Πάνσοφος λαός εν πλήρη αγνοία τελών

Με τα μέτρα της Λογικής

ήταν πολύ μικρός

όσο κι ασήμαντος

….

Σαν ήρθε ο καιρός κι έλυσε τη σιωπή του

όλοι ξαφνιάστηκαν

Κανείς δεν το περίμενε

Δημήτρης Καραμβάλης, Ενας άσημος διάσημος

Τα έχω ξαναγράψει πριν από πολλά χρόνια αλλά η συγκυρία επιβάλλει να επαναφέρω τα ίδια αγωνιώδη ζητήματα. Δεν γνωρίζω αν η Ιστορία (με το «προτσές» της) και η Δημοκρατία (με τους εγγενείς κινδύνους της να μετατραπεί σε «λαϊκή ή οικονομικο-μιντιακή τυραννία») διαθέτουν μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπιών. Δεν γνωρίζω γιατί ο λαός επιτρέπει να υπαινίσσονται ορισμένοι ότι τους έχει εκχωρηθεί το αποκλειστικό δικαίωμα διαμαρτυρίας ή αντίστασης. Δεν γνωρίζω αν η απάθεια (;) των πολιτών, η ανοχή (;), η φοβία (;), η έλλειψη εμπιστοσύνης στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς (;) έχουν ως βάση τη συνεχή εξαπάτηση από τους πολιτικούς και ως όριο έκ-ρηξης την όποια προσωπική ανασφάλεια. Δεν γνωρίζω αν η καθημερινότητα της επιβίωσης καταβροχθίζει την ιδεολογική καθαρότητα ή οι ιδεασμοί και οι ιδεοληψίες (νομίζουν ότι) εξωραΐζουν την κακή πραγματικότητα. Δεν γνωρίζω γιατί μας γοητεύει το παράλογο και μας απωθεί ο ορθολογισμός. Δεν γνωρίζω γιατί ακόμα και οι επιστήμονες και οι διανοούμενοι απεχθάνονται την Αλήθεια και προτιμούν να ζουν με βολικά ψέματα και κατασκευασμένες αυταπάτες.

Αυτό όμως που γνωρίζω είναι ποιο είναι το προφίλ και τα βασικά χαρακτηριστικά του προ-κορωνοϊού Ελληνα, που φοβάμαι ότι θα επιβιώσουν και στη μετά-πανδημίαν εποχή. Ο Ελληνας της επιβίωσης (πραγματικής ή προσχηματικής) είναι:

– Ατίθασος (τάχα) απέναντι στις νόμιμες εξουσίες

– Καταγγέλλων την παρανομία (των άλλων)

– Εξοικειωμένος με τη (δική του) διαφθορά

– Πιστός στις εμπαθείς του εμμονές/ιδεοληψίες

– Απιστος στα διδάγματα της Ιστορίας

– Κριτής (αυστηρός) των τρίτων

– Υποκριτής στον δημόσιο λόγο και στην ανάληψη (προσωπικών) ευθυνών

– Νομιμόφρων στη Δικαιοσύνη όταν αποφασίζει υπέρ των δικών του υποθέσεων

– Ασεβής προς όλους τους θεσμούς όταν δεν τον δικαιώνουν

Ο Ελληνας δεν έχει μάθει να επαινεί αλλά να φθονεί και να ψέγει, ηδονίζεται με το μίσος και τη συκοφαντία εναντίον σε όποιον δεν του μοιάζει, υπηρετεί τα «προσωπικά του» κι όχι τα συλλογικά ιδανικά, διακατέχεται από μία ψευδαίσθηση υπεροχής κι έναν εγωκεντρισμό που τον οδηγούν συνεχώς σε λάθη.

Γιατί τα επισημαίνω όλα αυτά; Απλούστατα διότι πιστεύω ακράδαντα ότι όλα τα θεσμικά τραγελαφικά που βλέπουμε να συμβαίνουν αυτό τον καιρό δεν πρέπει ν’ αποδοθούν μόνο στο κακό κράτος, στη Δεξιά της παλινόρθωσης ή στην Αριστερά της παλινωδίας. Οφείλονται κυρίως στις «πειραγμένες προσωπικότητες» δημοσίων λειτουργών που δεν άξιζαν τη θέση που πήραν κι ευτελίζουν τους θεσμούς για τα δικά τους καπρίτσια. Κινούνται άναρχα και με ιδιοτέλεια ανάμεσα στην επιστήμη, την πολιτική και την τέχνη, ως δια-χειριστές (και καθ-οδηγητές;) της κουλτούρας μας και υποθάλπουν τα πάθη των μαζών. Απουσιάζουν από τον δημόσιο βίο οι πολιτικοί που είναι στοχαστές, παιδαγωγοί και ποιητές και πληθαίνουν οι πολίτες που δεν είναι σοφότεροι από τους νόμους. Δυστυχώς όμως δεν έχει μείνει στη χώρα κάποιος εχέφρων για να κηρύξει τους πολιτικάντηδες ανάξιους και τους (δήθεν αφελείς) πολίτες συν-ένοχους. Ελπίζω να έχω άδικο.

ΥΓ. Με το πολιτικό σύστημα αδύναμο και ενοχικό και με την κοινωνία αντιμεταρρυθμιστική δεν βλέπω άλλη λύση από ένα γερό ιστορικό «σκούντημα» ώστε ν’ αλλάξουν – έστω με δραματικό τρόπο – οι όροι του «στημένου (μεταξύ πολιτικών και πολιτών) μεταπολιτευτικού παιχνιδιού».

ΥΓ2. «Κουράστηκα και με νεκρούς και με αναστημένους» (Κώστας Μαρδάς, Και τι είν’ ωρέ ο θάνατος μπρος στην ασυμμετρία;)

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών