Η οικονομική αυτοκρατορία της Τατμαντάβ

Τουλάχιστον επτά (αρκετά περισσότεροι, σύμφωνα με άλλες πηγές) άνθρωποι προστέθηκαν χθες στη λίστα των διαδηλωτών που έχουν χάσει τη ζωή τους από τα πυρά και την καταστολή των «πραιτοριανών» της στρατιωτικής χούντας, που έχει αναλάβει την εξουσία με το πραξικόπημα της 1ης Ιανουαρίου. Επισήμως, πλέον, οι νεκροί έχουν φτάσει τους 70, ενώ εκατοντάδες είναι οι τραυματίες και οι συλληφθέντες, καθώς ούτε οι διαδηλωτές υποχωρούν ούτε οι στρατηγοί δείχνουν διατεθειμένοι να κάνουν πίσω. Η κατάσταση στις μεγάλες πόλεις της χώρας θυμίζει πεδίο μάχης και η βία είναι τόσο ωμή, ώστε οι πληροφορίες κάνουν λόγο για εκατοντάδες αστυνομικούς οι οποίοι έχουν διαφύγει με τις οικογένειές τους στη γειτονική Ινδία, αρνούμενοι τις διαταγές να χτυπήσουν στο ψαχνό.

Οι τελευταίοι, όμως, δεν δείχνουν να αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία των «δυνάμεων ασφαλείας», όπως δείχνει και η εξέλιξη των συγκρούσεων. Μάλιστα, στο Διαδίκτυο έχουν κυκλοφορήσει ανατριχιαστικά βίντεο που δείχνουν αστυνομικούς να απειλούν ευθέως τους διαδηλωτές ότι θα τους κυνηγούν και θα τους πυροβολούν μέχρι να τους σκοτώσουν! Η στάση τους αυτή, εκτός των άλλων, έχει να κάνει και με την οικονομία ή, για την ακρίβεια, με τα τεράστια επιχειρηματικά συμφέροντα που έχει ο στρατός της Μιανμάρ – ο επονομαζόμενος και Τατμαντάβ.

Οπως σημειώνουν μια σειρά από γνωστά ΜΜΕ στα σχετικά ρεπορτάζ που έχουν κάνει – BBC, Αl Jazeera κ.λπ. -, πρακτικά στη χώρα δεν μπορεί κανείς να σηκώσει ούτε… πέτρα που από κάτω της να μην κρύβεται ο στρατός ή κάποιοι έμπιστοί του. Από τις κάρτες SIM μέχρι τα ζυθοποιεία, από τα ορυχεία μέχρι τον αθλητισμό και από τις τράπεζες μέχρι την ενέργεια, οι στρατηγοί έχουν φροντίσει να απλώσουν ένα τεράστιο δίχτυ που σκεπάζει ολόκληρη πρακτικά την οικονομία της Μιανμάρ – φυσικά με το αζημίωτο.

Οπως αναφέρουν όσοι έχουν μελετήσει την ιστορία της χώρας – η οποία απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Βρετανική Αυτοκρατορία το 1948, ως Βιρμανία, για να πάρει το σημερινό της όνομα το 1989 -, η ενεργός εμπλοκή του στρατού με την οικονομία άρχισε με το πραξικόπημα του 1962, όταν ο στρατηγός Νε Βιν κατέλαβε την εξουσία και άρχισε τις εθνικοποιήσεις, υποσχόμενος να ακολουθήσει τον «δρόμο της Βιρμανίας προς τον σοσιαλισμό». Πιστοποιούν, όμως, ότι η σημερινή κατάσταση διαμορφώθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν η χώρα πέρασε στην επόμενη φάση – των ιδιωτικοποιήσεων.

Ο στρατός φρόντισε να έχει και πάλι τον πρώτο λόγο. Ανάμεσα στα άλλα, ιδρύοντας και δύο εταιρείες συμμετοχών – τη MEC και τη MEHL – που ελέγχουν πλειοψηφικά πακέτα στις κυριότερες επιχειρήσεις όλων σχεδόν των κλάδων. Οι ίδιες εταιρείες φροντίζουν δε να «λαδώνουν» τακτικά και τα κατώτερα στελέχη μέσω της διανομής μερισμάτων – τα οποία, σύμφωνα με εσωτερική έκθεση που διέρρευσε, μόνο για τη MEHL έφτασαν στα 16,6 δισ. δολάρια τη χρονική περίοδο 1990-2011. Εκτός, όμως, από «καρότο», τα μερίσματα λειτουργούν και ως «μαστίγιο», καθώς όσοι εκφράζουν ενστάσεις για την πολιτική που ακολουθείται διαπιστώνουν ότι ξαφνικά δεν δικαιούνται μέρισμα.

Σημαντικό ρόλο στην οικονομική αυτοκρατορία του στρατού έχουν και μεγάλες πολυεθνικές της ενέργειας που δραστηριοποιούνται στη χώρα, η οποία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα φυσικού αερίου – 1,2 τρισ. κυβικά μέτρα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του 2019. Για του λόγου το αληθές, η αμερικανική Chevron και η γαλλική Total, για το διάστημα 2015-19, πλήρωσαν ως «δικαιώματα» στην κρατική (και ελεγχόμενη πλήρως από τον στρατό) MOGE ένα ποσό που ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια.