Ο αρχιτέκτονας της μεγαλύτερης χρηματιστηριακής απάτης των ΗΠΑ

Οταν τον Δεκέμβριο του 2008 κατέρρευσε η πυραμίδα του Μπέρναρντ Μέιντοφ, περίπου 65 δισ. δολάρια έγιναν καπνός καταστρέφοντας σε μια νύχτα δεκάδες χιλιάδες μικρούς επενδυτές, φιλανθρωπικά ιδρύματα και άλλους φορείς που εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να υποφέρουν από τις συνέπειες αυτές.

Ο Μέιντοφ, ο πρώην πρόεδρος του χρηματιστηρίου του Nasdaq, έφτασε στο σημείο ο ίδιος να πει ότι η πετυχημένη υποτίθεται επενδυτική εταιρεία του ήταν «ένα μεγάλο ψέμα». Το χτύπημα για τους μικροεπενδυτές κυρίως ήρθε στο αποκορύφωμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και την έκανε ακόμη πιο έντονη. Ο Μέιντοφ, ο οποίος πέθανε την προηγούμενη εβδομάδα σε ηλικία 82 ετών σε φυλακή της Βόρειας Καρολίνας, έγινε τόσο μισητός που αναγκαζόταν να φορά αλεξίσφαιρο γιλέκο στο δικαστήριο.

Μέχρι τον θάνατό του ο Μέιντοφ είχε εκτίσει 12 χρόνια από ποινή 150 ετών. Πέρυσι ο δικηγόρος του έκανε αίτηση στο δικαστήριο για να βγει από τη φυλακή επικαλούμενος ανίατη ασθένεια. Κανένα όμως από τα θύματά του δεν φάνηκε να συγκινείται. «Εχει ανίατη ασθένεια; Εγώ είμαι ανίατα φτωχός. Δεν του αξίζει καμία επιείκεια» είχε πει τότε στη «Washington Post» ο Γκρεγκ Φέλσον, ένας από τους μικροεπενδυτές που έχασαν τα χρήματά τους. Γιατί αυτοί ήταν οι μεγάλοι χαμένοι, τα μεγαλύτερα θύματα του Μέιντοφ. Μικροεπενδυτές οι οποίοι πείστηκαν να παίξουν τις συντάξεις τους και τις αποταμιεύσεις μιας ζωής, παθαίνοντας ανυπολόγιστη ζημιά από την οποία πολλοί δεν έχουν ανακάμψει ούτε σήμερα.

Ο Μέιντοφ γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1938 και έμαθε για τα υπέρ και τα κατά των επενδύσεων σε νεαρή ηλικία. Οι γονείς του είχαν εμπλακεί στη λειτουργία εταιρείας επενδύσεων, την Gibraltar Securities, έως ότου η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ την έκλεισε λόγω παρατυπιών. Ο Mέιντοφ παρακολούθησε το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα για έναν χρόνο προτού πάει στο Hofstra College στο Long Island. Το 1960 αποφοίτησε με πτυχίο πολιτικών επιστημών και εγγράφηκε στη Νομική Σχολή του Μπρούκλιν. Εγκατέλειψε τη νομική σχολή και ακολουθώντας τα βήματα των γονιών του άρχισε να ασχολείται με τα οικονομικά. Με δάνειο 50.000 δολάρια από τα πεθερικά του και 5.000 που είχε βάλει στην άκρη από την εργασία του ως ναυαγοσώστης ξεκίνησε την Bernard L. Madoff Investment Securities. Ηταν τότε 22 ετών.

Οπως γίνεται με τις λεγόμενες πυραμίδες, ο Μέιντοφ χρησιμοποιούσε χρήματα από νέους επενδυτές για να αποπληρώνει τους παλιούς, κρατώντας στην πορεία ο ίδιος πολλά χρήματα για να ζει μια πολυτελή ζωή. Το κόλπο του Μέιντοφ ήταν ότι δεν υποσχόταν πολύ υψηλές αποδόσεις για να δημιουργούνται ανησυχίες και ερωτηματικά. Πολλές φορές μάλιστα προσέφερε αποδόσεις στα επίπεδα των μετοχών του αμερικανικού δείκτη S&Ρ 500 που τον έκανε να φαίνεται πιο αξιόπιστος.

Μετά από χρόνια πλούτου και επιτυχιών όμως έφτασε η οικονομική κρίση του 2008. Οι πελάτες του Μέιντοφ ζήτησαν να ρευστοποιήσουν συνολικό ποσό 7 δισ. δολαρίων, με τον Μέιντοφ να μην έχει ούτε καν τα μισά από αυτά. Στη συνέχεια ξεκίνησε ο κατήφορος, με τον Μέιντοφ να καταλήγει στη δικαιοσύνη από τους γιους του, οι οποίοι φέρονται να προσέφυγαν οι ίδιοι στις αρχές όταν έμαθαν την έκταση της απάτης. Την εποχή που αποκαλύφθηκαν τα πάντα, στους ισολογισμούς της εταιρείας εμφανίζονταν 65 δισ. δολάρια, από τα οποία τα περισσότερα απλά δεν υπήρχαν.

Μετά την αποκάλυψή της η υπόθεση πήγε άμεσα στα δικαστήρια. Η δικαιοσύνη δίκασε τον Μέιντοφ για τα εγκλήματα που διέπραξε και δεν του επέτρεψε να βγει ποτέ από τη φυλακή, όπου και τελικά πέθανε.

Με την πάροδο των ετών ο Μάντοφ συνέδεσε πολλά μέλη της οικογένειας στην επενδυτική εταιρεία, απασχολώντας τον μικρότερο αδερφό του, τον Πίτερ, ως υπεύθυνο κανονιστικής συμμόρφωσης και τους γιους του, τον Αντριου και τον Μαρκ, ως traders. Δεν είναι σαφές τι γνώριζαν όλοι αυτοί κι από πότε.

Ο Μαρκ Μέιντοφ, ο μεγαλύτερος γιος του Μέιντοφ, αυτοκτόνησε το 2010 στα 46 του κατά τη δεύτερη επέτειο της σύλληψης του πατέρα του. Ο Αντι Μέιντοφ πέθανε από καρκίνο τέσσερα χρόνια αργότερα, στα 48. «Οσο δύσκολο είναι για μένα να ζήσω με τον πόνο που έχω προκαλέσει σε τόσους πολλούς, δεν υπάρχει τίποτα που να συγκρίνεται με τον βαθμό του πόνου που υπομένω για την απώλεια του Μαρκ και του Αντι, των γιων μου» δήλωσε το 2015 ο Μπέρνι Μέιντοφ στο NBC News μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Οπως είπαν για αυτόν κατήγοροι της εποχής, επειδή η όλη αυτή υπόθεση της απάτης κράτησε πολλά χρόνια, ήταν τελείως καταστροφική για πάρα πολλά από τα θύματα επειδή έχασαν μεγάλα ποσά, ακόμη και τα πάντα. Ηταν τόσοι πολλοί εκείνοι που ουσιαστικά τον εμπιστεύονταν απόλυτα βάζοντας εκεί όλα τους τα χρήματα, οι οποίοι όταν ανακαλύφθηκε ότι όλα ήταν μια απάτη δεν μπόρεσαν πια να ζήσουν τις ζωές τους κανονικά. Δεν μπορούσαν να πληρώσουν δίδακτρα, δεν μπορούσαν να πληρώσουν τα στεγαστικά τους δάνεια. Ηταν τόσες πολλές ιστορίες ανθρώπων που σου σπάραζαν την καρδιά, ατόμων που νόμιζαν ότι είχαν σημαντικές αποταμιεύσεις, που πίστευαν ότι τα είχαν βάλει όλα στο καλάθι τους περιμένοντας να πάρουν σύνταξη και τελικά ουσιαστικά κατέληξαν άστεγοι, ανέφεραν οι πηγές αυτές.