Οίκοι αξιολόγησης και ανάκαμψη

Οι τρεις μεγαλύτεροι ιδιωτικοί οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας στον κόσμο χρησιμοποιούν τη δύναμή τους για να αποτρέψουν τις χώρες χαμηλού εισοδήματος από την αναδιάρθρωση των χρεών τους και την τόνωση των οικονομιών τους. Η ανάγκη για έναν ανεξάρτητο δημόσιο οίκο αξιολογήσεων δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη.

Στις 10 Μαρτίου, ο οίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Moody’s έθεσε την Αιθιοπία σε έλεγχο για υποβάθμιση. Το πρόβλημα δεν είναι η βία και η καταστολή στην περιοχή Tigray της Αιθιοπίας. Αντίθετα, η Moody’s κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η δέσμευση της αιθιοπικής κυβέρνησης να συνεργαστεί με ιδιώτες πιστωτές, ως μέρος του κοινού πλαισίου για την αντιμετώπιση χρέους της G20 πέραν της πρωτοβουλίας αναστολής της υπηρεσίας χρέους, αυξάνει τον κίνδυνο ότι αυτοί οι πιστωτές θα υποστούν ζημίες. Γι’ αυτό, η χώρα προφανώς πρέπει να τιμωρηθεί, θεωρεί ο οίκος.

Αυτό δείχνει ένα συστηματικό πρόβλημα στη διεθνή χρηματοδότηση: την εξαιρετική – και ανεπιθύμητη – δύναμη που ασκείται από μερικούς ιδιωτικούς οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Μόνο τρεις – οι Moody’s, S&P Global Ratings και Fitch Ratings – ελέγχουν περισσότερο από το 94% των αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας. Και υπάρχει σημαντική διασταυρούμενη συμμετοχή μετόχων μεταξύ αυτών. Εάν οι χώρες της G20 θέλουν σοβαρά τη βελτίωση των θέσεων χρέους των αναπτυσσόμενων χωρών κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, θα πρέπει να ξεκινήσουν υποστηρίζοντας την προσωρινή αναστολή των αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας. Μεσοπρόθεσμα, οι ρυθμιστικές Αρχές πρέπει να αναλάβουν δράση για να διασφαλίσουν ότι οι οργανισμοί αξιολόγησης εκπληρώνουν τον επιδιωκόμενο ρόλο τους στη σταθεροποίηση της αγοράς. Η αντιμετώπιση των συγκρούσεων συμφερόντων είναι απαραίτητη. Ωστόσο, το ρυθμιστικό πλαίσιο των οίκων αξιολόγησης ενδέχεται να μην είναι αρκετό. Η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη έχει από καιρό υποστηρίξει ότι ο κόσμος χρειάζεται έναν ανεξάρτητο δημόσιο οίκο αξιολόγησης για τη διεξαγωγή αντικειμενικών αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας των χωρών και των εταιρειών. Ενας τέτοιος οργανισμός είναι επίσης απαραίτητος για την αξιολόγηση των μέσων που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση νέων δημόσιων επενδύσεων, τα οποία θα έχουν μεγάλη ζήτηση τα επόμενα χρόνια.

Ενας παγκόσμιος οίκος έχει νόημα, διότι οι αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας, ειδικά για το δημόσιο χρέος, έχουν διεθνή εμβέλεια. Ισως το πιο σημαντικό όμως θα ήταν ότι θα παρείχε μια πολύ απαραίτητη αντιστάθμιση σε ιδιωτικούς οίκους που σήμερα δεν λογοδοτούν πουθενά. Μπορεί ακόμη και να αναγκάσει τους μεγάλους τρεις οίκους να υιοθετήσουν μεταρρυθμίσεις που αποφεύγουν εδώ και καιρό.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο Jawaharlal Nehru University στο Νέο Δελχί, εκτελεστική γραμματέας της International Development Economics Associates και μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας.