Ασπίδα κατά της διαφθοράς στο Δημόσιο

Σε ειδικό σύμβουλο ακεραιότητας, που θα βρίσκεται μέσα στην υπηρεσία τους, θα απευθύνονται στο εξής οι δημόσιοι υπάλληλοι για να αναφέρουν περιστατικά διαφθοράς, κατάχρησης εξουσίας, ακόμα και σεξουαλικής παρενόχλησης από συναδέλφους ή προϊσταμένους τους. Η νέα θέση προβλέπεται στο νομοσχέδιο για το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου στον Δημόσιο Τομέα που έχει κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή και αναμένεται να εισαχθεί στην Ολομέλεια την επόμενη εβδομάδα.

Οπως επισημαίνουν από το υπουργείο Εσωτερικών, στόχος του νομοσχεδίου είναι να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο εγχειρίδιο εφαρμογής των κανόνων δημόσιας διοίκησης για όλες τις υπηρεσίες του Δημοσίου. Παράλληλα, επιδιώκει να εισαγάγει σε κάθε επίπεδο λειτουργίας των υπηρεσιών δικλίδες ασφαλείας με σκοπό την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων, αποφασίζεται η σύσταση αυτοτελούς γραφείου συμβούλου ακεραιότητας σε κάθε υπουργείο και, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο, σε ανεξάρτητες αρχές, σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού, σε αυτοτελείς υπηρεσίες, σε αποκεντρωμένες διοικήσεις, σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ανήκουν στη γενική κυβέρνηση.

Αρμοδιότητες. Οπως επισημαίνεται, οι αρμοδιότητες του συμβούλου θα είναι κυρίως υποστηρικτικές. Βάσει των καθηκόντων του, θα παρέχει συμβουλές για ζητήματα δεοντολογίας και ακεραιότητας που αντιμετωπίζει ο υπάλληλος κατά την άσκηση των υπηρεσιακών του καθηκόντων, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων όπως η σεξουαλική παρενόχληση, οι διακρίσεις, ο εκφοβισμός, η ηθική παρενόχληση και η σύγκρουση συμφερόντων, θα παραλαμβάνει αναφορές από τους υπαλλήλους του φορέα του για περιστατικά παραβίασης ακεραιότητας ή διαφθοράς, θα ασκεί διαμεσολάβηση προκειμένου να επιληφθούν τα όργανα ή οι εξωτερικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για τη διερεύνησή τους και θα παρακολουθεί τη διαδικασία διερεύνησης της αναφοράς με την υποχρέωση να ενημερώνει σχετικά τον υπάλληλο που την υπέβαλε.

Παράλληλα, ο σύμβουλος ακεραιότητας θα διατυπώνει προτάσεις βελτίωσης των μηχανισμών πρόληψης, αποτροπής και εντοπισμού φαινομένων κατάχρησης προς τον επικεφαλής της υπηρεσίας του όταν εντοπίζει περιστατικά παραβιάσεων ακεραιότητας. Και κάθε χρόνο θα συντάσσει έκθεση την οποία θα υποβάλλει στον επικεφαλής και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Η έκθεση θα αφορά την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ακεραιότητας που χρησιμοποιεί ο φορέας, το έργο που επιτελέστηκε, καθώς και την πορεία των υποθέσεων που χειρίστηκε.

Διοικητικοί υπάλληλοι. Αίτηση για τη θέση του συμβούλου ακεραιότητας μπορούν να υποβάλουν μόνιμοι ή αορίστου χρόνου διοικητικοί υπάλληλοι, κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ, που έχουν τον Α’ βαθμό και τριετή κατ’ ελάχιστο πραγματική δημόσια υπηρεσία, οι οποίοι στη συνέχεια θα παρακολουθούν ειδικό πρόγραμμα επιμόρφωσης από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης και θα λαμβάνουν πιστοποιητικό επάρκειας.

Εν συνεχεία, οι υποψήφιοι θα εγγράφονται στο Μητρώο Συμβούλων Ακεραιότητας που θα τηρείται ηλεκτρονικά στη Γενική Γραμματεία Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα του υπουργείου Εσωτερικών και θα είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του υπουργείου.

Η τελική αξιολόγησή τους για την κάλυψη της θέσης θα γίνεται από τριμελή Επιτροπή που θα συγκροτείται με απόφαση του διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

Η θητεία του συμβούλου ακεραιότητας προβλέπεται να είναι τριετής με δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης για μία ακόμα φορά.

Ο σύμβουλος ακεραιότητας θα έχει πειθαρχική ευθύνη για πράξεις ή παραλείψεις που σχετίζονται με την άσκηση των καθηκόντων του, ενώ με την έναρξη της θητείας του θα υπογράφει δήλωση εχεμύθειας, η οποία θα εξακολουθεί να ισχύει για πέντε χρόνια μετά τη λήξη των καθηκόντων του. Εκτός από τον ειδικό ρόλο του συμβούλου ακεραιότητας, το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης τη σύσταση μονάδων εσωτερικού ελέγχου σε όλον τον δημόσιο τομέα με σκοπό την ενίσχυση των μηχανισμών λογοδοσίας στο εσωτερικό κάθε φορέα.

Παράλληλα, επιχειρείται για πρώτη φορά η ολοκληρωμένη θέσπιση αρχών, όρων, εννοιών και κανόνων που αφορούν τον εσωτερικό έλεγχο, η κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της λειτουργίας των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου και η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των εποπτικών του οργάνων.