Πολύ θολό τοπίο

^«Θα μου επιτρέψεις, Νίκο, εδώ, να πω δυο πράγματα για τη σημερινή μου επίσκεψη στο Κάιρο, όπου δεν έκανα δηλώσεις. Είχα και τη χαρά πριν έρθω σήμερα στη Λάρνακα να συναντηθώ με τον ομόλογό μου στο Κάιρο και να συζητήσουμε για τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις, σχέσεις εγκάρδιες, στενότατες, σχέσεις οι οποίες βασίζονται και στη στενή προσωπική σχέση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον πρόεδρο της Αιγύπτου Αλ Σίσι. Θα ήθελα να πω επίσης ότι το θέμα που δημιουργήθηκε από μία πρόσφατη προκήρυξη οικοπέδων από την αιγυπτιακή πλευρά στην Ανατολική Μεσόγειο είναι ένα καθαρά τεχνικό θέμα που αφορά την αιγυπτιακή πλευρά. Η ελληνική πλευρά το θεωρεί επί τη βάσει των αναρτήσεων της αιγυπτιακής πλευράς ένα θέμα το οποίο κατ’ ουσίαν έχει επιλυθεί»: έτσι περιέγραψε ο υπουργός Εξωτερικών Δένδιας το πρόβλημα που προέκυψε με την Αίγυπτο. Συμπέρασμα: το τοπίο παραμένει, κατ’ ελάχιστον, πολύ θολό.

Ο υπουργός Εξωτερικών δεν μπήκε στην ουσία: «ένα τεχνικό θέμα», δεν είναι διατύπωση που μπορεί να πείσει ότι τα πράγματα διευθετούνται οριστικά. Ο άλλος λόγος είναι ότι αναφέρει ότι το θέμα έχει «κατ’ ουσίαν» επιλυθεί. Ομως στη διεθνή πολιτική ο τύπος συνιστά μέγα μέρος της ουσίας. Κατά τον νομικό τύπο, έχει επιλυθεί; Ο τρίτος λόγος που προκαλεί ανησυχία είναι η επίκληση των θεμελίων της ελληνοαιγυπτιακής σχέσης: δεν είναι κακό ο υπουργός Εξωτερικών να κάνει αγαπούλες στον Πρωθυπουργό. Κακό είναι να λέει ότι μία τέτοιας σημασίας διακρατική συμφωνία εδράζει (έστω «και») στις προσωπικές σχέσεις Σίσι – Μητσοτάκη! Είναι διπλά κακό: και επειδή δείχνει επικίνδυνη ρηχότητα, αλλά και επειδή υποτιμά τη νοημοσύνη όσων τον ακούν. Και ο τέταρτος (και πιο σημαντικός ίσως) λόγος είναι αυτός με τον οποίο ξεκίνησε η δήλωση Δένδια: ότι δεν έκανε δηλώσεις στο Κάιρο με τον ομόλογό του, όπως θα ανέμενε κανείς μετά από την «επίλυση» ενός «τεχνικού θέματος» δευτερεύουσας σημασίας που όμως έδειξε ξαφνικά να αλλάζει εντελώς όλα όσα η ελληνική κυβέρνηση θεωρούσε ως δεδομένα. Τελικά, το τοπίο δεν ξεκαθάρισε. Οι δηλώσεις του εκπροσώπου του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών δεν έδωσαν απάντηση: αναφέρθηκε σε δεσμούς, σχέσεις φιλίας κοκ χωρίς λέξη επί του θέματος. Η Αίγυπτος δεν μίλησε, τουλάχιστον με τρόπο οριστικό και τελεσίδικο. Υπήρξε ένας νέος χάρτης, αλλά, όπως ήδη αποδείχθηκε, οι χάρτες αλλάζουν εύκολα.

Ομως η Αίγυπτος δεν είναι το μόνο σκέλος του προβλήματος που ανάκυψε τις τελευταίες εβδομάδες. Σε αυτό το διάστημα η Τουρκία έχει αποδυθεί σε μία επίμονη επίθεση στις ελληνικές συμμαχίες, επικεντρώνοντας την πίεσή της στην αναβάθμιση των σχέσεών της με τη Γαλλία, με την Αίγυπτο, όπως και με τις ΗΠΑ και με το Ισραήλ. Θα μπορούσε να προστεθεί και η ΕΕ στο σύνολό της, όμως εκεί η Τουρκία δεν έχει και μεγάλη ανάγκη: το Βερολίνο έχει ήδη διασφαλίσει ότι η Αγκυρα παραμένει στο απυρόβλητο των Βρυξελλών. Το τι από όλα αυτά θα τους βγει των Τούρκων δεν μπορεί να το πει κανείς ακόμα. Το βέβαιο είναι ότι έχουν στοχοθετήσει συστηματικά τις ελληνικές συμμαχίες χωρίς, παράλληλα, να κάνουν πίσω σε ό,τι θέλουν να πάρουν στο Αιγαίο. Αντίθετα, διατηρούν την πίεση στο ακαριαίο.

Η εικόνα δεν είναι καλή. Η Ελλάδα βρίσκεται τώρα άσχημα στριμωγμένη σε μία τουρκική δαγκάνα διαρκούς στρατιωτικής απειλής και ευρείας διπλωματικής πίεσης, την ώρα που είναι ήδη εγκλωβισμένη σε έναν ελληνοτουρκικό διάλογο χωρίς ελπίδα. Με τις συνεχείς υποχωρήσεις της «φωνάζει» ότι δεν μετράει. Και ουδείς επενδύει σε τέτοιο σύμμαχο. Αυτό φαίνεται σήμερα που το τοπίο γίνεται ξαφνικά θολό ακριβώς επειδή αναδιατάσσεται. Λίαν δυσμενώς.