«O κόσμος αλλάζει. Εμείς όχι»

Διάβασα το κείμενο που υπέγραψε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας στην «Καθημερινή» με τίτλο «Ο κόσμος αλλάζει. Εμείς;» και, ειλικρινά, διασκέδασα. Ο συγγραφέας του είτε δεν γνωρίζει στο όνομα ποιου ανθρώπου έγραψε αυτή την περισπούδαστη τιράντα είτε έχει χιούμορ.

Ξεκινά, ας πούμε, με μια θέση για τις ανισότητες του ιταλού αριστερού στοχαστή Νορμπέρτο Μπόμπιο και, ειλικρινά, με πιάνουν τα γέλια. Ο Μπόμπιο είναι μια επιδραστική περσόνα της ιταλικής σκέψης, μέλημά του ήταν πάντα η ηθική διάσταση της πολιτικής. Το πέρασμά του σημάδεψε τη μεταπολεμική περίοδο με τον ίδιο τρόπο που σημάδεψε την Αριστερά ο ευρωκομμουνισμός – ένα κριτικό αριστερό ρεύμα στον ολοκληρωτισμό των κομμουνιστικών κρατών που διεκδικούσε δημοκρατία και ελευθερίες. Ο Τσίπρας ουδέποτε συμμερίστηκε ούτε τον ιταλικό ευρωκομμουνισμό ούτε τους έλληνες συγγενείς του. Αντί του Μπόμπιο, φλέρταρε διάφορες μοδάτες και εξωτικές περιπτώσεις της ευρύτερης αντισυστημικής διανόησης, τον «ριζοσπάστη διασκεδαστή» (κατά τον χαρακτηρισμό του Λεωνίδα Χατζηπροδρομίδη) Σλαβόι Ζίζεκ, τη συνωμοσιολόγο Ναόμι Κλάιν (κάποτε την είχε πει Ναόμι Κάμπελ), τον θεωρητικό της κατάστασης εξαίρεσης Τζόρτζιο Αγκάμπεν.

Φοβάμαι όμως ότι τον παίρνω πολύ στα σοβαρά – διότι, κατά βάθος, πέρασε και δεν ακούμπησε κι από τον Ζίζεκ κι από τον Αγκάμπεν, με τον ίδιο τρόπο που περνάει και δεν ακουμπάει σήμερα από τον Μπόμπιο και τον γάλλο οικονομολόγο Τομά Πικετί. Μια γενική παράσταση δίνει και χρειάζεται θεωρητικούς για να συμβολίσει την υποτιθέμενη μεταστροφή του στη σοβαρή πλευρά της πολιτικής. Λες και έχει κάνει έστω μία πολιτική κίνηση που να δείχνει ότι προσεγγίζει την αναλυτική και επίπονη προσπάθεια κατανόησης της ανισότητας, όπως την κατανοεί ο Πικετί – ή έστω το δημοκρατικό πλαίσιο εντός του οποίου έχει αξία κάθε συζήτηση.

Πεντακόσια χρόνια φούρναρης, ο Τσίπρας δεν έχει μάθει κάτι ουσιαστικό: τα ράσα δεν κάνουν τον παπά. Δεν αρκεί να μεταμφιεστείς σε σοβαρό για να αποκτήσεις πρόσβαση σε σοβαρά ακροατήρια. Η αξία χρήση κάθε μεταμφίεσης εξαργυρώνεται στα καρναβάλια. Στην κανονική ζωή, τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα. Μόνο ο Σαούλ μετατράπηκε σε Παύλο σε μια στιγμή – αλλά και πάλι υποστήριξε με επιχειρήματα και το παράδειγμα της ζωής του τη μεταστροφή του.

Ενώ ο Τσίπρας, τι; Λίγες εβδομάδες μετά τις διαδηλώσεις για τον Κουφοντίνα ενταγμένες σε ένα κλίμα υγειονομικού σαμποτάζ, λίγες μέρες μετά τις νέες χοντράδες για την πανδημία (το «ρίσκο» και το «ξεστοκάρισμα»), δυο μέρες μετά την ομολογία της συνεργάτριάς του Εφης Αχτσιόγλου ότι ουσιαστικά ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να κατανοήσει την πολιτική ως δημοκρατική εναλλαγή (αυτή είναι η έννοια της κανονικότητας στους πολιτικούς διαξιφισμούς), δυο ώρες μετά τη νέα χοντράδα του Πολάκη υπογράφει ένα άλλου ύφους άρθρο για να μας πείσει ότι επειδή ο κόσμος αλλάζει, αλλάζει κι ο ίδιος.

Είδαμε ότι το άρθρο αρχίζει στοχαστικά. Πώς ολοκληρώνεται; Αυθαιρέτως. Με τον ισχυρισμό ότι ο Μητσοτάκης «υπερασπίζεται με σθένος τις αρχές ενός κόσμου που δείχνει να έχει κλείσει τον ιστορικό του κύκλο» κι ότι «σχεδιάζει μεταρρυθμίσεις βγαλμένες από τη ναφθαλίνη των Ρέιγκαν και Θάτσερ». Και με την ευχή η χώρα να αποκτήσει «μια άλλη, προοδευτική κυβέρνηση. Που στη βασική διαχωριστική γραμμή να παίρνει αταλάντευτα το μέρος της πλειοψηφίας». Την πλειοψηφία τη ρώτησε;

Κάπου εδώ το έργο ξαναρχίζει εκεί που το αφήσαμε. Ο άνθρωπος τίποτα δεν έχει καταλάβει.