Φυγή προς τα εμπρός

Υπάρχει μια φράση – κλειδί που φαίνεται να συμπυκνώνει την αντίληψη του Κυριάκου Μητσοτάκη για το πολιτικό γίγνεσθαι. Είναι η φράση «φυγή προς τα εμπρός», την οποία έχει επαναλάβει πολλές φορές, ξεκινώντας από την εποχή που η Νέα Δημοκρατία ήταν στην αντιπολίτευση.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα την αναφέρει συχνότερα και πλέον επίμονα, ίσως με αφορμή το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0».

Σε μια πρώτη προσέγγιση, μοιάζει με μια φιλόδοξη πρόθεση διακυβέρνησης, που υπερβαίνει τα όρια της απλής διαχείρισης και εισηγείται μια οραματική πρόταση πολιτικής πρακτικής. Παράλληλα, είναι προσπάθεια απεμπλοκής από την καθημερινή μικροπολιτική αντιπαράθεση με μια αντιπολίτευση που είναι αδύνατον να αρθρώσει συνεκτικό και συγκεκριμένο πολιτικό λόγο.

Το πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» μοιάζει να έχει όλες τις προϋποθέσεις για να γίνει η αφετηρία αυτής της πολιτικής απογείωσης. Με πολλές συγκεκριμένες δράσεις (ενδεχομένως σε κάποια σημεία ασύνδετες μεταξύ τους) σε συνδυασμό με μετρήσιμους γενικότερους στόχους μπορεί να είναι το όχημα μιας εθνικής στρατηγικής ευρύτερης ανάκαμψης της χώρας.

Τα εμπόδια που θα συναντήσει είναι γνωστά: τυφλή άρνηση από την αντιπολίτευση, μείζονα και ελάσσονα, και μετωπική αντίθεση από συντεχνιακές συσσωματώσεις. Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης έχουν ήδη εκδηλωθεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ, διά του Τσίπρα, λοιδόρησε το πρόγραμμα λέγοντας «μιλάτε για Ελλάδα 2.0, εγώ μόνο το Χαβάη 5-0 ήξερα», ενώ με κοινή δήλωση Αχτσιόγλου και Χαρίτση υποστηρίζεται ότι το πραγματικό σχέδιο της κυβέρνησης είναι «η ενίσχυση των μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων και η εκκαθάριση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων».

Στο ίδιο μήκος οι θέσεις του ΚΙΝΑΛ που μιλούν για«Ελλάδα των δύο ταχυτήτων. Αυτή των λίγων και ισχυρών που προσδοκά να έχει τη μερίδα του λέοντος στους πόρους με τις ευλογίες της κυβέρνησης και αυτή των πολλών μικρομεσαίων επιχειρηματιών».

Μια παλαιομοδίτικη ρητορεία για τις κακές μεγάλες επιχειρήσεις και τους καλούς μικρομεσαίους, τη στιγμή που πολλές μεγάλες εταιρείες εγκαταλείπουν τη χώρα και που το σχέδιο ανάκαμψης έχει ειδικές πρόνοιες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Οι θέσεις αυτές μοιάζει να κόβουν κάθε γέφυρα πολιτικής συνεννόησης με την κυβέρνηση. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση πρέπει να επιμείνει σε μια λογική εθνικής συνεννόησης, καλώντας σε διάλογο την αντιπολίτευση, επί του συγκεκριμένου. Οπως εύστοχα έχει επισημάνει ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρέπει «να υπάρχει και να υπηρετείται πάντα ο εθνικός στόχος: Από το ταμείο ανάκαμψης στην ανάκαμψη της χώρας».

Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα που θα συναντήσει η κυβέρνηση είναι οι αντιδράσεις των κάθε είδους συντεχνιών. Ηδη πήραμε μια πρόγευση μετά την αναγγελία της μεταστέγασης υπουργείων στις εγκαταστάσεις της ΠΥΡΚΑΛ. Ενα μικρό αλλά εξόχως μαχητικό τμήμα της κοινωνίας έχει υιοθετήσει τη λογική της περιφρούρησης των κεκτημένων και της ακινησίας. Για να αντιμετωπίσει αυτό το φαινόμενο η κυβέρνηση πρέπει να κατανοήσει ότι η πολιτική κυριαρχία είναι ένα αδειανό πουκάμισο εάν δεν συνοδεύεται από την ιδεολογική ηγεμονία. Μόνον εάν καταφέρει να πείσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα για τις προθέσεις και τα σχέδιά της, τότε μόνο θα μπορέσει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον αντικοινωνικό ατομικισμό και τον συντεχνιασμό. Ακριβώς όπως έκανε στην πρώτη φάση αντιμετώπισης της πανδημίας.

Εάν, αντίθετα, δείξει την ιδεολογική ατολμία που κυριάρχησε στη δεύτερη φάση της πανδημίας, τότε ένα ακόμα φιλόδοξο σχέδιο ανάταξης της χώρας θα παραπεμφθεί στις καλένδες της Ιστορίας.

Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι δημοσιογράφος συγγραφέας