Η διαδρομή του κρίματος

Στην ενώπιον της Βουλής εξεταζόμενη «υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών» γίνεται, από κάποιους, μεγάλη προσπάθεια να δημιουργηθεί παρανόηση, ώστε να οδηγήσει σε διαστρέβλωση. Μόνο αν ξεκαθαρίσει η θεσμική εικόνα, θα μπορέσει ο πολίτης να σχηματίσει απροκατάληπτη γνώμη.

Στην υπόθεση αυτή δεν διερευνώνται ιδιωτικές διαφορές. Δεν ενδιαφέρει, παρά μόνο δευτερευόντως και ως αποδεικτικό στοιχείο, το πλήθος και το είδος των συναλλαγών που έγιναν προκειμένου να ληφθεί η άδεια. Δεν «δικάζεται» ο κληθείς να αποκτήσει την άδεια, δεν ενδιαφέρει, από ποινική άποψη, ο χαρακτήρας και το ήθος αυτού του προσώπου, ούτε το ακριβές είδος και βάθος της σχέσης του με τον αρμόδιο για τον Τύπο υπουργό της προηγούμενης κυβέρνησης και την ίδια την κυβέρνηση -για το ότι υπήρχε πάντως τέτοια σχέση από κανέναν δεν αμφισβητείται. Στην ενώπιον της Βουλής διαδικασία διερευνώνται οι ευθύνες του συγκεκριμένου υπουργού – γι’ αυτό, εξάλλου, έχει δικαιοδοσία η Βουλή, επειδή έχει κινηθεί η διαδικασία του άρθρου 86 του Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών. Αυτό που εξετάζεται είναι εάν υπήρξε υπουργική, δηλαδή κυβερνητική, παρεμβολή σε  μια διοικητική διαδικασία την οποία προβλέπει το Σύνταγμα (άρθρο 15 παρ. 2) και που το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την υπ’ αριθμ. 95/2017 απόφασή του, θεώρησε ότι παραβιάστηκε. Τη Βουλή, αλλά και την κοινωνία, σε σχέση με την ευθύνη του υπουργού, ενδιαφέρει τι μέσα και ποια κανάλια χρησιμοποιήθηκαν για την παρεμβολή και εάν έγινε χρήση, άρα υπέρβαση, της κυβερνητικής εξουσίας για τον προσπορισμό πολιτικού/κομματικού οφέλους. Το ποιο ήταν το όφελος το φανερώνει η κοινή λογική αλλά και δεν το είχαν κρύψει τα στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης: ο έλεγχος ενός (επιπλέον) μέσου ενημέρωσης και γενικώς η προσπάθεια χειραγώγησης της ενημέρωσης.

Σε σχέση, συνεπώς, με το πραγματικό ζητούμενο της υπόθεσης, έχουν μέχρι στιγμής αποκαλυφθεί κατά την ενώπιον της Βουλής διαδικασία, από διασταυρούμενες μαρτυρίες αλλά και μέσω εγγράφων και επίσημων αναφορών, τα ακόλουθα. Επιχειρηματίας που ως τότε δεν είχε καμία σχέση με τα μέσα ενημέρωσης αλλά στενή σχέση με την κυβέρνηση, προσεγγίστηκε και πείστηκε από τον υπό διερεύνηση υπουργό να λάβει μέρος στον διαγωνισμό για τηλεοπτική άδεια. Προκειμένου να λάβει μέρος στον εν λόγω διαγωνισμό διαμορφώθηκε «χρηματοδοτικό σχήμα» με παρένθετη εταιρεία αραβικών συμφερόντων, που καμία σχέση δεν είχε με τον διαγωνισμό αλλά απέκτησε σχέση με τον διαγωνιζόμενο και με την κυβέρνηση. Μια μέρα πριν από τη διενέργεια του διαγωνισμού, μεταβιβάστηκαν, μέσω μη συστημικής τράπεζας, η οποία «ελεγχόταν» από την κυβέρνηση, από την ως άνω αραβική εταιρεία στην εταιρεία του διαγωνιζομένου, και επίσης αυθημερόν μεταφέρθηκαν σε νεοσυσταθείσα ειδικά για τον διαγωνισμό εταιρεία του γιου του, χρήματα που αντιστοιχούσαν στο πόσο της απαραίτητης για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό εγγυητικής επιστολής. Ως αιτία αυτής της μεταβίβασης/συναλλαγής αναφέρθηκε, εκ των υστέρων, ότι τα χρήματα αποτελούσαν προκαταβολή για την εκτέλεση έργου, το οποίο ουδέποτε υλοποιήθηκε, ούτε καν ξεκίνησε, βάσει συμφωνητικού το οποίο ουδέποτε βρέθηκε. Αργότερα, και μετά την αποτυχία του διαγωνισθέντα να λάβει τηλεοπτική άδεια, τα χρήματα της «προκαταβολής» χρησιμοποιήθηκαν για την έκδοση εφημερίδας φίλτατα προσκείμενης στην τότε κυβέρνηση.

Τα υπόλοιπα είναι, από την άποψη της ενώπιον της Βουλής διερεύνησης, εκτός θέματος ή στάχτη στα μάτια. Το αν οι προθέσεις της τότε κυβέρνησης ήταν να «μπει τάξη στο ραδιοτηλεοπτικό τοπίο», αν έγιναν ορθά οι απαραίτητοι έλεγχοι για το «ξέπλυμα χρήματος» (για χρήματα, ας επαναληφθεί, που κατατέθηκαν μέρα πριν από τη διενέργεια του διαγωνισμού), το ποια ακριβώς ήταν η «διαδρομή του χρήματος» και τι ακριβώς προκάλεσε την αυτόβουλη αποκάλυψη των συμβάντων από τον πρώην κυβερνητικό φίλο – όλα αυτά δεν έχουν επιρροή στο ζητούμενο, δηλαδή στο αν υπήρξε παράνομη κυβερνητική χειραγώγηση. Εκτός από την ευθύνη του ελεγχόμενου προσώπου, πάντως, σημασία έχει και η ενώπιον της Βουλής διαδικασία: δυστυχώς, ούτε ως προς αυτήν δικαιούται να είναι περήφανος όποιος πονάει τους θεσμούς.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος