εκατομμύρια», υπενθυμίζει ο κοινωνιολόγος Ζαν Βιάρ. «Και ο πραγματικός αριθμός είναι σαφώς μεγαλύτερος, διότι δεν συνυπολογίζουμε τις δευτερεύουσες κατοικίες των ξένων που έχουν κρατήσει έναν δεσμό με τη χώρα, ούτε τα μπανγκαλόου, τα εξοχικά σπιτάκια της Προβηγκίας, τα τροχόσπιτα που είναι μόνιμα εγκατεστημένα κάπου: οι μισές από τις θέσεις κάμπινγκ νοικιάζονται με τον χρόνο…».

Κόστος. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι δευτερεύουσες κατοικίες είχαν χάσει στη Γαλλία, λόγω του κόστους και των υποχρεώσεων που τις συνοδεύουν, ένα μεγάλο κομμάτι της γοητείας τους. Ωστόσο τα αλλεπάλληλα lockdowns τούς το επέστρεψαν μέσα σε μερικούς μήνες. Περισσότερα από 111.930 εξοχικά σπίτια, μέσα σε γεωργικές εκτάσεις, πουλήθηκαν το 2020, αριθμός κατά 6,6% υψηλότερος σε σύγκριση με το 2019. Ειδικά οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής του Παρισιού έσπευσαν να αγοράσουν εξοχικά σε κοντινά διαμερίσματα: 35% αυξήθηκαν οι πωλήσεις στη Σομ, 30% στην Ιόν, 24% στην Ορν. Και σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα, ένα 30,9% των αγοραστών «επιθυμούν να ζουν εκεί αρκετές ημέρες την εβδομάδα χάρη στην τηλεργασία». Οι τιμές φυσικά ακολούθησαν αυτή την τάση και αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 6,4% πέρυσι, φτάνοντας στα 182.000 ευρώ -αν και η αύξηση έφτασε στο 11,2% στη Σομ, στο 12,4% στην Ιόν και στο 19,4% στην Κοτ-ντ’Ορ.

Internet, τηλεργασία. «Το σοκ των τρομοκρατικών επιθέσεων του 2015 στο Παρίσι κλόνισε κατά κάποιον τρόπο την αγάπη για την πόλη, έφερε μια συνειδητοποίηση του στρες, της καταπίεσης που βιώνει κανείς εκεί» εξηγούν η Αλίν και ο Στεφάν, δύο αρχιτέκτονες από το Παρίσι που μοιράζονται από τον Μάρτιο του 2020 τον χρόνο τους ανάμεσα στο εκεί γραφείο-κατοικία τους και ένα αγρόκτημα κοντά στο Μπελέμ, στη Βορειοδυτική Γαλλία. «Η ανάγκη της επαφής με τη φύση, της ζωής στην ύπαιθρο, δεν είναι καινούργια, επαναβεβαιώθηκε όμως με την COVID-19, σε έναν βαθμό που ακόμη δεν έχει γίνει πλήρως αντιληπτός» επισημαίνει ο ερευνητής Ερίκ Σαρμ. «Τα νοικοκυριά αυτά επιλέγουν να παρακάμψουν τα προάστια για να πάνε κατευθείαν στην εξοχή. Για τους αστούς αυτούς, το να φτιάξουν το κομπόστ τους και να καλλιεργήσουν τον λαχανόκηπό τους ως “τζέντλεμεν-αγρότες” επανέρχεται στη μόδα».

Αρκεί βέβαια να είναι η ζωή στη φύση συνδεδεμένη: χωρίς Internet, τηλεργασία και επαρκή μέσα μεταφοράς, είναι αδύνατο για τους εργαζομένους να ζουν με το ένα πόδι στην πόλη και το άλλο στην εξοχή. Αλλά η παρουσία στο γραφείο έχει γίνει, χάρη στην πανδημία, λιγότερο απαραίτητη. Οπως επισημαίνει η «Le Monde», σχεδόν το ένα τρίτο των γάλλων μισθωτών, και τα δύο τρίτα των ανώτερων στελεχών, μπορούν να εργαστούν εξ αποστάσεως, επιδίδονται λοιπόν επί του παρόντος σε ασκήσεις δεξιοτεχνίας χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα εργαλεία: το να είναι κάποιος «σε Zoom» έχει γίνει πλέον εξίσου φυσικό με το να είναι «σε συνάντηση».