Μπορεί να χρειαστεί αναδιάρθρωση χρέους σε εταιρείες

Για τον κίνδυνο να εμφανίσουν εταιρείες, που θα βγουν από την κρίση εξασθενημένες, σοβαρές πιστωτικές απώλειες, οι οποίες είναι τώρα δύσκολο να εκτιμηθούν λόγω των μέτρων στήριξης, προειδοποιεί ο Μπενουά Κερέ, επικεφαλής του Κέντρου Καινοτομίας της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ», ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι δεν προβλέπει «τσουνάμι πτωχεύσεων».

«Με τα προγράμματα εμβολιασμού να προχωρούν, η ανάπτυξη έχει επιστρέψει και είναι ισχυρότερη από ό,τι αναμενόταν αρχικά. Το βασικό σενάριο προβλέπει μια πολύ ισχυρή ανάκαμψη στο δεύτερο εξάμηνο του 2021» δηλώνει ο Κερέ. «Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι». Πρώτον, υπάρχουν οι υγειονομικοί κίνδυνοι, επεξηγεί, οι οποίοι εξαρτώνται από τις μεταλλάξεις του ιού και το γεγονός ότι ο εμβολιασμός δεν προχωρά τόσο γρήγορα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Δεύτερον, σημειώνει, «υπάρχει ο κίνδυνος που σχετίζεται με τους ισολογισμούς των επιχειρήσεων. Πόσο μεγάλες θα είναι οι πιστωτικές απώλειες καθώς βγαίνουμε από την κρίση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Τα μέτρα στήριξης λειτουργούν σήμερα σαν ένα προστατευτικό πέπλο. Αυτό είναι χρήσιμο για τις εταιρείες, αλλά συνεπάγεται επίσης ότι δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποια είναι η πραγματική υποκείμενη κατάσταση». Ο Μπενουά Κερέ, ο οποίος συμμετείχε στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, εξηγεί ότι «ορισμένες εταιρείες θα βγουν εξασθενημένες από την κρίση, ιδίως στους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο: εστίαση, λιανικό εμπόριο, τομείς που βασίζονται σε διεθνείς μετακινήσεις, τουρισμό. Αυτή τη στιγμή είναι δύσκολο να εκτιμηθεί πόσο βαθιά έχουν επηρεαστεί από την κρίση. Αν πρόκειται για αμυχές που θα επουλωθούν από μόνες τους ή για μεγάλα τραύματα που θα χρειαστούν επέμβαση. Το βασικό σενάριο παραμένει ότι τα όποια προβλήματα θα είναι περιορισμένης έκτασης και επικεντρωμένα σε μερικούς κλάδους, αλλά ποτέ δεν μπορεί κανείς να είναι σίγουρος».

Τι πρέπει να γίνει; «Οι κυβερνήσεις πρέπει, πρώτον, πριν από την απόσυρση των μέτρων στήριξης να έχουν την καλύτερη δυνατή εικόνα για το μέγεθος και την κατανομή των πιθανών πιστωτικών απωλειών και, δεύτερον, να επιλέξουν με προσοχή την κατάλληλη στιγμή που θα αποσύρουν τα μέτρα. Η απόσυρση πρέπει να είναι σταδιακή και αρκετά ομαλή, ώστε να μην επιδράσει αρνητικά στην ανάκαμψη» λέει ο Κερέ, ο οποίος είναι επίσης μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της BIS. «Μπορεί να χρειαστεί αναδιάρθρωση χρέους σε μερικές εταιρείες. Σε τέτοια περίπτωση θα πρέπει να διαπιστωθεί ότι η εταιρεία είναι βιώσιμη, να υπολογιστούν οι συνολικές ζημιές και η καθαρή της αξία, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις υποχρεώσεις της, χρηματοοικονομικές, φορολογικές, κοινωνικής ασφάλισης κ.λπ.». Θεωρεί ότι «στις περισσότερες περιπτώσεις η συζήτηση θα περιοριστεί μεταξύ της εταιρείας και των πιστωτών της. Κατά πάσα πιθανότητα η όποια δημόσια στήριξη που θα απαιτηθεί θα είναι περιορισμένη. Δεν προβλέπω ένα τσουνάμι πτωχεύσεων. Θα υπάρξουν σοβαρά προβλήματα, αλλά θα είναι εντοπισμένα σε ορισμένους κλάδους και εταιρείες, ειδικά καθώς οι ζημιές είναι επικεντρωμένες σε κλάδους που έχουν κατά μέσο όρο λιγότερο δανεισμό».

Εντοπίζει επίσης έναν τρίτο κίνδυνο, που αφορά τη μακροοικονομική απόκλιση των οικονομιών διεθνώς. «Υπάρχουν ανησυχίες στις αναδυόμενες οικονομίες και για τις πιθανές παράπλευρες επιπτώσεις από την επιτάχυνση της οικονομίας των ΗΠΑ» λέει. «Υπάρχει επίσης, και αυτό ενδιαφέρει την Ελλάδα, ο κίνδυνος αποκλίσεων εντός της Ευρώπης. Ο κίνδυνος να βγουν οι χώρες από την κρίση με διαφορετική οικονομική ισχύ και διαφορετικές ταχύτητες. Ιστορικά η ευρωπαϊκή οικονομία δεν έχει δείξει να είναι πολύ ανθεκτική στις αποκλίσεις. Οι ευρωπαϊκές Αρχές πρέπει να παρακολουθήσουν από κοντά τις εξελίξεις και να αντιδράσουν άμεσα σε κάτι που μπορεί να αποτελέσει μια αδυναμία για την Ευρώπη μετά την κρίση. Από αυτή τη σκοπιά η περαιτέρω καθυστέρηση εφαρμογής του NGEU θα είναι επιβλαβής. Με γνώμονα το βασικό σενάριο, το NGEU είναι αρκετό, αλλά η γνώμη μου είναι ότι πρέπει να υπάρξει προετοιμασία για σενάρια όπου θα εμφανιστούν περισσότερες αποκλίσεις και θα πρέπει να γίνουν περισσότερα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικονομίες της Νότιας Ευρώπης, οι οποίες εξαρτώνται περισσότερο από τον κλάδο του τουρισμού και της φιλοξενίας» λέει ο Κερέ, ο οποίος ήταν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ μεταξύ 2011 και 2019.

Σχετικά με τις τεχνολογικές εξελίξεις επισημαίνει ότι «η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να ανατρέψει τον τραπεζικό τομέα με διάφορους τρόπους». Πρώτα, αφορά την εμφάνιση νέων υπηρεσιών για συναλλαγές και πληρωμές, ψηφιακά τραπεζικά προϊόντα και εξ ολοκλήρου ψηφιακές τράπεζες. Δεύτερον, υπάρχει ένα κύμα νέων τεχνολογιών που μπορούν δυνητικά να δημιουργήσουν ανταγωνισμό με τα παραδοσιακά χρηματοοικονομικά ιδρύματα. Πρόκειται για πλατφόρμες βασισμένες στην αποκεντρωτική τεχνολογία του blockchain. «Το πεδίο είναι ακόμα μικρό, αλλά αν επεκταθεί θα είναι απαραίτητο να ρυθμιστεί» λέει. Τρίτον, μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας εισέρχονται στον χρηματοοικονομικό τομέα. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη μεγάλη ισχύ τους στην αγορά, διαταράσσοντας δυνητικά τον πιο παραδοσιακό κλάδο. «Αυτά τα ζητήματα είναι οξύτερα στην Ευρώπη, όπου οι τράπεζες έχουν ακόμα να αντιμετωπίσουν προβλήματα κληρονομημένα από το παρελθόν και μια διαρθρωτικά χαμηλή κερδοφορία» επισημαίνει. «Οι ευρωπαϊκές τράπεζες πρέπει να αγκαλιάσουν την ψηφιακή καινοτομία και η Ευρώπη να προσφέρει το σωστό ρυθμιστικό πλαίσιο που θα προστατεύσει τον υγιή ανταγωνισμό και τα προσωπικά δεδομένα».

Για το ψηφιακό ευρώ, για το οποίο η ΕΚΤ είπε ότι θα χρειαστεί αρκετό καιρό προετοιμασίας, ο Μπενουά Κερέ σημειώνει ότι «θα έχει πίσω του τη φερεγγυότητα και την ισχύ της ΕΚΤ, και από τεχνολογική άποψη, για να διασφαλίσει ότι τα συστήματα θα είναι θωρακισμένα απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις και στην παραχάραξη, καθώς και την υποστήριξη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στο πλαίσιο της προστασίας δεδομένων της ΕΕ. Αντιθέτως, τα κρυπτονομίσματα είναι ιδιωτικές πρωτοβουλίες: δεν υπάρχει τρόπος να ελεγχθούν για το πώς δημιουργούνται και δεν υπάρχει κανείς να σε βοηθήσει αν χαθούν τα χρήματά σου».