Δώσε και μένα μπάρμπα

Οι παλαιότεροι θα θυμηθούν κάτι από το Πακέτο Ντελόρ. Για την ακρίβεια θα αναφωνήσουν «Δώσε και μένα μπάρμπα». Τα 60 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης βγάζουν τη γλώσσα πάνω στα χείλη, την κάνουν να διατρέχει το περίγραμμά τους. Η όρεξη ανοίγει. Και το ερώτημα των πολλών δισεκατομμυρίων έχει να κάνει με το πώς θα διατεθούν αυτά τα κονδύλια. Θα τοποθετήσουν στόκο σε ρημαγμένους τοίχους ή θα αξιοποιηθούν για να χτιστεί κάτι καινούργιο; Υπάρχει βέβαια η έκθεση Πισσαρίδη που θα λειτουργήσει ως μπούσουλας. Είναι και η δέσμευση για αξιοποίηση μεγάλου ποσοστού των κονδυλίων σε ψηφιακά έργα που θα επιτρέψουν στη χώρα να σταθεί ανταγωνιστικά σε περιβάλλον 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης. Και αν το πιάσετε από την πολιτική του πλευρά, το Ταμείο Ανάκαμψης χορηγεί στον Μητσοτάκη και ένα αναπτυξιακό αφήγημα για την επανεκκίνηση μετά την πανδημία. Κατά μία εκδοχή, η έκθεση Πισσαρίδη και η διάθεση των κονδυλίων θα συνθέσουν σε μεγάλο βαθμό το προγραμματικό πλαίσιο με το οποίο ο Πρωθυπουργός θα διεκδικήσει την ανανέωση της θητείας του. Ακούγεται απλό και ελκυστικό. Ομως δεν είναι.

Η εμπειρία από το παρελθόν μας διδάσκει ότι τα πράγματα συχνά δείχνουν ρόδινα επειδή έχουν αρπάξει χρώμα στη θράκα, λίγο πριν καούν. Αν ξεκινήσουμε από το Σχέδιο Μάρσαλ, περάσουμε στα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, στο Πακέτο Ντελόρ και πάει λέγοντας, θα δούμε ότι η διάθεση των κονδυλίων πολλές φορές ελέγχεται ως προς τον ορθολογισμό της. Κοινώς τα κονδύλια διατίθενται για «εμπορικές πράξεις» υπέρ μεγάλων πολυεθνικών, περιορίζοντας τα περιθώρια για υψηλές προστιθέμενες αξίες που δημιουργούν θέσεις εργασίας και διευρύνουν την αναπτυξιακή προοπτική. Και έτσι δεν υπηρετείται ο πραγματικός στόχος που είναι η χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρηματικών σχεδίων με ανταγωνιστική παραγωγή και ευκαιρίες απασχόλησης.

Το ζητούμενο, λοιπόν, για να το πούμε απλά, δεν είναι απλώς η διάθεση κονδυλίων για αναπτυξιακά έργα, αλλά τα κονδύλια αυτά να παραμείνουν στη χώρα, σε ελληνικές εταιρείες που θα τα επενδύσουν με προσανατολισμό την αύξηση της καλά αμειβόμενης απασχόλησης. Διακατέχομαι από μερική άγνοια για το κατά πόσο αυτό είναι εφικτό. Είμαι όμως σίγουρος πως πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα των καιρών μας.