Οταν θαμπώνει η εικόνα

Δεν πρόκειται για κατάσταση που δεν έχει ξανασυμβεί, αλλά πρόκειται για ασυνήθιστη εικόνα. Και σίγουρα δεν αποτελεί τον κανόνα. Για πολλούς λόγους, οι αρχηγοί κατά βάση έχουν καλύτερα ποσοστά από το κόμμα τους – και στην περίπτωση που η κατάσταση ανατρέπεται ο συναγερμός είναι δυνατός. Στην Κουμουνδούρου οι σειρήνες έχουν ηχήσει από τον προηγούμενο μήνα και εξηγούν σε έναν βαθμό και την κινητοποίηση προσωπικά του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος έχει επιδοθεί σε ένα μπαράζ δηλώσεων, εμφανίσεων, επισκέψεων, όπως και παρεμβάσεων στη Βουλή. Πέραν της επιτακτικής ανάγκης ο ΣΥΡΙΖΑ να ξεκολλήσει από ένα τελματώδες σκηνικό ή της ανάγκης να περάσει η όποια «γραμμή» από την κορυφή στη βάση της κομματικής πυραμίδας και η Κουμουνδούρου να μην καταγράφεται ως σύγχρονη Βαβέλ, ο Τσίπρας έχει μπει σε κίνηση και για τη δική του εικόνα. Που ξαφνικά, ύστερα από μια υπερδεκαετή αρχηγική διαδρομή και μια αναρρίχηση στην κορυφή της εξουσίας, έχει αρχίσει να θαμπώνει.

Στην πραγματικότητα, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση. Οταν ο αρχηγός παύει να τραβάει το κόμμα, αρχίζει να έχει πρόβλημα ο αρχηγός. Στην πλέον φρέσκια πανελλαδική δημοσκόπηση (της Metron Analysis για το Mega) η ανατροπή του κανόνα επιβεβαιώνεται: ο ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει στην πρόθεση ψήφου ένα 20,4%, αλλά ο Τσίπρας περιορίζεται στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία σε ένα 17%. Εν ολίγοις, υπάρχει πλέον μια ευκρινής μάζα ψηφοφόρων που ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ αλλά δεν ψηφίζουν Τσίπρα. Ή, στην καλύτερη, δεν τον θεωρούν ενδεδειγμένη λύση. Σε αντίθεση με την εικόνα του Μητσοτάκη, όπου το προβάδισμα του αρχηγού έναντι του κόμματος επιβεβαιώνεται: η ΝΔ, με 32,3%, είναι εκείνη που τραβάει τον Πρωθυπουργό προς τα κάτω. Η καταλληλότητα Μητσοτάκη (40%), δε, απέναντι στον Τσίπρα υπερβαίνει το νταμπλ σκορ.

Είναι προφανές ότι οι αριθμοί δεν προκαλούν δυσανεξία μόνο στον στενό προεδρικό πυρήνα, αλλά καταγράφονται από το σύνολο του στελεχικού δυναμικού στην Κουμουνδούρου. Εάν ο αρχηγός εμφανίζεται αδύναμος, κανείς δεν θα του χαριστεί. Η κίνηση του Νίκου Φίλη, όπως και του Θοδωρή Δρίτσα, που αγνόησαν τις προεδρικές αποφάσεις για το Ελληνικό, αποτελεί στην πραγματικότητα την πρώτη ηχηρή αμφισβήτηση της ατζέντας και του ρόλου Τσίπρα. Ακόμη κι αν η διαφοροποίηση δεν αποδειχθεί διαρκείας, η δοκιμασία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι δεδομένη. Στο εξής θα χρειαστεί περισσότερα από μια προσωπική παρέμβαση στη Βουλή για να κινηθεί όλη η ομάδα συντεταγμένα, χωρίς αποκλίσεις. Και κυρίως για να αποτρέψει μια γενίκευση της αμφισβήτησης, η οποία – είναι αυτονόητο – θα ανατρέψει κάθε σχεδιασμό και κάθε προσδοκία.

Είναι ένα ερώτημα που μπορεί προσεχώς να αποδειχθεί το βασικό ερώτημα για το τι σημαίνει ΣΥΡΙΖΑ με αποδυναμωμένο Τσίπρα. Προς το παρόν, οι αναταράξεις περιορίζονται στον κομματικό μικρόκοσμο και στις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται, καθ’ οδόν προς ένα συνέδριο που ενδεχομένως να αποδειχθεί το σημαντικότερο στη διαδρομή του κόμματος. Προς το παρόν, το ερώτημα που κυριαρχεί είναι πώς θα αντιδράσει ο Τσίπρας. Ο Νίκος Φίλης είναι παλιός στο «μαγαζί» και κινείται στις ράγες του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ. Τα ζητήματα φυσιογνωμίας του κόμματος και λήψης αποφάσεων μέσω των συλλογικών οργάνων, τα οποία φροντίζει να αναδεικνύει, του προσφέρουν χώρο για ελιγμούς και συμμαχίες. Ο Φίλης χτύπησε τη στιγμή που ο Τσίπρας ήταν εκτεθειμένος στο εσωτερικό πεδίο και δεν μπορούσε να ανταποδώσει.

Ολα αυτά δείχνουν ότι η αξιωματική αντιπολίτευση βρίσκεται στο μεταίχμιο. Την ώρα που η κυβέρνηση αρχίζει να μετράει τα σημάδια της δικής της φθοράς και να αναζητεί πειστική εξήγηση σε έναν σχεδιασμό επιστροφής στην κανονικότητα που δείχνει παράδοξος, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να προσεγγίσει ούτε καν το νεανικό ακροατήριο που αμφισβητεί τους πάντες. Είναι όντως δυσεξήγητο για το εγκλωβισμένο κοινωνικό σύνολο γιατί η χώρα «κλειδώνει» στα 800 και 1.000 κρούσματα ημερησίως και ετοιμάζεται να ανοίξει στα 3.500. Αλλά εξηγείται πιο καθαρά γιατί ελάχιστοι περιμένουν λύσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα…