Ανάπτυξη placebo

Κακό πράγμα ο παραμορφωτικός φακός της προσδοκίας. Μπορεί να προκαλέσει «τσάμπα» απογοητεύσεις, ακυρώνοντας μια προσπάθεια στην αρχή της. Αν τη διαχειριστείς ωστόσο σωστά μπορεί να εξελιχθεί σε ανεξάντλητη πηγή δύναμης. Η κυβέρνηση από σήμερα καλείται να διαχειριστεί την προσδοκία που έχει δημιουργηθεί σε πολλούς από τη χρήση των κεφαλαίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Δεν είναι και λίγα 32 δισ. έως το 2023. Πολλοί Ελληνες – έβαλαν το χεράκι τους σε αυτό και οι πολιτικοί – πιστεύουν ότι «με τόσα χρήματα αποκλείεται να μην πάρω κάτι και εγώ». Ολόκληροι επιχειρηματικοί όμιλοι, σοβαροί επιχειρηματίες έχουν βασίσει μέρος του οικονομικού τους πλάνου σε αυτά τα χρήματα. Σε όλους έχει αφεθεί μια ελπίδα να αιωρείται. Οι περισσότεροι την «αγόρασαν». Πιστεύουν ότι θα επωφεληθούν προσωπικά. Οταν αυτό δεν θα συμβεί, είναι άγνωστο πώς θα αντιδράσουν. Ο κίνδυνος αλληλοφαγώματος παραμονεύει. Για αυτό τώρα στην αρχή, πρέπει να δοθούν καθαρές εξηγήσεις. Οχι μισόλογα. Απόλυτη διαφάνεια.

Σήμερα θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια του εθνικού σχεδίου απορρόφησης όλου αυτού του πακτωλού χρημάτων, που εύλογα συγκρίνεται ως εγχείρημα μόνο με τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004.

Σήμερα περιμένω να ακούσω ότι αυτά είναι τα έργα, σε αυτούς τους τομείς θα πάνε τα χρήματα, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, τόσο θα είναι η ιδιωτική συμμετοχή όπου χρειάζεται, τόσες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν και αυτή θα είναι η υπεραξία που θα μείνει στην οικονομία.

Από σήμερα κιόλας πρέπει να τελειώνουμε με τις αόριστες υποσχέσεις και τις προσδοκίες τύπου placebo. Ως γνωστόν placebo στα λατινικά σημαίνει «θα σε ευχαριστήσω, θα σε ικανοποιήσω». Στην ιατρική ονομάζονται τα εικονικά φάρμακα ή ψευδοφάρμακα. Για να εγκριθεί ένα φάρμακο ή ένα εμβόλιο, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι στατιστικά έχει καλύτερο ποσοστό ίασης από ένα placebo. Το μυστήριο της υπόθεσης είναι ότι ένα μικρό ποσοστό ασθενών θεραπεύονται με ένα placebo. Πίνοντας δηλαδή ζάχαρη ή απλό νεράκι και με εφόδιο την προσδοκία νιώθουν καλύτερα.

Πολύ φοβάμαι ότι η χρήση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης ως placebo, ως εικονική μόχλευση της οικονομίας, δεν θα αρκεί για να «γιατρευτεί» η οικονομία μετά την κρίση. Θα χρειαστούν πολλά λεφτά και σε συγκεκριμένους τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, προκειμένου να διαχυθούν στο σύνολο της οικονομίας. Το εγχείρημα είναι από μόνο του δύσκολο, κολοσσιαίο για τα ελληνικά δεδομένα, για να αφήσουμε να λειτουργούν ανεδαφικές προσδοκίες.

Προφανώς χρειάζεται και συνεννόηση. Δημόσιος διάλογος για την ουσία διάθεσης των κονδυλίων δεν έχει γίνει και έχει δίκιο που το παρατηρεί ο πρώην υπουργός ΠΑΣΟΚ Φίλιππος Σαχινίδης. Το θέμα είναι τι είδους διάλογος μπορεί να γίνει σε αυτό το τοξικό κλίμα που πάει να δημιουργηθεί, με την αξιωματική αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ να ζητάει διάθεση των κονδυλίων σχεδόν χωρίς όρους και βέβαια χωρίς μεταρρυθμίσεις. Αλλά μπορεί να υπάρξει σοβαρή ανάπτυξη σε αυτή τη χώρα, ακόμα και με όλο αυτόν τον πακτωλό δισεκατομμυρίων, χωρίς ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις;