Παθήματα ζωής και σκηνής

γραψα όσα έπαθον, όσα είδον και ήκουσα…», λέει ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής στο κείμενο αγνώστου συγγραφέα με τον τίτλο «Η Στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι – Χειρόγραφον Ελληνος υπαξιωματικού»: Και αυτό είναι το κείμενο που επέλεξε ο Σίμος Κακάλας να εντάξει στο εορταστικό πλαίσιο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιώς. Το αποτέλεσμα, ειδικά διαμορφωμένο για διαδικτυακή παρουσίαση διαθέτει τριπλή, τουλάχιστον, υπόσταση: σκηνική, «παρασκηνιακή» και κινηματογραφική ή καλύτερα βιντεοσκοπημένη.

Ωστόσο το πιο ενδιαφέρον και σημαντικό στοιχείο του όλου εγχειρήματος αποτελεί το γεγονός ότι ο Κακάλας συστήνει στο κοινό ένα πραγματικά συναρπαστικό κείμενο, μια πολιτική και κοινωνική σάτιρα των ηθών της Ελλάδας του 19ου αιώνα. Και παράλληλα ένα κείμενο που αναδεικνύει την ελληνική γλώσσα και την ποικιλομορφία της. Με χιούμορ και ρεαλισμό, η διεισδυτική ματιά του αγνώστου συγγραφέα κάνει μια τομή, που αποδεικνύεται, διαχρονική. Κι αυτή τη διαχρονικότητα θέλησε να αναδείξει με την παράστασή του ο σκηνοθέτης.

Με πολλά ερωτήματα για την ταυτότητα του συγγραφέα και σημαντικούς μελετητές να καταπιάνονται με τη «Στρατιωτικήν ζωή εν Ελλάδι» – Μάριο Βίτι, Κ. Θ. Δημαράς, Παναγιώτης Μουλλάς, το κείμενο πρωτοεκδόθηκε το 1870 στη Βράιλα της Ρουμανίας, σε δύο τόμους. Κεντρικός ήρωας είναι ένα νεαρός Κωνσταντινουπολίτης που έρχεται να καταταγεί στον Ελληνικό Στρατό (γύρω στο 1856-1857) ενός επίσης «νεαρού» ελληνικού κράτους. Κι έχει τον ενθουσιασμό ενός ρομαντικού 18χρονου. Μόνο που ό,τι συναντήσει και με ό,τι βρεθεί αντιμέτωπος θα τον απομακρύνει από το ιδεατό που είχε στο μυαλό και την καρδιά του. Με αφηγητή τον Χαρίλαο Δημόπουλο (το ερώτημα αν είναι και ο άγνωστος συγγραφέας παραμένει ανοιχτό), η ζωή του υπαξιωματικού περιγράφεται με γλαφυρές λεπτομέρειες, ενώ η παρουσία ληστών, είναι αυτή που θα τον καθορίσει, ανατρέποντας κάθε προσδοκία για τον Ελληνικό Στρατό και για τα ιδεώδη της πατρίδας. Οι περιπέτειες που θα ακολουθήσουν δεν θα αφήσουν κανένα περιθώριο στον υπαξιωματικό ο οποίος και θα συνειδητοποιήσει την πραγματικότητα.

Η ΔΙΑΣΚΕΥΗ. Υπό το πρίσμα αυτής της απογοήτευσης που, παρά τα εκατόν πενήντα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει, εξακολουθεί να είναι παρούσα, ο Σίμος Κακάλας «διάβασε» και διασκεύασε το κείμενο: Αλλοτε φορώντας μάσκες, άλλοτε αναπαριστώντας τα στιγμιότυπα με σκηνικά μικρογραφίας (εξαιρετικό) και άλλοτε παίζοντας σκηνές από το έργο, οι τρεις ηθοποιοί (ανάμεσά τους και ο σκηνοθέτης), προσπάθησαν να αποδώσουν την πραγματικότητα και την έκπληξη του κεντρικού ήρωα. Ενδιαμέσως, οι τρεις τους, καθισμένοι στο καφέ του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, και διατηρώντας τη φυσική τους ιδιότητα, διάβαζαν, σχολιάζοντας, τα τεκταινόμενα στη ζωή του υπαξιωματικού.

Κάπου ανάμεσα στις παραπάνω εναλλαγές και με τη χρήση εικόνων, φωτογραφιών και βίντεο – σαν ντοκουμέντα, η πρόθεση του σκηνοθέτη να συνδέσει το τότε με το τώρα, δεν φάνηκε ξεκάθαρα. Αν και συνολικά το όλο εγχείρημα είχε ενδιαφέρουσες πτυχές και παραμέτρους, το αποτέλεσμα έμοιαζε περισσότερο με ένα work in Progress – κι ίσως ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί.