Οταν η Ιστορία «ζωντανεύει»

Βερολίνο, 2019: τα απομεινάρια του Τείχους που κάποτε χώριζε την πρωτεύουσα της Γερμανίας στα δύο συμμετέχουν κανονικά στον εορτασμό της 30ής επετείου της επανένωσης της χώρας. Πάνω στις πλάκες τσιμέντο του East Side Gallery, οι επισκέπτες παρακολούθησαν τα γεγονότα του 1989. Μέσω projection mapping, είδαν το Τείχος να πέφτει πάνω στα κομμάτια του που έμεναν ακόμα όρθια. Αν αυτό δεν είναι τεχνολογικό θαύμα, τότε τι είναι;

Η τεχνική του projection mapping, μια εξελιγμένη μορφή του γνωστού μας προτζέκτορα, χρησιμοποιείται κατά κόρον στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, σε φεστιβάλ, επετείους, ακόμα και στους εορτασμούς της Πρωτοχρονιάς. Η οπτικοποιημένη αφήγηση προβάλλεται συνήθως πάνω στα πιο σημαντικά μνημεία κάθε περιοχής – στην Πύλη του Βρανδεμβούργου και στον Πύργο του Αϊφελ, για παράδειγμα. Στην Ελλάδα τα πρώτα βήματα έγιναν πριν από κάποια χρόνια, όταν στην πρόσοψη της Βουλής προβλήθηκε για πρώτη φορά μια παιδική χριστουγεννιάτικη ιστορία, ενώ πιο πρόσφατα, την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων, το projection mapping (ή, καλύτερα, το περιεχόμενό του) έγινε σημείο συζήτησης λόγω της εμφάνισης της Παναγίας στο κτίριο του Κοινοβουλίου. Η δράση που ετοιμάζει η επιτροπή «Ελλάδα 2021», ωστόσο, δεν μοιάζει καθόλου με αυτά, μια και θα αποτελέσει το μεγαλύτερο, συντονισμένο εγχείρημα projection mapping που έχει γίνει στη χώρα, αφιερωμένο στην Επανάσταση του 1821.

Η ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ. Ενόψει των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, η Επιτροπή ανέθεσε στο Εργαστήριο Μεταβαλλόμενων Ευφυών Περιβαλλόντων (TUC TIE Lab) της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης ένα συμβολικό καλλιτεχνικό έργο, η έκταση εφαρμογής του οποίου επιχειρείται για πρώτη φορά σε εθνικό επίπεδο. Ο σχεδιασμός κάνει λόγο για ταυτόχρονη διεξαγωγή δράσεων projection mapping σε 18 πόλεις της ελληνικής επικράτειας, τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική Ελλάδα: στην Αλεξανδρούπολη, τη Θεσσαλονίκη, τη Νάουσα, τα Ιωάννινα, τη Λάρισα, τη Λαμία, το Μεσολόγγι, την Αθήνα και τον Πειραιά, το Ναύπλιο, την Τρίπολη και την Καλαμάτα, καθώς επίσης στην Κέρκυρα, τη Σύρο, τη Χίο, τη Ρόδο, το Ηράκλειο και τα Χανιά.
Πρόκειται, επί της ουσίας, για την αφήγηση του αγώνα των Ελλήνων και την πορεία τους προς την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία με εικαστικά μέσα. Η αφήγηση αυτή θα οπτικοποιηθεί μέσα από μια «ελεύθερη καλλιτεχνική σύνθεση» έργων τέχνης, κυρίως ζωγραφικών πινάκων, που αφορούν την Επανάσταση. Θα δείχνουν τις συνθήκες, τους πρωταγωνιστές και τις μάχες που δόθηκαν εκείνη την περίοδο και έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην έκβαση του πολέμου και τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Το χρονολόγιο του έργου αυτού βασίζεται στη σημαντική δουλειά υποδομής που έχει γίνει από την ολομέλεια των ιστορικών της Επιτροπής.

ΖΩΗ ΣΕ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ. Τα καλλιτεχνικά επεισόδια, που είναι ήδη έτοιμα και έχουν συνολική διάρκεια 15 λεπτά, δημιουργήθηκαν μέσα από μια συγκεκριμένη μεθοδολογική προσέγγιση του TUC TIE Lab, που ονομάζεται visual layering και δίνει ζωή σε έργα τέχνης μέσα από την τεχνική του animation – μιλάμε, δηλαδή, για κινούμενες εικόνες βγαλμένες μέσα από πίνακες που απεικονίζουν την περίοδο της Επανάστασης. Η προβολή τους μέσω του projection mapping βασίζεται σε ειδικές τεχνικές επεξεργασίας οπτικού περιεχομένου, οι οποίες διασφαλίζουν την καλύτερη κατανόηση της εικόνας, ενισχύοντας την ένταση του θεάματος. Η εμπειρία, πέρα από την κεντρική αφήγηση που θα προβληθεί, θα διαφοροποιείται σε κάθε πόλη από τις 18 που συμμετέχουν. Σε καθεμία από αυτές θα προβληθεί συμπληρωματικά η οπτικοποίηση μιας παράλληλης εξιστόρησης, που θα αφορά τα σημαντικότερα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκεί, στην εκάστοτε πόλη, φτάνοντας μέχρι και την απελευθέρωσή της. Η τελική σύνθεση θα προβληθεί στις όψεις 18 εμβληματικών δημοσίων κτιρίων, όπως ακριβώς συμβαίνει στο εξωτερικό, με προεξάρχουσα τη Βουλή των Ελλήνων.

Η ΟΜΑΔΑ. Πίσω από κάθε έργο βρίσκεται πάντα μια ομάδα. Την υλοποίηση της δράσης, η οποία είχε προγραμματιστεί για την 25η Μαρτίου αλλά λόγω πανδημίας θα προβληθεί στις 2 και 3 Μαΐου, ανέλαβε μια πολυμελής ομάδα έμπειρων ερευνητών του Πολυτεχνείου Κρήτης, με την επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή και διευθυντή του TUC TIE Lab Κωνσταντίνου-Αλκέτα Ουγγρίνη. Τη σκηνοθετική επιμέλεια θα έχει ο Θεόδωρος Εσπίριτου και τον γενικό συντονισμό η Μαριάνθη Λιάπη, επιστημονική συνεργάτιδα του Πολυτεχνείου Κρήτης. Το συγκεκριμένο εργαστήριο θεωρείται ένα από τα πιο «εξωστρεφή» ακαδημαϊκά εργαστήρια στην Ελλάδα, έχοντας πολύ ενεργή, διεθνή παρουσία στον τομέα της αρχιτεκτονικής και των σύγχρονων τεχνολογικών εφαρμογών. Η μεθοδολογία που αναπτύσσεται εκεί, όσον αφορά το projection mapping, επιτρέπει στην εκπαίδευση να αλληλεπιδρά με την αρχιτεκτονική, τον δημόσιο χώρο και την τέχνη. Σε παλαιότερα πρότζεκτ του εργαστηρίου, η πρόσοψη του θεάτρου «Μίκης Θεοδωράκης» στο Ενετικό Λιμάνι των Χανίων, έγινε ο καμβάς αντίστοιχων εικαστικών προσπαθειών, ενώ το 2019 βρήκε εφαρμογή στο ανέβασμα της θεατρικής παράστασης Festen.