Το νέο σχέδιο νόμου για το οικογενειακό δίκαιο

Μια μεγάλη και απολύτως αναγκαία μεταρρύθμιση στο οικογενειακό δίκαιο λαμβάνει χώρα, σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης. Ενα νομοσχέδιο με βασικό πυλώνα το αληθές συμφέρον του παιδιού, ένα παιδοκεντρικό νομοσχέδιο. Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, το οποίο αποτελεί μια αόριστη νομική έννοια και εξειδικεύεται από τον εφαρμοστή του δικαίου, επιβάλλει να το ανατρέφουν και οι δύο γονείς του είτε είναι παντρεμένοι είτε όχι, είτε ζουν μαζί είτε όχι, και κανένα παιδί δεν μπορεί να αποχωριστεί έναν γονέα του χωρίς τη θέληση του ίδιου του γονέα.

Δυστυχώς, επί χρόνια η δικαστηριακή πρακτική υπήρξε η ανάθεση της αποκλειστικής επιμέλειας στον έναν γονέα, και δη, κατά συντριπτική πλειοψηφία, στη μητέρα, ακόμη και σε περιπτώσεις που και ο έτερος γονέας θα μπορούσε και θα ήθελε να τη συνασκήσει – το ίδιο αποτελεσματικά – με απίστευτα οφέλη στη ζωή του τέκνου τους. Παρατηρήθηκε μάλιστα το φαινόμενο ο γονέας που δεν λάμβανε την αποκλειστική επιμέλεια να απομακρύνεται σταδιακά από τη ζωή του παιδιού του, να είναι ο γονέας του Σαββατοκύριακου, ο γονιός «Αϊ-Βασίλης» να μη συμμετέχει σε καμία από τις βασικές αποφάσεις (εκπαίδευση, θέματα υγείας κ.λπ.), με το πέρασμα, δε, των ετών η επικοινωνία να μειώνεται, με συνέπεια να χάνεται σταδιακά η ίδια η γονεϊκή σχέση και επαφή. Πέρα από την απογοήτευση του γονέα αυτού, η ζημιά που γίνεται στο ίδιο το παιδί είναι καταστροφική. Παιδί που χάνει έναν γονέα, σταδιακά καλείται να απορρίψει ένα μέρος του εαυτού του…

Το νέο σχέδιο νόμου εδράζεται στην αρχή της μη διάκρισης μεταξύ των γονέων, καθώς καθιερώνεται η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, ως νόμιμο σύστημα, συμπεριλαμβανόμενης και της επιμέλειας και από τους δύο γονείς μετά το διαζύγιο αλλά και στα παιδιά που γεννήθηκαν χωρίς γάμο των γονέων τους, όπως εφαρμόζεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Διαλαμβάνει επιτέλους την παραδοχή ότι η ποιότητα του χρόνου που κάθε γονιός περνά με το παιδί βρίσκεται σε συνάρτηση με την ποσότητα, γι’ αυτό και καθιερώνεται μαχητό τεκμήριο επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο το τέκνο δεν διαμένει το 1/3 του συνολικού χρόνου, αυξημένη και – κατά το δυνατόν – ισόρροπη επικοινωνία των παιδιών και με τους δύο γονείς. Με τον τρόπο αυτόν, αμφότεροι οι γονείς μπορούν να έχουν ποιοτικό χρόνο επικοινωνίας με τα παιδιά τους, συμβάλλοντας ουσιωδώς με την παρουσία τους στην ομαλή ψυχοπνευματική τους ανάπτυξη. Καλές πρακτικές όπως η χρήση σχεδίων ανατροφής παιδιών, η αποφυγή της αντιδικίας, συμφωνίες των ίδιων των γονέων, αποφυγή της ενδοοικογενειακής βίας κάθε μορφής, η διαμεσολάβηση, η λειτουργία δικαστικών κοινωνικών υπηρεσιών προϋποθέτουν τη νομική και πραγματική ισότητα των γονέων.

Είναι λοιπόν προς τη σωστή κατεύθυνση η νέα αυτή μεταρρύθμιση, επιλύει πολλές από τις παθογένειες που είχαν παρουσιαστεί στο παρελθόν στο οικογενειακό δίκαιο, είναι απόλυτα παιδοκεντρική και θεωρώ πως θα επιτελέσει – όπως ανάλογης μεταρρυθμιστικής αξίας νομοθετήματα – παιδαγωγικό ρόλο στην ελληνική κοινωνία.

Ενα πρώτο βήμα για τη διακοπή εργαλειοποίησης του παιδιού και την εκπαίδευση των γονέων με ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, θεσμούς και δομές γίνεται διά του ως άνω νομοθετήματος… Θα υπάρξει μια μεταβατική περίοδος, αλλά με τη συμβολή όλων μας θα πορευθούμε σε μια νέα εποχή στο οικογενειακό δίκαιο, πέρα και πάνω από στερεότυπα και με γνώμονα και πυξίδα την ευημερία των παιδιών μας…

Η Μαίρη Ραφαηλίδου είναι δικηγόρος