Μετά το… γκάζι, δημοσιονομικό φρένο

Σε περιορισμό των δημοσίων δαπανών, για τη μετά την πανδημία οικονομική εποχή, φαίνεται να προσανατολίζονται ορισμένα ισχυρά κέντρα αποφάσεων της Ευρώπης. Τα κράτη – μέλη δεν θα μπορούν να είναι τόσο γενναιόδωρα, όσο το απαιτούσαν οι πρωτοφανείς συνθήκες της κρίσης του τελευταίου χρόνου και το πιθανότερο είναι ότι θα επανέλθουν σε έναν περιορισμό των κρατικών δαπανών, προκειμένου να ελέγξουν τη διόγκωση του χρέους. Το θέμα δεν είναι τόσο όπως φαίνεται, μεμονωμένα, ο κίνδυνος που διατρέχουν τα κράτη – μέλη που είναι υπερχρεωμένα, όσο κυρίως η απειλή την οποία προκαλεί η υπερχρέωση αυτή στην προοπτική συνολικά της οικονομικής Ευρώπης. Υπό το βάρος των ελλειμμάτων δηλαδή και του δημοσίου χρέους των μελών της, να μην μπορέσει η Ευρώπη να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα και να χάσει και άλλους πόντους στον διεθνή καταμερισμό εργασίας.

Αυτή είναι μία ανήσυχη θέση που εκφράζεται σήμερα και η οποία μπορεί να μεταφραστεί σε επαναφορά της Ευρώπης στη συντηρητική δημοσιονομική διαχείριση. Σε ένα πιο σφικτό οικονομικό πλαίσιο, μόλις ολοκληρωθεί ο κύκλος της πανδημίας. Είναι προς το παρόν ένα σενάριο πολιτικής, αλλά ας μην το υποτιμήσουμε καθόλου. Από το πολύ γκάζι να στρέψουμε δηλαδή το πόδι στο δημοσιονομικό φρένο, συγκρατώντας και τις προσδοκίες μας. Αυτή τη στροφή τροχοδρομεί με άρθρο του στους «Financial Times» ο πρόεδρος της Bundestag, ο πασίγνωστος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο. Πολλές κυβερνήσεις, λέει, επικεντρώνονται στην εύκολη πλευρά του δανεισμού για τη σταθεροποίηση της οικονομίας, αλλά αναβάλουν την εξυπηρέτηση των χρεών. Αυτό οδηγεί σε συνεχή επέκταση του δημοσίου χρέους. Κατά τον Σόιμπλε, η Ευρώπη πρέπει να επιστρέψει γρήγορα σε μία δημοσιονομική και νομισματική κανονικότητα, για να μην ακολουθήσει την κρίση της πανδημίας μία άλλη «πανδημία χρέους», η οποία θα έχει τρομακτικές οικονομικές συνέπειες. Στη ζώνη του ευρώ η παροχή ρευστότητας είναι σε πρωτόγνωρα επίπεδα, επισημαίνει, χωρίς να συνοδεύεται από ανάλογη αύξηση στην παραγωγή των αγαθών και των υπηρεσιών. Στα ακίνητα, στις μετοχές και τα έργα τέχνης, προσθέτει, ο κίνδυνος είναι έντονος.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Τουλάχιστον έναν πολύ σοβαρό προβληματισμό που υπάρχει όπως φαίνεται στο Βερολίνο, εάν όχι και έναν μεσοπρόθεσμο επανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής ατζέντας της Γερμανίας, η οποία μόλις έχει ξεκινήσει μία καυτή και αμφίρροπη προεκλογική περίοδο. Ο Σόιμπλε συνήθως δεν διαχωρίζει απλά τη θέση του, δεν είναι από αυτή την πάστα των πολιτικών, κατά κανόνα προσδιορίζει τη φορά των πραγμάτων για τη Γερμανία. Η παρέμβαση σημειώνεται την ώρα ακριβώς που ενεργοποιείται το Ταμείο Ανάκαμψης, για να αναλάβει από τις αγορές κεφαλαίων δάνεια κοινής ευθύνης. Δάνεια που θα επενδυθούν στις οικονομίες όλων των κρατών – μελών. Η παρέμβαση λοιπόν του σημαντικότερου εκπροσώπου του γερμανικού κατεστημένου, είναι όπως φαίνεται ένα σαφές μήνυμα προς τους άλλους εταίρους. Πρώτον ότι, εάν συνεχιστεί η ίδια επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, η Γερμανία θα θέσει νέους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας στη ζώνη του ευρώ και δεύτερον, δεν πρόκειται να συναινέσει στην ενίσχυση της ζωής και του ρόλου του Ταμείου Ανάκαμψης, ως βασικού μοχλού προς την πολυπόθητη πλέον δημοσιονομική ένωση της Ευρώπης.