Μια διδακτική ιστορία

Αν θέλει κάποιος να καταλάβει το τεράστιο διαρθρωτικό έλλειμμα της εγχώριας παραγωγής, δεν έχει παρά να δει την περίπτωση της φέτας. Τότε θα καταλάβει το αδιέξοδο. Τις χαμένες ευκαιρίες. Το περίφημο ελληνικό προϊόν, μετά από χρόνια δικαστικών αγώνων αποτελεί ως προς την παραγωγή του αποκλειστικό προνόμιο της Ελλάδας και συγκεκριμένα της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Λέσβου. Παράγεται δε με αποκλειστική σύνθεση πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος. Η ζήτησή του από τις αγορές του εξωτερικού εντυπωσιακή. Μόνο στην Ευρώπη φτάνει τους 500.000 τόνους. Η εγχώρια παραγωγή της αυθεντικής φέτας ισχνή. Ξεπερνάει δεν ξεπερνάει τους 120.000 τόνους. Η κατανάλωση στην Ελλάδα, επισήμως φτάνει τους 60.000 τόνους, ανεπισήμως φτάνει τους 100.000 τόνους. Ο,τι από τα δύο και αν ισχύει καταλαβαίνει κανείς ότι δεν καλύπτεται ούτε κατ’ ελάχιστο η ζήτηση στις διεθνείς αγορές. Αυτό γίνεται συνήθως από επιτήδειους που με διάφορα τρυκ πωλούν δήθεν φέτα, φτιαγμένη από το κατά πολύ φτηνότερο αγελαδινό γάλα. Ενα μικρό μέρος καλύπτουν οι ελληνικές εξαγωγές.

Στις αρχές Μαρτίου μάθαμε αυτό που υποπτευόμαστε. Ελληνική εταιρεία που πωλούσε σε μεγάλη γερμανική αλυσίδα σουπερμάρκετ υποτιθέμενη ελληνική αυθεντική φέτα, διαπιστώθηκε ότι αυτό ήταν απλό άσπρο τυρί. Φέτα δηλαδή που βγήκε από γαλακτοβιομηχανία ελληνικής κατεξοχήν κτηνοτροφικής περιοχής, δεν ακολουθούσε τα στάνταρντ ποιότητας του ελληνικού προϊόντος. Κοινώς πιάστηκε να βγάζει μόνη της τα μάτια της.

Προφανώς παρανόμησε, αλλά μαζί φανέρωσε και το τεράστιο πρόβλημα της ελληνικής κτηνοτροφίας και συνακόλουθα της ελληνικής οικονομίας. Εχουμε στα χέρια μας χρυσάφι, εν προκειμένω τη φέτα και αντί να οργανώσουμε όλο τον πρωτογενή τομέα των συγκεκριμένων περιοχών γύρω από αυτό το προϊόν, σφυρίζουμε αδιάφορα. Λες και μας περισσεύουν.

Το πρόβλημα ξεκινάει από την έλλειψη πρώτης ύλης. Επί χρόνια συστηματικά αντί να κατευθύνουμε όλα τα προγράμματα της ΕΕ στη δημιουργία καθετοποιημένων κτηνοτροφικών μονάδων, οικονομικά βιώσιμων, εμείς δημιουργούσαμε μικρές μοναδούλες. Μοιραία το γάλα που έβγαινε ήταν ακριβό. Τα Βαλκάνια βρίσκονταν πολύ κοντά για να μην υποκύψει κάποιος. Με αποτέλεσμα να αρχίσουν οι «παράνομες» εισαγωγές αιγοπρόβειου γάλακτος. Ηταν η πρώτη νοθεία, που μόνοι μας κάναμε στο εθνικό μας προϊόν και κανείς δεν μπορούσε να εξακριβώσει. Για ένα διάστημα βολευτήκαμε. Οι τιμές γάλακτος των εγχώριων κτηνοτρόφων έπεσαν. Οι μονάδες τους έγιναν ασύμφορες. Πολλοί κτηνοτρόφοι έφυγαν από το επάγγελμα.

Κάποια στιγμή μας πήραν χαμπάρι στις Βρυξέλλες. Το ελληνικό κράτος, υπό την απειλή να χαθεί η ελληνικότητα της φέτας έκλεισε τις εισαγωγές γάλακτος από τις βαλκανικές χώρες. Η παραγωγή όμως πλέον δεν επαρκούσε. Οι τιμές παραγωγού ξαφνικά το 2020 εκτινάχτηκαν πάνω από το 1 ευρώ το κιλό. Το αγελαδινό παρέμεινε στα 25 λεπτά το κιλό.

Τα συμβόλαια όμως με τις ξένες αλυσίδες έτρεχαν. Τα συμβόλαια περιλάμβαναν συγκεκριμένες τιμές, που είχαν ως προέλευση το προηγούμενο καθεστώς. Αρα ήταν χαμηλές. Με το αιγοπρόβειο γάλα να έχει εξαφανιστεί από την αγορά και τις τιμές στα ύψη, η λύση για να βγει η τιμή του συμβολαίου ήταν μια: Η παράνομη πρόσμειξη με αγελαδινό.

Τώρα τρέχουμε και λογικά να σώσουμε την κατάσταση, αλλά μάλλον είναι αργά. «Τρέχουμε» να δούμε και πώς θα εφαρμοστεί το νέο καθεστώς κυρώσεων για όσους παραποιούν τη φέτα, που θεσμοθετήθηκε πρόσφατα. Μαθαίνω ότι είναι τόσο αυστηρό το πλαίσιο που προβλέπει εξαψήφιο πρόστιμο και ποινικές κυρώσεις. Αυτό που δεν είναι σαφές είναι ποιος είναι ο αρμόδιος να το εφαρμόσει…