Τι δημοσιογράφους θέλουμε;

Η φυσιολογική αντίδραση ήρθε από το εξωτερικό. Στη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ αντέδρασαν πιο άμεσα και έντονα εκτός Ελλάδας. Δεκάδες αναφορές και δηλώσεις σε πραγματικό χρόνο και σε ανώτατο επίπεδο για κάτι που όταν συμβαίνει σε χώρα του δυτικού κόσμου είναι κορυφαίας σημασίας γεγονός. Στην Ελλάδα ήμασταν… πιο ψαγμένοι. Τα αντιπολιτευόμενα τρολ… βάρδιας έκαναν τη δουλειά που τους έχει ανατεθεί, να στρέφουν ό,τι βγαίνει στην επικαιρότητα εναντίον της κυβέρνησης. Στο άλλο στρατόπεδο, αμηχανία. Στην κυβέρνηση έψαχναν να δουν μήπως την «πατήσουν» επικοινωνιακά. Καθυστέρησαν χαρακτηριστικά και όταν το έκαναν επισήμαναν ότι δόθηκε εντολή για γρήγορη διερεύνηση της υπόθεσης. Υπονοώντας προφανώς ότι υπάρχουν ταχύτητες στη διερεύνηση δολοφονιών.

Τι βγήκε από όλα αυτά; Μια αντίδραση τύπου «χωριάτικης ελληνικής σαλάτας». Αχταρμάς. Λίγη συμπάθεια, πολλά συλλυπητήρια και καθόλου από ουσία. Φυσικά και πολλά υπονοούμενα. Ολοι οι συνωμοσιολόγοι της οκάς υποτίθεται ότι ξέρουν σε «βάθος» την υπόθεση. Αν ήταν ανοιχτά τα καφενεία, θα εκδήλωναν την άποψή τους και οι ταβλαδόροι. Κάποιοι άλλοι κουνούσαν με νόημα το κεφάλι τους, αυτές, έλεγαν, είναι οι επιπτώσεις της ερευνητικής δημοσιογραφίας.

Θα μου επιτρέψετε να κρατήσω το μυαλό μου μακριά από τη «μόλυνση» των ημερών. Οταν δολοφονείται ένας δημοσιογράφος, υπάρχει πρόβλημα για τη χώρα. Υπάρχει πρόβλημα για τη δημοκρατία. Υπάρχει πρόβλημα για ένα από τα βασικά της συστατικά που είναι η πληροφόρηση και η ελευθεροτυπία. Τελεία. Ολα τα υπόλοιπα είναι θέματα της Αστυνομίας, της Δικαιοσύνης και της δημοσιογραφίας που θα τους ελέγξει αν έκαναν καλά τη δουλειά τους.

Ανοίγει ωστόσο ένα μεγάλο θέμα συζήτησης. Πριν από πολλά χρόνια, το 2000, ο πρώην διευθυντής της «Le Monde Diplomatique» Ιγνάσιο Ραμονέ αναρωτιόταν ποιο να είναι άραγε το μέλλον των δημοσιογράφων. Είναι είδος προς εξαφάνιση; Το σύστημα δεν τους θέλει πια; Μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς αυτούς; Ο ίδιος έδινε και την απάντηση: Μάλλον συγκατατίθεται να λειτουργήσει μαζί τους, αλλά δίνοντάς τους έναν ρόλο λιγότερο αποφασιστικό, τον ρόλο του εργάτη σε μια αλυσίδα παραγωγής, σαν τον Σαρλό στους «Μοντέρνους καιρούς»… Με άλλα λόγια, υποβιβάζοντάς τους στο επίπεδο της προσαρμογής των τηλεγραφημάτων των ειδησεογραφικών πρακτορείων. Η ποιότητα της δουλειάς των δημοσιογράφων, πρόσθετε, χειροτερεύει και με την αυξανόμενη αβεβαιότητα που επικρατεί στο επάγγελμα το ίδιο συμβαίνει και με την κοινωνική τους θέση.

Στην Ελλάδα το 2021 η κοινωνική θέση των δημοσιογράφων όχι απλά έχει χειροτερέψει, τείνει να ισοπεδωθεί. Φταίνε και οι δημοσιογράφοι, όχι πάντα με δική τους επιλογή. Πολλοί έχουν μετατραπεί σε απλούς κομιστές της είδησης στον πολίτη. Οργανώνουν απλά την πληροφορία που βρίσκουν από αλλού και τη σερβίρουν. Ο διαμεσολαβητικός ρόλος τείνει να εξαλειφθεί. Αυτοί είναι τουλάχιστον ασφαλείς. Αλλοι που θέλουν να βγουν μπροστά, να προσπαθήσουν να συντηρήσουν τον δημοσιογραφικό τους ρόλο, για αληθινούς ή ψεύτικους λόγους, δέχονται «πυρά διασποράς» από παντού. Κυρίως στο νέο πεδίο μάχης, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτοί που τους επιτίθενται δεν διαψεύδουν την είδηση ή το σχόλιο, αλλά χτυπάνε την ηθική τους υπόσταση. Προσπαθούν να μειώσουν την αξιοπιστία τους. Η συκοφαντία και η κακεντρέχεια κερδίζου. Η ζωή του δημοσιογράφου γίνεται δύσκολη. Κάποιοι διαλέγουν στρατόπεδο στη λογική «τουλάχιστον να μη με χτυπάνε από παντού». Ολα αποτελούν στρεβλώσεις. Οπως είναι σαφές, όλα αυτά δεν είναι προβλήματα μόνο των δημοσιογράφων. Μας αφορούν όλους και δείχνουν τα τεράστια θεσμικά προβλήματα της χώρας.