Η ευκαιρία της επόμενης μέρας

Η πανδημία θα σταματήσει μόνο όταν ένα ικανοποιητικό ποσοστό του πληθυσμού αποκτήσει ανοσία, είτε μέσω νόσησης ή μετά από εμβολιασμό. Σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της λοίμωξης SARS-CoV-2, έχει υπολογιστεί ότι θα χρειαστεί ανοσοποίηση 60%-70% του πληθυσμού για να ελεγχθεί η μετάδοση. Eνα κρίσιμο ερώτημα που ακόμη δεν έχει επαρκώς απαντηθεί είναι κατά πόσο τα εμβόλια έναντι της λοίμωξης CΟVID-19 έχουν την ικανότητα να επάγουν τοπική ανοσία στον ρινοφάρυγγα. Η ανάπτυξη τοπικής ανοσίας εμποδίζει τη φορεία του ιού και μετάδοσή του σε άτομα του περιβάλλοντός τους και είναι απαραίτητη για την εξάλειψη της πανδημίας. Σε αντίθετη περίπτωση και με το δεδομένο ότι δεν είναι εφικτό να εμβολιαστεί το σύνολο του ενήλικου πληθυσμού, ο ιός θα εξακολουθήσει να κυκλοφορεί ανάμεσά μας και να δημιουργεί μικροεπιδημίες. Μέχρι σήμερα εμβολιάζονται μόνο οι ενήλικοι άνω των 18 ετών, ενώ μόνο το εμβόλιο της Pfizer-BioΝΤech μπορεί να χορηγηθεί και σε εφήβους 16-18 ετών. Εύλογα λοιπόν προκύπτει το ερώτημα τι θα γίνει με τα παιδιά.

Σήμερα διενεργούνται αρκετές κλινικές μελέτες για την τεκμηρίωση ασφάλειας και αποτελεσματικότητας των εμβολίων έναντι COVID-19 σε παιδιά και εφήβους. Πρόσφατα η εταιρεία Pfizer-BioΝΤech ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης σε 2.260 εφήβους 12-15 ετών, που έδειξαν ότι το εμβόλιο είναι καλά ανεκτό και εμφανίζει αποτελεσματικότητα 100%. Η εταιρεία, εντός των επόμενων εβδομάδων, θα καταθέσει αίτημα στον FDA για έγκριση του εμβολίου από την ηλικία των 12 ετών στοχεύοντας στον εμβολιασμό των εφήβων πριν από την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς. Ηδη το Ισραήλ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει στον εμβολιασμό εφήβων με βάση τα αποτελέσματα αυτά. Παράλληλα ξεκίνησαν οι κλινικές μελέτες σε μικρότερα παιδιά 5-11 ετών, ενώ έχει ήδη προγραμματιστεί η επέκταση των μελετών αρχικά σε παιδιά 2-5 ετών και 6 μηνών-2 ετών στο προσεχές μέλλον. Η εταιρεία Moderna επίσης διενεργεί κλινικές μελέτες ασφάλειας και αποτελεσματικότητας σε εφήβους 12-<18 ετών (TeenCove) αλλά και παιδιά από την ηλικία των 6 μηνών (KidCOVE). Τέλος, το εμβόλιο της AstraZeneca χορηγείται σε κλινική μελέτη σε παιδιά 6-17 ετών και αυτό της Johnson & Johnson ήδη δοκιμάζεται σε εφήβους 16-17 ετών με άμεσο στόχο την επέκταση του προγράμματος σε παιδιά >12 ετών.

Με την ολοκλήρωση των παραπάνω κλινικών μελετών, θα προκύψει το ερώτημα αν θα πρέπει να ακολουθήσει ο μαζικός εμβολιασμός των παιδιών.

Τα μέχρι σήμερα δεδομένα δείχνουν ότι στα παιδιά η λοίμωξη COVID-19 είναι σημαντικά ηπιότερη ενώ σπάνια παρουσιάζουν μια πολυοργανική φλεγμονώδη αντίδραση με υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Συνεπώς ο εμβολιασμός των παιδιών δεν θα έχει σαν στόχο μόνο την προστασία των ίδιων αλλά και τη μείωση της διασποράς στην κοινότητα. Ας μην ξεχνάμε ότι, ιστορικά, τα εμβολιαστικά προγράμματα των παιδιών έχουν σημαντικά συμβάλει στην αντιμετώπιση λοιμωδών νοσημάτων όπως είναι η ιλαρά και η μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος. Αν και τα παιδιά, ιδιαίτερα τα μικρότερα των 10 ετών, μεταδίδουν λιγότερο σε άτομα του περιβάλλοντός τους σε σχέση με εφήβους και ενηλίκους, συχνά η λοίμωξη είναι ασυμπτωματική και συνεπώς δύσκολο να ιχνηλατηθεί. Ο μαζικός εμβολιασμός των παιδιών θα μείωνε τη διασπορά του ιού στην κοινότητα προστατεύοντας ιδιαίτερα γονείς και δασκάλους, ενώ ταυτόχρονα θα ενίσχυε το ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης του πληθυσμού και θα προήγε την επίτευξη συλλογικής ανοσίας. Είναι γνωστό ότι η ανοσιακή απάντηση των παιδιών στα εμβόλια είναι καλύτερη και πιθανά να έχει μεγαλύτερη διάρκεια από αυτήν των ενηλίκων. Συνεπώς, ο μαζικός εμβολιασμός των παιδιών θα μείωνε αποτελεσματικά την κυκλοφορία του ιού, θα εμπόδιζε την ανάπτυξη νέων μεταλλάξεων και θα δημιουργούσε ένα τείχος προστασίας από διασπορά του ιού μέσα στην κοινότητα επιτρέποντάς μας να επιστρέψουμε στη φυσιολογική κοινωνική, εκπαιδευτική και οικονομική δραστηριότητα.

Η Βάνα Παπαευαγγέλου είναι καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας, μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων