Ποια ημέρα ποιας γυναίκας

Ημέρα της Γυναίκας σήμερα και τις τελευταίες δεκαετίες, από τότε δηλαδή που η ημερομηνία αυτή καταγράφηκε στα κατάστιχα της μαζικής κουλτούρας μας, έχει τροποποιηθεί και ως προς τον συμβολισμό και ως προς τον «εορτασμό» της – τα εισαγωγικά διότι εδώ και λίγα χρόνια ακούω ότι δεν πρόκειται περί μίας «παγκόσμιας ημέρας» αλλά περί «φεμινιστικής απεργίας», απεργία από τι ακριβώς δεν ξέρω αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.

Αν θυμάμαι καλά – που μάλλον θυμάμαι – η Ημέρα της Γυναίκας μπήκε στην καθομιλουμένη μας τη δεκαετία του 1980. Μαζί με τον άνεμο της Αλλαγής και τη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου. Αλλωστε το 1975 καθιερώθηκε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αν και γιορταζόταν από τις αρχές του 20ού αιώνα. Ενώ οι αρχειολάγνοι έως και σήμερα ακόμη ερίζουν αν συνδέεται με απεργία εργατριών σε κλωστοϋφαντουργείο της Νέας Υόρκης το 1857 ή με απεργία εργατριών σε κλωστοϋφαντουργείο της Πετρούπολης το 1910, αν πρόκειται δηλαδή για «προίκα» του καπιταλισμού ή του σοσιαλισμού.

Τη δεκαετία του 1990 έως και τις αρχές του 2000, τα χρόνια της ευμάρειας και του «μεγάλου πάρτι» δηλαδή, η Ημέρα της Γυναίκας, ήταν, κυρίως μια… εμπορική γιορτή, τύπου «τα λουλούδια στα κορίτσια από εμένα». Θεματικά πάρτι στα κλαμπ της εποχής, δωρεάν ή μισή είσοδος για τις κυρίες, τριαντάφυλλα στις εισερχόμενες, «γυναικοπαρέες» στα, τότε, μπουζούκια και στα στριπ σόου με go go boys και ειδικές εκπτώσεις στα καταστήματα καλλυντικών. Αντε, σε περιοδικά και εφημερίδες, να κάναμε κάποιο αφιέρωμα για τις «Γυναίκες που μας εμπνέουν» ή «Το άλλο μισό του φεγγαριού» και να βλέπαμε στην ΕΡΤ κάποιο ντοκιμαντέρ για τη Μαρία Κιουρί. Πάντως, τον Βαλεντίνο, τον γιορτάζαμε πιο ταραντατζούμ και πιο μαζικά.

Τα τελευταία χρόνια, λόγω των γνωστών συνθηκών που βαριέμαι να επαναλάβω για μια ακόμη φορά, η Ημέρα της Γυναίκας πήρε έναν πιο ακτιβιστικό και πιο κινηματικό χαρακτήρα. Εντάξει, είναι φυσικό, σε συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, οι γυναίκες υφίστανται πιο έντονα και σε μεγαλύτερη έκταση τις συνέπειές της. Ωστόσο, από αυτό έως τις έξαλλες γραφικότητες των Femen ή εκείνη την εκδήλωση προ καιρού στο Σύνταγμα με το σύνθημα «Ο βιαστής είσαι εσύ» που απευθυνόταν γενικώς στο ανδρικό φύλο, η απόσταση είναι μεγάλη και η διαδρομή έχει πολλές παρεκκλίσεις. Με το γυναικείο κίνημα να βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, θεωρώ ότι θα έπρεπε η Ημέρα της Γυναίκας, ύστερα από τόσες δεκαετίες, να περάσει από τα περίχωρα των εντυπώσεων (είτε «εμπορικές», είτε ακτιβιστικές, το ίδιο είναι) στο κέντρο της ουσίας. Που δεν είναι μόνο καταγγελτικό ή, ακόμη χειρότερο, εκδικητικό. Για τον απλό λόγο ότι η ουσία είναι πάντα πολυσύνθετη.

«Με δυο παπούτσια πάνινα»

Και να λοιπόν που φτάσαμε την Ημέρα της Γυναίκας του 2021 να ασχολούμαστε με τα παπούτσια της Κατερίνας Σακελλαροπούλου και όχι, ας πούμε, με το ότι συμπληρώνει έναν χρόνο σε αυτήν τη θέση η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην Ελλάδα. Πώς γίνεται όμως από τη μία να λέμε «όχι» στην έμφυλη βία και στα στερεότυπα της πατριαρχίας και, από την άλλη, να αναπαράγουμε κλισέ περί γυναικείου εμφανισιακού καθωσπρεπισμού – είτε αυτός αφορά τα αθλητικά της ΠτΔ είτε τα μαλλιά της Σίας Αναγνωστοπούλου; Και πόσο προσβλητικό είναι, τελικά, το «Ας προσλάβει έναν στυλίστα».

Η Μέριλιν Μονρόε είχε πει: «Δώσε σε ένα κορίτσι τα σωστά παπούτσια και θα κατακτήσει τον κόσμο». Και η κυρία Σακελλαροπούλου, κρίνοντας από τη θέση που έφτασε, φαίνεται ότι φορούσε πάντα τα «σωστά» παπούτσια. Ανεξάρτητα από το σε ποιον αρέσουν.