Καρκινογόνα και κακοήθειες

Είναι γνωστό με βάση ήδη υπάρχουσες μελέτες πως η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνα σχετίζεται με την εμφάνιση κακοήθων νόσων. Ενδεικτικά το 2016 συνέβησαν παγκοσμίως 348.741 θάνατοι από καρκίνο σχετιζόμενοι με επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνα και υπολογίζεται πως πάνω από 80% του συνόλου των κακοήθων νοσημάτων σχετίζεται με έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες είτε αυτοί είναι εξωγενείς είτε ενδογενείς.

Στην πρόσφατη μελέτη GBD 2017, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό JAMA, αναλύθηκαν δεδομένα ασθενών από 195 χώρες, από την αρχή του 1990 έως το τέλος του 2017 και αναγνωρίστηκαν 13 καρκινογόνα που σχετίζονται με επαγγελματική έκθεση και προκαλούν 7 τύπους κακοήθων νόσων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, τα κυρίαρχα καρκινογόνα είναι ο άσβεστος (71,8%), το πυρίτιο (15,4%) και τα προϊόντα καύσης του πετρελαίου (5,6%). Το πιο συχνό κακοήθες νόσημα που σχετίζεται με την έκθεση σε αυτά είναι ο καρκίνος του πνεύμονα και της τραχείας, που αποτελεί το 89% των θανάτων από καρκίνο, ενώ οι χώρες με τους περισσότερους θανάτους από καρκίνο λόγω επαγγελματικής έκθεσης είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ιαπωνία. Πιο συγκεκριμένα διαπιστώθηκε συσχέτιση του καρκίνου του πνεύμονα με την έκθεση σε αρσενικό, άσβεστο, πυρίτιο, κάδμιο, χρώμιο, νικέλιο, πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και προϊόντα καύσης πετρελαίου, ενώ ο καρκίνος του λάρυγγα φαίνεται να σχετίζεται με την έκθεση σε άσβεστο και θειικά οξέα. Το μεσοθηλίωμα και ο καρκίνος των ωοθηκών φαίνεται να σχετίζονται κυρίως με την έκθεση σε άσβεστο, ενώ ο καρκίνος του νεφρού με την έκθεση σε τριχλωροαιθυλένιο. Οσον αφορά τις αιματολογικές κακοήθειες η λευχαιμία φαίνεται να σχετίζεται με την έκθεση σε φορμαλδεύδη και βενζόλιο.

Σημαντικό είναι πως σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης από το 1990 έως το 2017 έχει αυξηθεί η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες ειδικά στα προϊόντα καύσης πετρελαίου και στο τριχλωραιθυλένιο κατά 35,6% και 30,3% αντίστοιχα. Αντιθέτως, η επαγγελματική έκθεση σε άσβεστο έχει μειωθεί κατά 13,8%.

Συνεπώς, είναι μέγιστης σημασίας η προσπάθεια να μειωθεί η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες καθώς και η περαιτέρω θέσπιση πλαισίου ελέγχου προκειμένου να μειωθεί και η συχνότητα εμφάνισης κακοήθων νόσων που σχετίζονται με την έκθεση σ’ αυτούς τους παράγοντες.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ