Οι «ομολογίες» που αποσπά ο Λουκασένκο μπαίνουν στο μικροσκόπιο

Ολες οι σκηνές ήταν συγκλονιστικές, κυρίως γιατί μπορούμε να φανταστούμε πώς ο Ρόµαν Προτάσεβιτς έφτασε να κλαίει με αναφιλητά μπροστά στην κάμερα και με ποιες μεθόδους εξαναγκάστηκε να κάνει την «ομολογία» του, επαινώντας τον πρόεδρο της Λευκορωσίας Λουκασένκο. Είναι όμως μια σκηνή προς το τέλος του βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα πριν από τρεις ημέρες, εκεί που ο 26χρονος δημοσιογράφος σηκώνει τα χέρια για να σκουπίσει τα δάκρυα του. Τότε διακρίνονται καθαρά τα σημάδια από τις χειροπέδες τις οποίες, προφανώς, είναι αναγκασμένος να φοράει τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

Αυτή η εικόνα, λένε οι ειδικοί, δείχνει ξεκάθαρα ότι ο Προτάσεβιτς υποβάλλεται σε βασανιστήρια αφότου απήχθη από την πτήση 737 της Ryanair, την οποία προσγείωσαν με το ζόρι στο Μινσκ οι Λευκορώσοι.

Ο πατέρας του, Ντμίτρι Προτάσεβιτς, είναι σίγουρος ότι ο γιος του εξαναγκάζεται να διαβάσει ένα σενάριο. «Το βλέπεις πως προσπαθεί παλεύοντας με τον εαυτό του να πει τα λόγια που εκείνοι θέλουν να πει» περιγράφει. «Ισως απειλούν να τον σκοτώσουν ή να σκοτώσουν τη σύντροφό του».

Με όλα αυτά στο μυαλό, οι «ομολογίες» που υποτίθεται ότι εκμαιεύει ο Μαράτ Μαρκόφ, πρώην μέλος της κυβέρνησης Λουκασένκο, μπαίνουν στο μικροσκόπιο. Γιατί πώς αλλιώς ο νεαρός μπλόγκερ που έδινε στοιχεία στους συμπατριώτες του για το πού διοργανώνονταν οι μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του φθινοπώρου να φτάσει να λέει πως ο Λουκασένκο, ο οποίος κατηγορείται για δικτατορικές πρακτικές, «έχει αρ… από ατσάλι» ή ότι «αναμφισβήτητα τον σέβομαι». Οσοι γνωρίζουν τις λεπτομέρειες της 27χρονης παραμονής του Λουκασένκο στην εξουσία ξέρουν πως αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που τέτοιου είδους «ομολογίες» αποσπώνται και προβάλλονται με τη βία.

Η Βικτόρια Φεντόροβα, επικεφαλής της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διερεύνηση των Βασανιστηρίων στη Λευκορωσία, αναφέρει πως δεν αμφιβάλλει ούτε μια στιγμή για το ότι «ο Προτάσεβιτς έχει υποβληθεί σε βασανιστήρια». Το βάθος από τα κοψίματα από τις χειροπέδες στα χέρια του Προτάσεβιτς δείχνουν πως είτε επίτηδες του τις είχαν φορέσει πολύ σφιχτά ή τον είχαν κρεμάσει από τα χέρια επί ώρες, εξηγεί.

Και αυτά ήταν μόνο όσα μπορούμε να δούμε. Προσθέτει πως υπάρχουν πολλές άλλες «μεσαιωνικές» μέθοδοι τις οποίες χρησιμοποιεί το καθεστώς που δεν αφήνουν εμφανή σημάδια. Η οργάνωσή της έχει καταγράψει πολλές από αυτές σε 1.300 καταθέσεις θυμάτων των μετεκλογικών διώξεων του καθεστώτος. «Δεν είδαμε κάτω από το πουκάμισό του και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποιες άλλες πιέσεις έχει δεχθεί» προσθέτει η Φεντόροβα. «Για παράδειγμα, η απειλή ότι θα τον παραδώσουν σε μαχητές στο Λουχάνσκ, μια γκρίζα ζώνη όπου δεν επικρατεί κανένας νόμος, θα μπορούσε να αποτελέσει πολύ “πειστικό” επιχείρημα». Πριν από λίγες ημέρες ο Λουκασένκο ισχυρίστηκε ότι εξετάζει το αίτημα αξιωματούχων των ρωσόφωνων αυτονομιστών στην περιοχή του Ντονμπάς να τους παραδώσει τον Προτασένκο και ισχυρίστηκε ότι εκεί μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμα και τη θανατική ποινή.

Οι μέθοδοι των αρχών ασφαλείας της Λευκορωσίας είναι γνωστές, καθώς μετά τις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Σεπτεμβρίου είχαν συλληφθεί εκατοντάδες άτομα. Από τα 1.406 με τα οποία μίλησε η οργάνωση της Φεντόροβα, το 1/3 είχαν υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς από βασανιστήρια, ενώ καταγράφηκαν τουλάχιστον τρεις περιπτώσεις βιασμών υπό αστυνομική κράτηση. Ενα από τα θύματα ήταν ανήλικο.

Περίπου 450 πολιτικοί κρατούμενοι παραμένουν στις φυλακές, χωρίς να είναι γνωστή η κατάσταση της υγείας τους. Η απόπειρα αυτοκτονίας του ακτιβιστή Στεπάν Λατίποφ μέσα στο δικαστήριο την προηγούμενη εβδομάδα δίνει μια ιδέα για τις συνθήκες κράτησης.