Τα εμβόλια και {LF}o κίνδυνος θρoμβώσεων

Στην Ευρώπη και στη χώρα μας εγκρίθηκαν και χορηγούνται μέχρι στιγμής τέσσερα εμβόλια έναντι του κορωνοϊού. Τα εμβόλια της Pfizer / BioNTech και της Moderna (με αποτελεσματικότητα κοντά στο 95% στην αποφυγή σοβαρής νόσησης) χρησιμοποιούν ένα μόριο που λέγεται mRNA για πυροδότηση της ανοσολογικής απάντησης, ενώ τα εμβόλια της AstraZeneca και της Janssen / Johnson & Johnson (με αποτελεσματικότητα άνω του 70% στην αποφυγή σοβαρής νόσησης) χρησιμοποιούν έναν εξασθενημένο τύπο ιού από την οικογένεια των αδενοϊών. Κάθε προσωρινή αδιαθεσία μετά τον εμβολιασμό (κεφαλαλγία, μυαλγίες, φρίκια, πυρετός, ναυτία) ή τοπικός πόνος, ερυθρότητα, οίδημα στο σημείο της ένεσης είναι φυσιολογικό επακόλουθο αυτής της διαδικασίας και δεν πρέπει να προκαλεί ανησυχία.

Ωστόσο, έχουν αναφερθεί εντός των πρώτων δύο εβδομάδων από τη λήψη του εμβολίου της AstraZeneca και της Janssen / Johnson & Johnson κάποιες εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις σοβαρών θρομβωτικών επεισοδίων (θρόμβωση εγκεφαλικών ή σπληνικών φλεβών, πνευμονική εμβολή) με παράλληλη θρομβοπενία (δηλαδή μείωση του αριθμού των αιμοπεταλίων), κυρίως μεταξύ γυναικών ηλικίας κάτω των 60. Τα παρατηρούμενα αυτά θρομβωτικά επεισόδια έχουν παρόμοια κλινικά και εργαστηριακά χαρακτηριστικά με το λεγόμενο σύνδρομο HIT (Heparin Induced Thrombopenia), που παρατηρείται σε ελάχιστο ποσοστό ασθενών που λαμβάνουν ηπαρίνη για την πρόληψη και θεραπεία των θρομβώσεων. Οι εμβολιασθέντες ασθενείς που παρουσίασαν θρομβωτικές επιπλοκές δεν είχαν προηγούμενη έκθεση στην ηπαρίνη αλλά παρουσίαζαν υψηλούς τίτλους αντισωμάτων έναντι του αιμοπεταλιακού παράγοντα 4 (PF4), όπως οι ασθενείς με το σύνδρομο HIT. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν φαίνεται ότι το ιστορικό θρομβωτικών διαταραχών μπορεί να προδιαθέτει στην εμφάνιση αυτής της επιπλοκής μετά τον εμβολιασμό ούτε η προληπτική χορήγηση ασπιρίνης ή αντιπηκτικών φαρμάκων μπορεί να προλαμβάνει την εκδήλωση αυτών των σπάνιων θρομβωτικών επιπλοκών μετά τον εμβολιασμό με τα συγκεκριμένα εμβόλια. Στην περίπτωση εμφάνισης αυτών των θρομβώσεων, η έγκαιρη θεραπεία με μη ηπαρινικά αντιπηκτικά ενδοφλεβίως ή από του στόματος με νεότερα αντιπηκτικά όπως απιξαμπάνη, νταμπιγκατράνη, ριβαροξαμπάνη φαίνεται να βοηθά σημαντικά στην αντιμετώπιση αυτών των σοβαρών επιπλοκών.

Ως αποτέλεσμα αυτών των θρομβωτικών περιστατικών, στην Αμερική ανεστάλη προσωρινά η χορήγηση του εμβολίου της Johnson & Johnson, ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και ο Καναδάς, έχουν αναστείλει τη χρήση του εμβολίου της AstraZeneca σε ενήλικες κάτω των 55 ή 60 ετών. Να σημειωθεί ότι μέχρι τις 13 Απριλίου 2021 σε περισσότερες από 180 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων της Pfizer / BioNTech ή της Moderna στην Αμερική δεν αναφέρθηκαν τέτοια περιστατικά θρομβώσεων. Δεν υπάρχουν δεδομένα αρκετά ώστε να υποστηριχθεί η αιτιολογική σχέση αυτών των θρομβωτικών επεισοδίων με το εμβόλιο, αλλά συνιστάται σε κάθε ασθενή που λαμβάνει το εμβόλιο Johnson & Johnson ή AstraZeneca να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσει εντός των πρώτων τριών εβδομάδων σοβαρή κεφαλαλγία, πόνο στη μέση, νευρολογικά συμπτώματα, δύσπνοια, οίδημα των κάτω άκρων ή πετέχιες. Είναι σημαντικό το ότι η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί στενά όλες τις αναφερόμενες παρενέργειες των εμβολίων και τις αξιολογεί ανάλογα.

Με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, τα οφέλη του εμβολιασμού από τη μείωση του κινδύνου νοσηλείας ή και θανάτου από τον κορωνοϊό υπερέχουν του ενδεχομένου εμφάνισης παρενεργειών. Με την προϋπόθεση ότι οι ρυθμιστικές εποπτικές Αρχές σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο παρακολουθούν στενά τις αναφερόμενες αυτές σπάνιες θρομβωτικές επιπλοκές, σχετιζόμενες ενδεχομένως με τα εμβόλια των AstraZeneca και Johnson & Johnson, η σύσταση είναι να κάνετε το πρώτο διαθέσιμο εμβόλιο έναντι του κορωνοϊού με παράλληλη άμεση ενημέρωση του ιατρού σας σε περίπτωση ασυνήθιστων συμπτωμάτων εντός των πρώτων τριών εβδομάδων από την ημέρα του εμβολισμού σας.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Kαρδιολογίας ΕΚΠΑ στην Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου