Πεθαμένος την 14η Ιουλίου

Εκείνο το μεσημέρι του Ιουλίου του 1992, στα γραφεία του περιοδικού «Ταχυδρόμος» – στην οδό Κορνάρου, έναν μικρό δρόμο που ενώνει την Ερμού με την Καραγεώργη Σερβίας – επικρατούσε η συνηθισμένη ατμόσφαιρα της παιδικής χαράς. Ημασταν ακόμη στα χρόνια της αθωότητας, τότε που η δουλειά μας ήταν η «ατέλειωτη εκδρομή» μας και οι ατάκες «πετούσαν» πάνω από τις ξεχαρβαλωμένες γραφομηχανές μας (ποια κομπιούτερ;) σαν σαΐτες σε παλιά σχολική αίθουσα. Αλλωστε ήταν μεσοκαλόκαιρο, κάποιοι ξεκινούσαν από Δευτέρα τις διακοπές τους, άντε μια εβδομάδα αργότερα, και κάθε λίγο εμείς τα «κορίτσια» κατεβαίναμε στην Ερμού για να προβάρουμε σανδάλια και μαγιό.

Στην Καραγεώργη Σερβίας, κοντά στο υπουργείο Οικονομικών, είχε ανοίξει ένα καινούργιο σαντουιτσάδικο. Και καλά, «ψαγμένο», με «πειραγμένα» σάντουιτς αν και δεν νομίζω ότι είχαν μπει ακόμη αυτοί οι όροι στο γαστρονομικό μας λεξιλόγιο. Τέλος πάντων, προθυμοποιηθήκαμε, μαζί με έναν συνάδελφο, να βγούμε μέσα στη λαλάκα, να πάρουμε σάντουιτς για όλους. Τσαντιστήκαμε γιατί κάνα δυο άλλαζαν συνεχώς την παραγγελία τους, κάποια στιγμή είπαμε rien ne va plus, και ξεκινήσαμε. Ανεβαίνοντας την Καραγεώργη Σερβίας, λίγα μέτρα πριν φτάσουμε στη γωνία με τη Βουλής, έγινε το κακό.

Τι παράξενα που λειτουργεί το μυαλό… Ενω θυμάμαι με λεπτομέρειες ό,τι είχε προηγηθεί (ακόμη και τι ήθελαν οι συνάδελφοι στα σάντουιτς) δεν μπορώ να ανακαλέσω με ακρίβεια στη μνήμη μου τις στιγμές του πανικού. Ενας δυνατός κρότος, από αυτούς που δεν έχει συνηθίσει το ανθρώπινο αυτί, έτσι μου φάνηκε, σαν κάτι να με τράνταξε πολύ δυνατά, πιάστηκα από κάποιον, άγνωστο νομίζω. Και μετά μια σειρά από, επίσης αλλόκοτους θορύβους. Τα τζάμια που έσπαγαν, ο ήχος των συναγερμών, οι φωνές, οι φωτιές, οι καπνοί. Δεν ξέρω τι ακριβώς προηγήθηκε και τι ακολούθησε. Μόνο έναν άνδρα που φώναζε συνέχεια «το παλικάρι, το παλικάρι» θυμάμαι. Και εκείνο το αίσθημα του να μην ξέρω (για κλάσματα δευτερολέπτου ή για ένα δύο βασανιστικά λεπτά) αν είμαι εντός ή εκτός του γεγονότος το οποίο ακόμη αγνοούσα. Πώς να το εξηγήσω; Φοβόμουν να κοιτάξω τα πόδια μου, μήπως και δεν είναι στη θέση τους. Και όταν πήρα την απόφαση, κάτι κόκκινο που έπιασε το μάτι μου με τρόμαξα προς στιγμή. Είχα ξεχάσει ότι φορούσα κόκκινα παπούτσια.

Η «τρομοκρατία»
του τυχαίου

Επιστρέψαμε – τρομαγμένοι, αναμαλλιασμένοι, στραπατσαρισμένοι – στο γραφείο χωρίς να ξέρουμε ακόμη τι ακριβώς είχε γίνει. Αλλά με τη βεβαιότητα (δεν ξέρω από πού) ότι υπήρχε νεκρός ή νεκροί. Ενας συνάδελφος, ο Γιάννης, περίμενε στην είσοδο με την ψυχή στο στόμα. Δεν θυμάμαι την έκφρασή του, ο ίδιος μας περιέγραψε την ανακούφιση που ένιωσε όταν μας είδε. Αργότερα μάθαμε για τον Αξαρλιάν. Που περνούσε τυχαία από τη γωνία Βουλής και Καραγεώργη Σερβίας. Από εκεί που θα περνούσαμε κι εμείς λίγα δευτερόλεπτα αργότερα.

Το σκέφτομαι πολλές φορές και με διάφορες αφορμές από τότε. Ενα «αν» με πολλές παραμέτρους. Αν μια συνάδελφος δεν είχε αλλάξει, για άλλη μια φορά, την παραγγελία και δεν μας καθυστερούσε λίγα δευτερόλεπτα; Αν είχαμε κατέβει με το ασανσέρ αντί για τις σκάλες; Αν δεν είχα χαζέψει για λίγο τη βιτρίνα του «Δευτεραίου» στην είσοδο του κτιρίου; Αν δεν έκανε τόση ζέστη και περπατούσαμε πιο γρήγορα; Αν δεν συνέβαινε κάποιο από αυτά τα «μικρογεγονότα», θα ήμουν εγώ στη θέση του Αξαρλιάν. Οπως κάποια άλλα «μικρογεγονότα» οδήγησαν τον Θάνο στο «σημείο».

Οπου και όποτε δρουν τρομοκρατικές οργανώσεις αυτό συμβαίνει. Η βίαιη εισβολή του απολύτως τυχαίου στην καθημερινότητα των πολιτών. Διότι οι τρομοκράτες, όταν δολοφονούν στα τυφλά, ακυρώνουν μια βασική συνθήκη. Οταν, σε περίοδο ειρήνης, ένας νέος άνθρωπος πηγαίνει στη δουλειά του, είναι αυτονόητο ότι, κάποια στιγμή, θα γυρίσει στο σπίτι του. Και η ακύρωση αυτού του αυτονόητου είναι τρομοκρατία. Για όλους.