Μηχανισμός αποτροπής κρίσεων μέσω… ΝΑΤΟ

Την ώρα που διεξάγονταν οι διερευνητικές επαφές στην Αθήνα, διεξαγόταν στις Βρυξέλλες, στην έδρα του ΝΑΤΟ, μια άλλη προαναγγελθείσα διαβούλευση ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Υπήρξε μάλιστα σε αυτήν και η πρώτη συμφωνία: η δημιουργία ενός μηχανισμού ανάμεσα στις δύο πρωτεύουσες για αποσόβηση κρίσεων. Ενα σημαντικό ζήτημα που είχε ανακύψει κατά τη διάρκεια της κρίσης του «Oruc Reis» και το είχε εξαγγείλει ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ.

Από τότε χρειάστηκαν δέκα συνολικά επαφές των στρατιωτικών αντιπροσώπων Ελλάδας και Τουρκίας στο ΝΑΤΟ για να καταλήξουν σε μια απευθείας τηλεπικοινωνιακή σύνδεση ανάμεσα στα επιτελεία των δύο χωρών ώστε σε περίπτωση απειλής θερμού επεισοδίου να υπάρχει εκτόνωση της κατάστασης. Το timing όμως της απόφασης αυτής παίζει σημαντικό ρόλο αφού γίνεται λίγες μόνον ημέρες πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 25ης Μαρτίου, στο οποίο υπάρχουν ήδη στο τραπέζι κυρώσεις για την Τουρκία για τις προκλήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, στην ΑΟΖ Κύπρου, στην Αμμόχωστο, στον Εβρο και στο Αιγαίο.

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ. Αν και η Αγκυρα θεωρεί σημαντική αυτή την απόφαση για τη δημιουργία μηχανισμού αποτροπής κρίσεων, με στόχο να δείξει στους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς ότι επιδιώκει σχέσεις καλής γειτονίας, δεν είναι η πρώτη φορά που λαμβάνεται, αλλά ουδέποτε έως τώρα έχει εφαρμοστεί. Δεν εφαρμόστηκε για παράδειγμα όταν βγήκε ολόκληρος ο τουρκικός στόλος στο Αιγαίο για έρευνες του «Oruc Reis» ή του «Τσεσμέ». Ή όταν τα τουρκικά αεροπλάνα παραβιάζουν τον εθνικό εναέριο χώρο.

Για την Ιστορία, η απευθείας τηλεπικοινωνιακή γραμμή για την αποφυγή θερμού επεισοδίου προβλεπόταν και στο μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ. Το 2006, στη Σύνοδο Αρχηγών ΓΕΕΘΑ των Βαλκανικών Χωρών (που έγινε στη Θεσσαλονίκη υπό την προεδρία του ναυάρχου Χηνοφώτη), επίσης προβλεπόταν «κόκκινο τηλέφωνο» ανάμεσα στους αρχηγούς ΓΕΕΘΑ. Ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε. Εκτός από μία φορά. Οταν ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ ναύαρχος Αποστολάκης είχε τηλεφωνήσει στον τούρκο αρχηγό ΓΕΕΘΑ Χουλουσί Ακάρ και του είχε ζητήσει να απελευθερώσει τους δύο έλληνες στρατιωτικούς που πιάστηκαν αιχμάλωτοι στον Εβρο. Τίποτα όμως δεν έγινε.

Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΥΠΕΞ. Θα πρέπει να σημειωθούν και τούτα: στις 23 και 24 Μαρτίου θα πραγματοποιηθεί στην έδρα του ΝΑΤΟ η σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Εως τώρα δεν έχει ανακοινωθεί συνάντηση των Δένδια και Τσαβούσογλου, αν και οι πληροφορίες από το ΝΑΤΟ επιμένουν ότι οι Τούρκοι το επιδιώκουν. Τον Μάιο θα υπάρξει η εαρινή σύνοδος των υπουργών Αμυνας και εν συνεχεία η σύνοδος των αρχηγών ΓΕΕΘΑ των κρατών – μελών του ΝΑΤΟ. Αλλά περισσότερη σημασία θα έχει η 14η Ιουνίου με τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Θα είναι η πρώτη παρουσία του Τζο Μπάιντεν στην Ευρώπη και θα έχουν ενδιαφέρον οι συναντήσεις που θα κάνει. Δεν αποκλείεται να υπάρξει συνάντηση με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Οπως και με τον Ερντογάν, που τόσο πολύ το επιδιώκει, αφού έως τώρα δεν είχε καμία επαφή με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, παρά μόνο αυστηρές προειδοποιήσεις του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν για τους S-400, τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία και την ενεργότερη ανάμειξη των ΗΠΑ στο Κυπριακό.