Τι έμαθα από τη Διεθνή Αμνηστία

Το καλοκαίρι του 2017, όταν ετοίμαζα την αίτησή μου για τη θέση του διευθυντή στο ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας είχα ανάμεικτα συναισθήματα. Από τη μία ήξερα ότι ήταν κάτι που με ενέπνεε και μπορούσα να το φέρω εις πέρας. Τι πιο ελκυστικό σε επαγγελματικό επίπεδο για κάποιον που θεωρεί την υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων κομμάτι της πολιτικής του ταυτότητας να εργαστεί στη μεγαλύτερη οργάνωση ανθρώπινων δικαιωμάτων στον κόσμο; Από την άλλη όμως γνώριζα ότι η θητεία μου στην τότε κυβέρνηση θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό λόγο απόρριψης της αίτησής μου. Εν τέλει, οι μετέπειτα συνάδελφοί μου από το εξωτερικό και το διοικητικό συμβούλιο του ελληνικού τμήματος πείστηκαν για το ότι θα μπορούσα να είμαι αμερόληπτος και έτσι ξεκίνησαν όλα.

Πριν από μερικές βδομάδες, και ύστερα από τριάμισι χρόνια στη θέση αυτή, ολοκληρώθηκε ο επαγγελματικός μου κύκλος στη Διεθνή Αμνηστία.

Δεν ξέρω τι κατάφερα να πετύχω μαζί με τις/τους συναδέλφους μου, αυτό που όμως γνωρίζω πολύ καλά είναι ότι για εμένα προσωπικά τα χρόνια αυτά αποτέλεσαν ένα βαθύ σχολείο σε μία αλλιώτικη «πολιτική».

Θα ήθελα να αναφερθώ σε τρία σημεία από την εμπειρία μου στη Διεθνή Αμνηστία.

Πρώτον, είναι αξιοσημείωτο πως σε τέτοιες οργανώσεις οι άνθρωποι επιλέγουν να εστιάσουν στα σημεία που αξιολογικά τους ενώνουν και να παραμερίσουν τα σημεία που μπορεί να τους χωρίζουν. Η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων λειτουργούσε ως το κοινό σημείο επαφής ανθρώπων που μπορεί να είχαν άλλες ιδεολογικές αφετηρίες και κομματικές τοποθετήσεις, όμως συνειδητά αποφάσιζαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους γύρω από ένα διακύβευμα που επέλεξαν ότι τους εκφράζει. Και αυτό από μόνο του είναι κατάκτηση.

Δεύτερον, κάποιος μπορεί να θεωρήσει ότι η παραπάνω αναφορά οδηγεί σε μία απολίτικη στάση, σε έναν χυλό. Αυτό είναι λάθος. Η πολιτική δεν βρίσκεται μόνο σε βαθυστόχαστες αναλύσεις, στις μάχες του τουίτερ και στις αντιπαραθέσεις στα τηλεοπτικά πάνελ. Η πολιτική κρύβεται σε κάθε πρακτική της καθημερινότητας που συνδέεται με αξίες. Και η μάχη για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για την επέκταση του πεδίου τους είναι μία μάχη βαθιά πολιτική που δίνεται συνειδητά ή ασυνείδητα, από χιλιάδες ανθρώπους που θεωρούν τις αξίες της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και της αξιοπρέπειας ως ένα πεδίο που αξίζει να αφιερωθούν. Και ας μην το θεωρούν πολιτική πράξη, αυτή δεν παύει να είναι τέτοια.

Τρίτον, η συνθήκη της πανδημίας ήρθε και επικάθισε πάνω σε μία άλλη τάση που ενισχύονταν τα προηγούμενα χρόνια: αυτήν της ανόδου του αυταρχισμού στην Ευρώπη και στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, της τοξικότητας στον δημόσιο λόγο και της μισαλλοδοξίας. Η πανδημία σε ένα τέτοιο πλαίσιο όξυνε τις αντιθέσεις μέσα στις δημοκρατίες οδηγώντας σε περιστολή ατομικών ελευθεριών με έναν τρόπο αντικειμενικό, που όμως σε πολλές περιπτώσεις αξιοποιήθηκε εργαλειακά με έναν τρόπο καθαρά υποκειμενικό. Ταυτόχρονα όμως άνοιξε και νέα πεδία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως αυτά των δικαιωμάτων στην υγεία και την αξιοπρεπή διαβίωση και στα λεγόμενα ψηφιακά δικαιώματα. Και είναι κρίσιμο τα επόμενα χρόνια να αγωνιστούμε όχι μόνο για τη διατήρηση κεκτημένων ανθρώπινων δικαιωμάτων αλλά και για την επέκταση τους στα νέα πεδία της μεταβαλλόμενης ζωής μας.

Οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία είναι πιο σημαντικές από ποτέ. Και ας θεωρούνται ενοχλητικές από πάσης φύσεως εξουσίες. Και ας δαιμονοποιούνται στο πλαίσιο μιας συνωμοσιολογικής αφήγησης που τις θέλει «εργαλεία» άλλων σκοπών. Μέσα από τη δράση τους, σίγουρα βάζουν τα θεμέλια – όχι μόνες τους – για έναν καλύτερο κόσμο.

Ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης είναι πρώην διευθυντής του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας