Γυναικείος ακτιβισμός: Μόδα ή ανάγκη;

Η Στέισι Εϊμπραμς, η Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια, η Μαλάλα Γιουσαφσάι, η Σάσα Τζόνσον, η Γκρέτα Τούνμπεργκ και η Εμα Γκονζάλες έχουν κάτι κοινό. Είναι γυναίκες ακτιβίστριες που πρωτοστατούν σε κοινωνικά και πολιτικά κινήματα πολύ ευρύτερα των αμιγώς φεμινιστικών διεκδικήσεων. Η Εϊμπραμς ίδρυσε το Κίνημα «Fair Rights Action» ενάντια στην καταστολή των ψηφοφόρων στην Αμερική και ήταν πίσω από την ανατροπή στις επαναληπτικές εκλογές στην Τζόρτζια, που έδωσαν την οριακή πλειοψηφία των Δημοκρατικών στη Γερουσία. Η Τιχανόφσκαγια αρχηγός της αντιπολίτευσης στη Λευκορωσία, χωρίς καμία προηγούμενη πολιτική εμπειρία, αγωνίζεται εξορισμένη από την πατρίδα της για την ανατροπή του καθεστώτος Λουκασένκο. Η Τζόνσον πρωτοστάτησε στο αντιρατσιστικό κίνημα Black Lives Matter και στην ίδρυση του κόμματος Taking the Initiative στο Ηνωμένο Βασίλειο και δέχτηκε σφαίρα στο κεφάλι από μέλη ακροδεξιών οργανώσεων στις 23 Μαΐου. Η Γιουσαφσάι, η νεότερη νομπελίστρια, αγωνίζεται για την πρόσβαση των κοριτσιών στην εκπαίδευση ανά τον κόσμο. Η Γκονζάλες γίνεται σύμβολο κατά της οπλοκατοχής στις ΗΠΑ ορθώνοντας το ανάστημά της στο πανίσχυρο λόμπι των όπλων και στον Ντόναλντ Τραμπ, μετά το μακελειό σε σχολείο της Φλόριντα το 2018. Και βέβαια, ποιος δεν γνωρίζει τον επιθετικό ακτιβισμό της έφηβης Τούνμπεργκ για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή;

Ο ακτιβισμός των γυναικών δεν είναι ταυτόσημος με τον φεμινιστικό ακτιβισμό, τον οποίο προτάσσουν συστηματικά οι μηχανές αναζήτησης του Διαδικτύου. Παράλληλα με τις γυναικείες διεκδικήσεις και τα φεμινιστικά κινήματα υπάρχει διαπιστωμένα μια αυξανόμενη παρουσία γυναικών ηγετών σε κινήματα με ευρύτερους σκοπούς και αφετηρίες. Πρόκειται για φυσική εξέλιξη της συμμετοχής των γυναικών στα κοινά θα μπορούσε κάποιος να πει. Είναι τάση, είναι μόδα στην εποχή του #metoo οι γυναίκες να κινητοποιούνται, να πρωτοστατούν και να ηγούνται, θα μπορούσε να προσθέσει κάποιος άλλος.

Μπορεί, όντως, να πρόκειται για σημείο των καιρών. Ομως, ο γυναικείος ακτιβισμός δεν εξηγείται ως μόδα αλλά ως ανάγκη σε μια εποχή κρίσεων, ραγδαίων και απρόβλεπτων εξελίξεων, συγκρούσεων και καταιγιστικών αλλαγών σε όλα τα επίπεδα και ανά τον κόσμο. Είναι τρομακτική η ανάγκη για τις επονομαζόμενες «ήπιες»  δεξιότητες, τα περίφημα soft skills όπως η προσαρμοστικότητα, η ενσυναίσθηση, η ομαδικότητα, η φαντασία και η δημιουργικότητα. Είτε πρόκειται για υπερεθνικά, εθνικά επιχειρησιακά ή τοπικά συστήματα λήψης αποφάσεων, η ανάπτυξη των ήπιων ικανοτήτων είναι όρος επιβίωσης, ίσως περισσότερο σημαντικός και από τον ψηφιακό αλφαβητισμό. Και είναι διαπιστωμένο ότι ήπιες δεξιότητες διαθέτουν οι γυναίκες περισσότερο από τους άνδρες.

«Οι συμπολίτες μου βλέπουν σε εμένα έναν μέσο πολίτη, όχι έναν πολιτικό διψασμένο για εξουσία», είχε δηλώσει η Τιχανόφσκαγια μετά τις εκλογές. «Συγχωρώ αυτούς που μου επιτέθηκαν, είναι η καλύτερη εκδίκηση», δήλωσε η Γιουσαφσάι σε πρόσφατη συνέντευξη. Η Αμπραμς παράλληλα με τον πολιτικό ακτιβισμό και την επαγγελματική της σταδιοδρομία γράφει μυθιστορήματα. Συμπεριφορές, ιδιότητες και προσφορά που έχουμε ανάγκη ίσως περισσότερο από ποτέ.

Ο γυναικείος ακτιβισμός δεν είναι μόδα. Είναι εναλλακτικό πρότυπο πολιτικής και κοινωνικής διαχείρισης. Πρότυπο αναγκαίο στις πόλεις, στα κράτη, στις επιχειρήσεις, στους διεθνείς οργανισμούς, στις κινητοποιήσεις. Παντού!

Η Εύη Χριστοφιλοπούλου, PhD LSE, είναι επίκουρη καθηγήτρια Διοικητικής Επιστήμης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.