Πώς άλλαξε τον κόσμο η δολοφονία Φλόιντ

Μετά τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ τίποτα δεν ήταν ίδιο και όλα ήταν ίδια. Αυτή είναι η εκτίμηση της Μίσκι Νουρ, ακτιβίστριας στη Μινεάπολη και συνδημιουργού του κινήματος Black Visions, ένα παρακλάδι του Black Lives Matter, στην επέτειο ενός έτους από την 25η Μαΐου 2020, όταν λευκός αστυνομικός πίεσε ασφυκτικά με το γόνατό του τον λαιμό του Αφροαμερικανού, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του.

Η Νουρ, που συνέβαλε στη δημιουργία του κινήματος το 2017, τάσσεται υπέρ της κατάργησης της αστυνόμευσης, όμως γνωρίζει ότι για να συμβεί αυτό θα πρέπει να αλλάξει ο συστημικός ρατσισμός. Και γνωρίζει πολύ καλά, ως παιδί σομαλών μεταναστών, ότι το θέμα είναι παγκόσμιο.

Η δολοφονία του Φλόιντ προκάλεσε μεγάλες διαδηλώσεις στις ΗΠΑ αλλά και κύμα διαμαρτυριών σε όλο τον κόσμο, καθώς θύμισε τις δολοφονίες του Ανταμα Τραορέ στη Γαλλία και του Μαρκ Ντάγκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, νωρίτερα, αν και οι συνθήκες ήταν διαφορετικές. Ομως οι διαδηλωτές μιλούν για την κοινή ιστορία βίας εις βάρος των μαύρων, από τη σκλαβιά έως την αποικιοκρατία, που τους ένωσε σε ένα παγκόσμιο κίνημα ενάντια στον ρατσισμό και στα σύμβολά του. Γι’ αυτό και πολλά από τα σύμβολα αυτά κατέπεσαν – από την ανατροπή του αγάλματος που τιμούσε τον δουλέμπορα Εντουαρντ Κόλστον στο Μπρίστολ της Αγγλίας, έως την επίσημη απομάκρυνση του αγάλματος του ηγέτη της Συνομοσπονδίας Τζέφερσον Ντέιβις στην πρωτεύουσα του Κεντάκι. Περισσότερα αγάλματα που τιμούσαν φιγούρες της Συνομοσπονδίας, της ομάδας των νοτίων πολιτειών που είχαν ταχθεί υπέρ της διατήρησης της δουλείας στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου, καταργήθηκαν την τελευταία χρονιά, απ’ όσα τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια – μετά τον θάνατο του Φλόιντ, συνολικά απομακρύνθηκαν 170 τέτοια αγάλματα και άλλαξαν ονόματα δρόμων.

Η εκ νέου διεκδίκηση της δημόσιας ιστορίας δεν είναι κάτι καινούργιο, αλλά η δολοφονία του Φλόιντ ήταν ο πιο πρόσφατος καταλύτης, παρατηρεί ο ιστορικός Ρόμπιν Κέλι. «Συζητήσαμε πολύ για τη δημόσια ιστορία και τα φυλετικά θέματα», συνεχίζει ο καθηγητής αμερικανικής ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. «Και δεν ήταν ο θάνατός του, αλλά η παρουσία 26 εκατομμυρίων (διαδηλωτών) και ο φόβος που προκάλεσαν, που ανάγκασαν τους θεσμούς να λάβουν μέτρα».

Οι απαιτήσεις για την απομάκρυνση μνημείων, την αλλαγή ονομάτων και την απο-αποικιοποίηση της ιστορίας ήταν κομμάτι των «πολιτισμικών πολέμων» στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1990. Παρ’ όλα αυτά όπως παρατηρεί ο ιστορικός Νελ Ιρβιν Πέιντερ, ήταν πολλοί οι πολίτες που δεν ήθελαν την κατάργηση των μνημείων αυτών, μέχρι να γίνει η δολοφονία του Φλόιντ. «Ο θάνατος του Φλόιντ πήρε τέτοιες διαστάσεις ώστε κανείς δεν μπορούσε να υποκριθεί πως δεν συνέβη. Οπως και τα κοινωνικά δικαιώματα, υπάρχει μακρά ιστορία την οποία δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι πολίτες – αυτή η ιστορία γίνεται ορατή από τους πολλούς, την κατάλληλη ιστορική στιγμή».