Δημοσιονομικά λάθη στην ανάκαμψη COVID

Οταν ο COVID-19 εξαπλώθηκε πριν από έναν χρόνο, η ανάμνηση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 ήταν ακόμα φρέσκια και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πήραν κάθε μέτρο στη διάθεσή τους για να διατηρήσουν την οικονομική σταθερότητα. Η αντίδραση στην προηγούμενη κρίση ήταν πράγματι κάπως αργή και συγκεχυμένη, ειδικά στην Ευρώπη, γιατί κανένας τότε δεν είχε αντιμετωπίσει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν. Αλλά το 2020 ήταν διαφορετικό.

Στην Ευρώπη, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παρενέβησαν σε μαζική κλίμακα, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να επεκτείνει τον ισολογισμό της από ένα ήδη υψηλό επίπεδο πριν από την κρίση, 4,7 τρισεκατομμυρίων ευρώ, σε περισσότερα από 7 τρισεκατομμύρια ευρώ – τα δύο τρίτα του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις παρενέβησαν για να στηρίξουν τα εισοδήματα, κυρίως μέσω διευρυμένων βραχυχρόνιων προγραμμάτων εργασίας, τα οποία διατήρησαν την απασχόληση, ακόμη και όταν οι ώρες εργασίας των εργαζομένων βυθίστηκαν. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, σχεδόν 40 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν χάσει τη δουλειά τους μέχρι τον Μάιο του 2020, αλλά περισσότεροι από τους μισούς βρήκαν σύντομα νέες ευκαιρίες απασχόλησης. Εν τω μεταξύ, πολλοί επωφελήθηκαν από επιδόματα ανεργίας και πολλά άλλα νοικοκυριά έλαβαν άμεσες εκταμιεύσεις από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Ως αποτέλεσμα, το συνολικό προσωπικό εισόδημα των ΗΠΑ αυξήθηκε στην πραγματικότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τέλος, όπως και η ΕΚΤ, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ επέκτεινε ουσιαστικά τον ισολογισμό της και διατήρησε μια εξαιρετικά ευνοϊκή νομισματική πολιτική. Αυτές οι συνδυασμένες εκρήξεις φορολογικής και νομισματικής πολιτικής ήταν απολύτως απαραίτητες ενόψει μιας άνευ προηγουμένου οικονομικής ύφεσης. Ακόμη και με μια τόσο μαζική ανταπόκριση, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ βίωσαν μια απότομη μείωση της ζήτησης ως αποτέλεσμα των περιορισμών που εμπόδισαν πολλούς τομείς να παράγουν ή να πωλούν τα προϊόντα τους.

Τώρα που το τέλος των περιορισμών είναι ορατό, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αποφασίσουν εάν η κατάσταση απαιτεί σταδιακή απόσυρση της στήριξης ή άλλη μια δόση φορολογικών και νομισματικών κινήτρων. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αναρωτηθούν εάν το μάθημα δημοσιονομικής πολιτικής της τελευταίας κρίσης πρέπει να εφαρμόζεται σήμερα. Τα προβλήματα που εξακολουθούν να υφίστανται σε ορισμένους τομείς δεν αντικατοπτρίζουν την έλλειψη διαθέσιμου εισοδήματος, αλλά περιορισμούς στην κινητικότητα και μια γενική διστακτικότητα εκ μέρους των καταναλωτών που φοβούνται να βγουν έξω.

Πιθανότατα δεν θα χρειαζόταν το δημοσιονομικό πακέτο ύψους 1,9 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ. Είτε αυξάνεται είτε όχι ο πληθωρισμός, το πακέτο Μπάιντεν θα αυξήσει το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ με μικρό όφελος για την οικονομία των ΗΠΑ. Η προσπάθεια τόνωσης μιας οικονομίας που έχει ήδη ξεκινήσει μια έντονη ανάκαμψη είναι μια κίνηση που φέρνει απώλειες.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Centre for European Policy Studies.