Ενας κύκλος κλείνει

Είναι μερικές περιπτώσεις ανθρώπων που τα έργα τους μιλούν μόνα τους κι όταν φεύγουν, κλείνει ένας μεγάλος κύκλος. Κάτι σαν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Μια από αυτές είναι η περίπτωση του Γιάννη Κωστόπουλου που έφυγε χθες από τη ζωή. Ανέλαβε μια μικρή τράπεζα στα χρόνια της μεταπολίτευσης που αριθμούσε 10 μόλις καταστήματα και μερικές δεκαετίες αργότερα τα είχε εκτοξεύσει σε πάνω από 1.000, με παρουσία σε όλες σχεδόν τις χώρες της Βαλκανικής. Η Alpha Bank της οποίας ηγήθηκε για 4 δεκαετίες κατάφερε κάτι μοναδικό, καθώς είναι η μόνη ελληνική τράπεζα που ιδρύθηκε από ιδιώτες και παρέμεινε σε ιδιωτικά χέρια μέχρι τις μέρες μας. Μια νησίδα ανεξαρτησίας για το ιδιωτικό κεφάλαιο, η οποία έμεινε αλώβητη στις πιο ακραίες συνθήκες πολιτικής αστάθειας και οικονομικών κρίσεων.

Ο ίδιος ήταν πρωταγωνιστής στην πιο συναρπαστική περίοδο των ελληνικών τραπεζών. Στον μετασχηματισμό της Ελλάδας από μια κλειστή οικονομία, σε μια εξωστρεφή ανερχόμενη δύναμη. Εζησε τα πάντα. Την παντοκρατορία όχι μόνο του κράτους της δεκαετίας του ’80, αλλά και τον κομμάτων που παρέμβαιναν σε κάθε έκφανση της οικονομικής και επιχειρηματικής ζωής. Εζησε τον λαϊκισμό και τις απειλές για κρατικοποίηση της τράπεζας, μετά τις εκλογές του 1981, όπως και τους εκβιασμούς των συνδικαλιστών αργότερα. Εζησε και δούλεψε για να φτάσει το τραπεζικό του σύστημα στην ακμή στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και μετά.

Είδε γρήγορα τις ευκαιρίες. Το 1994 η Alpha Bank προχώρησε στην ίδρυση της Banca Bucuresti, της πρώτης ξένης τράπεζας στη Ρουμανία, μετά την πτώση του καθεστώτος Τσαουσέσκου κάνοντας την αρχή για το τραπεζικό θαύμα εκείνης της περιόδου. Της περιόδου των «εθνικών πρωταθλητών», ιδέα στην οποία πίστευε.

Πρόβλεψε και τους κινδύνους. Το 2002 πολύ πριν από την οικονομική κρίση είχε προβλέψει ότι η ελληνική οικονομία σηκώνει το πολύ 2,5 τράπεζες. Το είπε σε μια εποχή που λειτουργούσαν πάνω από 30 τράπεζες στην Ελλάδα, με τις 10 να θεωρούνται σημαντικού μεγέθους. Εκείνη την περίοδο σύσσωμος ο Τύπος είχε επικεντρωθεί στις συγχωνεύσεις και εξαγορές προσπαθώντας να ερμηνεύσει την εκτίμηση του Γιάννη Κωστόπουλου. Ο ίδιος, ωστόσο, απλά είχε δει το «ναρκοπέδιο» που είχε στρωθεί στην ελληνική οικονομία. Εζησε και τη χρεωκοπία. Τις δύσκολες εκείνες στιγμές της πρώτης και δεύτερης ανακεφαλαιοποίησης, ο Γιάννης Κωστόπουλος ήρθε αντιμέτωπος με το φάσμα του αφανισμού του δημιουργήματος της οικογένειάς του και το ασήκωτο βάρος η τράπεζα να χαθεί έπειτα από περισσότερα από 100 χρόνια ανεξάρτητης πορείας. Αυτό δεν συνέβη.

Με μετρημένα και καλομελετημένα βήματα, σημαντικές συνεργασίες, όπως με το Κατάρ και έχοντας τη συντηρητική στόφα που χαρακτηρίζει τους παραδοσιακούς τραπεζίτες, κατάφερε όχι μόνο να διασώσει το σκαρί, αλλά και να το καταστήσει ισχυρότερο. Οταν έγινε η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση, η Alpha Bank ήταν η μόνη τράπεζα με θετική καθαρή θέση, γεγονός που της επέτρεψε να λάβει τη μικρότερη κρατική βοήθεια και να ανακεφαλαιοποιηθεί με τρόπο που περιόρισε τις απώλειες για τους μετόχους της. Αποσύρθηκε αφήνοντας την τράπεζα ασφαλή και σε σίγουρα χέρια το 2014…