Εύρωστη και ανθεκτική υποχώρηση

Η Ελλάδα προσπαθεί  να ξαναβρεί το νήμα με τη Λιβύη. Ορθά. Να αρχίσουν να αποκαθίστανται οι σχεδόν εκμηδενισμένες σχέσεις. Δύσκολο.  Μετά το τουρκολιβυκό σύμφωνο και τη στρατιωτική και πολιτική παρουσία της  Τουρκίας, τα περιθώρια είναι πολύ περιορισμένα. Κυρίως  γιατί είναι μια «μη χώρα». Παροδικές φυλαρχικές συμφωνίες, που ακολουθούνται από πολέμους και μετά, πάλι θνησιγενείς εκεχειρίες κ.λπ. Η Λιβύη σα να ξαναγύρισε στην προϊστορία της . Μια αποικία, με ποικίλους αποικιοκράτες, που αργότερα πέρασε σε μια αυταρχική και αιματηρή ανεξαρτησία και μετά το 2011 ξανακύλησε στην επίσης αιματηρή φυλαρχοκρατία και ξενοκρατία. Μισθοφόροι, συμμορίες, οικονομική, διοικητική κατάρρευση.

Οταν ο αείμνηστος (πολιτικά)  Σαρκοζί πίεζε το 2011 τους συμμάχους για την επέμβαση στη Λιβύη, φυσικά δεν ανέλυε τις μακροπόθεσμες, στρατηγικές  επιπτώσεις. Τον ενδιέφερε, στην αναμπουμπούλα  του λιβυκού εμφυλίου, να φύγει από τη μέση ο δικτάτορας χρηματοδότης του, ο Καντάφι. Πράγματι η ανατροπή στη Λιβύη συντελέστηκε με τη  συμβολή της τότε διορατικής (!) Γαλλίας, της Βρετανίας και των ΗΠΑ, ο Καντάφι λιντσαρίστηκε από το μαινόμενο πλήθος και το δικτατορικό, αντι-ισλαμικό, λαϊκιστικό καθεστώς – κράτος, μετεξελίχθηκε σε μια έρημο φατριών, εναλλασσόμενων εδαφικών επικρατειών, απατεώνων, τυχοδιωκτών  και πραιτωριανών.

Εκτός από δεξιούς και αριστεροί κειμενογράφοι, θεωρούσαν την Αραβική Ανοιξη «γνήσιο λαϊκό, δημοκρατικό, κίνημα». Είχαν προηγηθεί η Τυνησία, η Αίγυπτος, η Συρία και ακολούθησε η Υεμένη. Διαφορετικές χώρες, διαφορετική εξέλιξη. Ακόμα ζουν στις σκοτεινές επιπτώσεις. Τα αυταρχικά καθεστώτα έδωσαν τη θέση τους σε ακόμα πιο αυταρχικά καθεστώτα, σε εμφυλίους, σε μια χαώδη μεταβλητότητα, σε αίμα και δάκρυα. Σημείωση. Πολλοί Ελληνες, μικροί εφοπλιστές και επιχειρηματίες με μικρές εταιρείες καταστράφηκαν από την επέμβαση Σαρκοζί στην πλούσια, (αλλά συντεταγμένη) Λιβύη.

Η ελληνική κυβέρνηση, αφού έκανε σπασμωδικές κινήσεις, αμέσως μετά τον αιφνιδιασμό του τουρκολιβυκού συμφώνου, προσπαθεί να ξαναβρεί τον ιστό. Με ποια εργαλεία, όμως, μπορεί να συντεθεί πολιτική σε μια «προπολιτική» πραγματικότητα; Γιατί η φατριαστική λιβυκή κινούμενη άμμος, έχει τον αναρχισμό που σε μεγάλο βαθμό υπάρχει στη συμμοριτική ενδοχώρα όλων των χωρών της Β. Αφρικής. Τα παραδοσιακά πολιτικά εργαλεία δεν φτάνουν σε πραγματικότητες που συστήνονται από εξωδικαιικά στοιχεία και αξίες. Το βλέπουμε στη μαύρη τρύπα της Υεμένης. Το είδαμε πριν από πολλά χρόνια στη σφαγή των Τούτσι από τους Χούτου στη Ρουάντα το 1994.

Η Τουρκία κάνει εξωτερική πολιτική που τη στηρίζει  στρατιωτικά και οικονομικά. Ενα μέρος αυτής της πολιτικής βασίζεται στη διπλωματία και τις τεχνικές της, ένα μέρος όμως  βασίζεται στην ισχύ. Η ανάθεση της πολιτικής παραγωγής, μόνο στην τεχνική, έχει μικρή δραστικότητα. Η Ελλάδα έχει προσπαθήσει να διασυνδεθεί με ευρύτερα συμφέροντα που θα λειτουργήσουν  πολλαπλασιαστικά στην εξωτερική της πολιτική. Αυτό είναι μια λύση, αλλά και μια ομηρεία. Τα πολλαπλά πολιτικά και συμφεροντολογικά φίλτρα, στο τέλος απονευρώνουν την επιδίωξη. Συχνά, η πολιτική τύφλωση της Δύσης (που μπορεί να μπλεχτεί και από έναν τυχοδιώκτη σε μια περιπέτεια χωρίς αύριο), είναι πολύ δύσκολο να αναταχθεί. Το είδαμε στην πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού. Καμιά υποχώρηση – λεκτική τουλάχιστον – στο θέμα του τουρκολιβυκού συμφώνου.