Ζουμ στο περιβάλλον

Διάβασα ότι όταν ανοίγω την κάμερα στη διάρκεια μιας διαδικτυακής εκδήλωσης, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αυξάνεται κατά 96%. Απόρησα στην αρχή αλλά γρήγορα διαπίστωσα ότι το μικρό φωτάκι που ανάβει στον υπολογιστή είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Το σήμα που μεταδίδεται σε λίγους ή πολλούς ακροατές περνάει μέσα από ένα κέντρο ελέγχου δεδομένων, όπου για την αποθήκευση και αναμετάδοσή του, υπάρχει πράγματι σημαντική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και χρήση νερού για ψύξη των μηχανημάτων. Αυτές λοιπόν οι καταναλώσεις αυξάνονται σχεδόν εκθετικά όταν γίνεται μετάδοση, όχι μόνο ήχου αλλά και εικόνας.

Σύμφωνα με στοιχεία πρόσφατης μελέτης, στην οποία συμμετείχαν ερευνητές από τα Πανεπιστήμια MIT, Purdue και Yale, η ποσότητα διοξειδίου άνθρακα που εκπέμπεται στη διάρκεια μιας δίωρης τηλεδιάσκεψης με μετάδοση εικόνας, μπορεί να έχει συνέπεια για το περιβάλλον περίπου ίση με την κατανάλωση ενός λίτρου βενζίνης ενώ στο ίδιο αυτό δίωρο θα καταναλωθούν από δέκα έως είκοσι λίτρα νερού ψύξης.

Στην ίδια μελέτη παρουσιάζεται το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού των παραπάνω ποσοτήτων με τον αριθμό των ωρών τηλεργασίας αν αυτή συνεχίζονταν για ένα ολόκληρο έτος και καταλήγει σε αριθμό που αντιστοιχεί σε αύξηση εκπομπών μέχρι και 35 εκατομμύρια τόνους αερίων του θερμοκηπίου. Αλλους τόσους ή περισσότερους θα είχαμε αν συνεχιζόταν και η τηλεκπαίδευση. Η σημασία των μεγεθών γίνεται αντιληπτή αν σημειώσουμε ότι ο στόχος της Ευρώπης για μείωση των εκπομπών μέχρι το 2030, ανέρχεται σε 80 περίπου εκατομμύρια τόνους τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι η τηλεδιάσκεψη και η τηλεκπαίδευση είναι ικανές να εξανεμίσουν όλα τα ευεργετικά αποτελέσματα της  πράσινης ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Από την άλλη πλευρά, είναι αλήθεια ότι αυξήθηκε μεν λόγω του lockdown η χρήση του Διαδικτύου και αντίστοιχα η μόλυνση, αλλά οι περιορισμοί είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα σε διάφορες άλλες δραστηριότητες όπως λιγότερες μετακινήσεις, υπολειτουργία της βιομηχανίας, κλείσιμο της εστίασης κ.λπ., που είχαν σαν συνέπεια μειωμένη κατανάλωση ενέργειας και εκπομπής καυσαερίων.

Με δεδομένο ότι η πανδημία, αργά ή γρήγορα, θα ανήκει στο παρελθόν, η προσπάθεια αξιολόγησης των συν και πλην των παραπάνω μεταβολών δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Σημασία έχει η αναγνώριση εκείνων των συνηθειών που μας επιβλήθηκαν, αρχικά με το ζόρι αλλά αποδείχθηκαν χρήσιμες και διατηρητέες στον μελλοντικό μας τρόπο ζωής.  Ανάμεσά τους κυρίαρχη θέση έχει η ψηφιοποίηση πολλών εκδηλώσεων όπως της επικοινωνίας, της εργασίας, της διδασκαλίας, της διασκέδασης, της διεκπεραίωσης υποθέσεων, των αγορών, της αποστολής συγχαρητήριων ή συλλυπητήριων μηνυμάτων κ.λπ.

Η χρήση ηλεκτρισμού στο σύνολο των κέντρων δεδομένων του κόσμου ανέρχεται σήμερα σε ποσοστό 1% της παγκόσμιας κατανάλωσης, ποσοστό τόσο μικρό που θα έλεγε κανείς ότι δεν αξίζει τον κόπο να μας απασχολεί. Ωστόσο η μικρή αυτή ποσότητα είναι τετραπλάσια από το σύνολο του ηλεκτρισμού που καταναλώνεται στην Ελλάδα και με την ίδια λογική δεν θα άξιζε να ασχολείται κανείς με τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας στην Ελλάδα ούτε με τη συμβολή της στον αγώνα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η αποτροπή της κλιματικής αλλαγής, όμως, όπως και η εξοικονόμηση ενέργειας, δεν μπορούν να επιχειρούνται με λίγα και μεγάλης αποδοτικότητας «μέτρα» αλλά με πολλούς, μικρής εμβέλειας αλλά αθροιστικά εξαιρετικά μεγάλης σημασίας «πόντους».

Μας αρέσει, λοιπόν, αλλά κλείσε καλύτερα την κάμερα, καλή μου.

Ο Ραφαήλ Μωυσής είναι επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ