Η πρώτη κοινή ελληνοτουρκική δημοσκόπηση

Το 2020 υπήρξε η δυσκολότερη χρονιά για τις διμερείς ελληνοτουρκικές σχέσεις από την κρίση Οτζαλάν του Φεβρουαρίου 1999. Η υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου τον Νοέμβριο του 2019 συνοδεύθηκε από την προσφυγική – μεταναστευτική κρίση στα ελληνοτουρκικά χερσαία σύνορα στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020, τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε τέμενος τον Ιούλιο του 2020 αλλά και την αντιπαράθεση ελληνικών και τουρκικών πολεμικών πλοίων στην Ανατολική Μεσόγειο τον Αύγουστο του 2020. Κατά τούτο η αποτύπωση των αντιλήψεων της ελληνικής και τουρκικής κοινής γνώμης είναι πλέον επίκαιρη παρά ποτέ. Η διεξαγωγή ταυτοχρόνων δημοσκοπήσεων με κοινό ερωτηματολόγιο στην Ελλάδα και στην Τουρκία αποσκοπεί να συμβάλει στην καλύτερη ενημέρωση της κοινής γνώμης των δύο χωρών στην ευαίσθητη αυτή συγκυρία. Προϊόν της συνεργασίας της διαΝΕΟσις, του ΕΛΙΑΜΕΠ και του Istanbul Policy Center (IPC), οι δημοσκοπήσεις διεξήχθησαν από δύο από τις πλέον διακεκριμένες εταιρείες δημοσκοπήσεων στην Ελλάδα και την Τουρκία, την MRB και την KONDA αντιστοίχως. Ελαβαν χώρα μεταξύ 19 και 21 Φεβρουαρίου 2021 με συμμετοχή 1.022 Ελλήνων και 1.163 τούρκων πολίτων.

Μεταξύ των πολλών ενδιαφερόντων πορισμάτων ξεχωρίζει η σύγκριση των αντιλήψεων της ελληνικής και τουρκικής κοινής γνώμης αναφορικά με τον ρόλο του διεθνούς παράγοντος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. 53,4% των Ελλήνων και 70,3% των Τούρκων θεωρούν ότι ο διεθνής παράγων πάντοτε ευνοεί τη γείτονα κατά της χώρας τους. 53,7% των Ελλήνων και 64% των Τούρκων θεωρούν ότι η γείτων χώρα απολαμβάνει άνευ όρων ή/και πολλές φορές άδικη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ενωση σε σχέση με τη δική τους. 47% των Ελλήνων θεωρεί ότι η Ρωσία στηρίζει την Τουρκία εις βάρος της Ελλάδος, ενώ 42,7% των Τούρκων θεωρεί ότι η Ρωσία στηρίζει την Ελλάδα εις βάρος της Τουρκίας. 43,2% των Ελλήνων θεωρούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν την Τουρκία εις βάρος της Ελλάδος, ενώ 62,8% των Τούρκων θεωρούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν την Ελλάδα εις βάρος της Τουρκίας.

Η πρώτη κοινή δημοσκόπηση στην Ελλάδα και την Τουρκία αποκαλύπτει περαιτέρω αξιοσημείωτα στοιχεία. Η ανησυχία για την πορεία της οικονομίας ενόψει και της πανδημίας συνυπάρχει με την προτίμηση των ειρηνικών μεθόδων για την επίλυση των διμερών διαφορών, αλλά και την πρόκριση των διμερών διαφορών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ως του σοβαρότερου προβλήματος στις διμερείς σχέσεις. Αποκαλύπτεται το στενότερο ενδιαφέρον της ελληνικής κοινής γνώμης για την Τουρκία, που εκφράζεται τόσο με την ύπαρξη της Τουρκίας ως αντικειμένου – συνήθως αρνητικής – συζητήσεως εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος, αλλά και με τον αυξημένο αριθμό επισκέψεων στην Τουρκία και την γνωριμία με τούρκους πολίτες. Αποτυπώνεται η εντονότερη ανησυχία της ελληνικής κοινής γνώμης για το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου αλλά και η σαφής υποστήριξη μιας λύσεως του Κυπριακού εντός του πλαισίου μιας διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Τέλος, αναδεικνύεται η ενισχυμένη αυτοπεποίθηση της τουρκικής κοινής γνώμης για τον διεθνή ρόλο της Τουρκίας παρά την οικονομική και θεσμική κρίση που ταλανίζει τη χώρα.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.