Το μέλλον της κατανάλωσης

Με την παραδοχή ότι η δραστική υποχώρηση της υγειονομικής κρίσης θα επιτρέψει την άρση των περιοριστικών μέτρων και τη σταδιακή επανεκκίνηση της οικονομίας στους επόμενους μήνες, η εκτίμηση για το μέγεθος της προσδοκώμενης κατανάλωσης είναι μάλλον εύκολη. Περιμένουμε δηλαδή ότι η διάθεση των καταναλωτών να επισκεφθούν μαζικά τα μαγαζιά και να ψωνίσουν, να συχνάσουν πάλι στα σημεία εστίασης και στα μπαρ και να ταξιδέψουν σε διάφορους προορισμούς θα είναι αυξημένη. Τόσο για να ικανοποιήσουν ανάγκες τους όσο και για να αντιρροπήσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στη ψυχολογία τους από τον πολύμηνο εγκλεισμό. Παραμένει ωστόσο ζητούμενη η ένταση με την οποία θα εκδηλωθεί η καταναλωτική ροπή, ενώ την ίδια ώρα οι αυξημένες διεθνώς νέες αποταμιεύσεις που φτάνουν τα $3 τρισ. εγκυμονούν κινδύνους για τη μακροοικονομική ισορροπία στον βαθμό που προκληθεί πληθωριστική έξαρση. Μια προοπτική που διαμορφώνει συνθήκες επαγρύπνησης για τις Κεντρικές Τράπεζες.

Ωστόσο, πιο δύσκολο είναι να απαντηθεί το πώς θα διαμορφωθεί η κατανάλωση στα επόμενα χρόνια, λαμβάνοντας υπόψη την επιτάχυνση αλλαγών που συντελέστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας εξαιτίας της υιοθέτησης της τεχνολογίας αλλά και άλλων παραμέτρων. Ετσι, ολοένα και περισσότερο οι καταναλωτές αποδέχθηκαν ότι η ικανοποίηση των αναγκών τους θα γίνεται μέσω e-commerce. Διαδικασία με την οποία ήταν εξοικειωμένα τα νεαρότερα ηλικιακά άτομα καθώς γνώριζαν τι πρέπει να κάνουν για να προμηθευτούν μια τηλεόραση, ένα P/C ή ένα ρούχο ενώ οι μεγαλύτεροι έπρεπε να εκπαιδευτούν για να τα εφαρμόσουν. Εταιρείες όπως η Amazon και η Alibaba γιγαντώθηκαν ενώ η συμμετοχή των λιανικών πωλήσεων που διενεργούνται διαδικτυακά (online retail sales) αυξάνουν με εμφανώς ταχύτερους ρυθμούς στην Κίνα σε σχέση με τις δυτικές χώρες, καθώς οι πολίτες της είναι ήδη χρήστες των smartphones πιο πολύ από τους καταναλωτές των δυτικών χωρών. Εξέλιξη που συνυφαίνεται με την αυξημένη συμμετοχή της κατανάλωσης των ασιατικών χωρών στην παγκόσμια κατανάλωση, αποτέλεσμα του αυξημένου ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ στην Ασία αλλά και της υψηλότερης ροπής προς κατανάλωση των πολιτών τους.

Ωστόσο, δεν είναι μόνο η τεχνολογία που μετασχηματίζει τον τρόπο που ψωνίζουμε μέσω της διαδικασίας σταδιακής ψηφιοποίησης. Ολοένα και περισσότερο, οι καταναλωτές απαιτούν τα προϊόντα που επιλέγουν να έχουν παραχθεί με διαδικασίες που σέβονται το περιβάλλον (μηδενικό αποτύπωμα σε άνθρακα ιδανικά), να έχουν λάβει υπόψη ζητήματα κοινωνικού χαρακτήρα (αυστηρή τήρηση εργασιακών δικαιωμάτων και δράσεις κοινωνικού περιεχομένου από τις επιχειρήσεις) και να έχουν εφαρμόσει ορθά τους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης (πιστή τήρηση της προβλεπόμενης νομοθεσίας, διαφάνεια στη λειτουργία κοκ). Μάλιστα, ολοένα και περισσότεροι διαχειριστές κεφαλαίων υιοθετούν την επενδυτική φιλοσοφία ESG, επιλέγουν δηλαδή εταιρείες που έχουν συμμορφωθεί με τις διαδικασίες που προαναφέρθηκαν.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συνολική παγκόσμια κατανάλωση ανέρχεται σε $65 τρισ. και ότι μόνο $4,2 τρισ. διενεργούνται διαδικτυακά (e-commerce), γίνεται αντιληπτό ότι ο μετασχηματισμός του τρόπου με τον οποίο θα ψωνίζουμε κατά τον 21ο αιώνα μόλις τώρα αρχίζει. Με το μοντέλο της αντιστοίχησης σημείων μαζικής κατανάλωσης με σημεία μαζικής παραγωγής να έχει ήδη ξεκινήσει να αλλάζει. Με τη χρήση των προσωπικών δεδομένων να είναι πλέον καταλυτικής σημασίας για τη διαμόρφωση προϊόντων κατάλληλων για την ικανοποίηση των ολοένα και πιο προσωπικών αναγκών των καταναλωτών. Και με το αναμορφωμένο σημείο πώλησης, το μαγαζί δηλαδή, να συνεχίζει να υπάρχει για να εκπληρώνει τις βαθύτερες κοινωνικές και ψυχολογικές ανάγκες των ατόμων που θα αναζητούν πάντα να ικανοποιούνται με τις επιλογές τους.

Ο Δημήτρης Τζάνας είναι οικονομολόγος