Ευπρόσδεκτες οι αντιδράσεις, αλλά απαραίτητη και η ετοιμότητα

Η επίσημη αναγνώριση από τον πρόεδρο Μπάιντεν της επαίσχυντης Γενοκτονίας των Αρμενίων, που σχεδίασε και πραγματοποίησε η Τουρκία το 1915, είναι μια υψηλού πολιτικού συμβολισμού ενέργεια, η οποία προερχόμενη από την υπερδύναμη υπήρξε πλήγμα τόσο για το γόητρο της Τουρκίας όσο και του προέδρου Ερντογάν, ο οποίος έδωσε μάχη για να την αποσοβήσει. Πρόκειται για απόφαση που δεν αποτελεί απλώς και μόνο εκπλήρωση υπόσχεσης προς την εν Αμερική αρμενική κοινότητα, αλλά και εσκεμμένο μήνυμα απαρέσκειας προς την τουρκική πολιτική λόγω των προβλημάτων που αυτή δημιουργεί στην πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι η εν λόγω κίνηση συνδέεται με τις προηγηθείσες πρωτοβουλίες με τις οποίες οι ΗΠΑ εκδήλωσαν με τρόπο σαφή την αυστηρότητά τους προς την Αγκυρα, όπως η εξαίρεση από το πρόγραμμα των αεροσκαφών F35, η εφαρμογή κυρώσεων για την προμήθεια των ρωσικών πυραύλων, η διερεύνηση των σκοτεινών δραστηριοτήτων της Halkbank, καθώς και δηλώσεις αμερικανών αξιωματούχων που ψέγουν ή εκφράζουν ψυχρή επιφυλακτικότητα για την Τουρκία όσον αφορά ενέργειές της στον γεωγραφικό χώρο στον οποίο βρίσκεται.

Οι ΗΠΑ με τις κινήσεις αυτές καθιστούν σαφές ότι δεν εγκρίνουν την τουρκική στάση επί σειράς σοβαρών θεμάτων, κυρίως δε, ότι δεν είναι διατεθειμένες να αναγνωρίσουν στην Τουρκία ένα καθεστώς αυτονομίας και ελευθερίας κινήσεων στον γεωπολιτικό χώρο που αυτή ελέγχει. Κινήσεων που μαρτυρούν ατίθασο πνεύμα διαφοροποίησης τόσο σε διμερές πλαίσιο όσο και σε επίπεδο υποχρεώσεων που απορρέουν από το ΝΑΤΟ και που παρακωλύουν την ανάπτυξη της αμερικανικής πολιτικής. Αυτή δε η δυσαρέσκεια εντείνεται υπό το πρίσμα της οξείας αντιρωσικής πολιτικής των ΗΠΑ που μειώνει στο ελάχιστο την ανοχή τους απέναντι στους καιροσκοπικούς ελιγμούς τουρκικής αμφιταλάντευσης ή σύμπραξης με τη ρωσική πλευρά, όπως π.χ. στην περίπτωση του πολέμου στην Αρμενία ή σε περιοχές της Συρίας. Εν ολίγοις, η Ουάσιγκτον επισημαίνει ευθέως και ρητώς ότι θέλει μια Τουρκία συμμορφούμενη με τους άξονες της αμερικανικής πολιτικής χωρίς θορυβώδεις ή εθνικιστικού τύπου οχλήσεις.

Παράλληλα, όμως, οι ΗΠΑ τονίζουν σε κάθε ευκαιρία ότι δίνουν βαρύνουσα σημασία στη συμμαχία με την Τουρκία, ότι εκτιμούν τον στρατηγικό της ρόλο και ότι επιθυμούν ομαλοποίηση των διμερών τους σχέσεων εντός του προεκτεθέντος πλαισίου.

Επομένως, η δυσαρέσκεια δεν αναμένεται να φτάσει έως τη ρήξη, ούτε θα ενταχθεί σε κινήσεις που θα ωθήσουν την Αγκυρα σε μεγαλύτερη διολίσθηση προς τη Μόσχα. Θα εκδηλωθεί με άσκηση πίεσης, αλλά και με προσφορές που θα διευκολύνουν την προσέγγιση. Αντιστοίχως δε, και η Τουρκία, όταν πειστεί για τα στενά περιθώρια κινήσεων που έχει, θα προβεί σε κινήσεις καλής θέλησης ώστε να αποφύγει το βάρος της αντιπαράθεσης. Συγχρόνως, όμως, θα επιδιώξει, όπως παγίως πράττει, την προσέγγιση αυτή να τη συνδέσει με παροχή ανταλλαγμάτων, οικονομικών και γεωπολιτικών, που είναι βέβαιο ότι θα αφορούν και τις διεκδικήσεις της απέναντι στην Ελλάδα, στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο.

Κατά συνέπεια, από την πλευρά μας χρειάζεται συνεχής εγρήγορση για έγκαιρη αποτρεπτική παρέμβαση εάν τα πράγματα φτάσουν σε αυτό το σημείο. Διότι καλές μεν οι αμερικανικές αντιδράσεις, αλλά απαραίτητη και η δική μας ετοιμότητα. Ο εφησυχασμός θα είναι το προοίμιο κρίσης.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.