Ο δύσκολος γρίφος για την οικονομία

Με το άγχος να «έχει χτυπήσει κόκκινο» τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου παλεύουν μέρα και νύχτα να λύσουν έναν δύσκολο γρίφο. Πώς θα παραμείνει ζωντανή η οικονομία στη μάχη με την πανδημία, χωρίς όμως να υπάρξουν μεγάλες και ανεπανόρθωτες δημοσιονομικές ζημιές.

Το εγχείρημα γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο καθώς υπάρχουν πολλοί άγνωστοι Χ που έχουν να κάνουν με την αβεβαιότητα για την ένταση και την έκταση των πληγμάτων, δεδομένου ότι η πανδημία συνεχίζει την επέλασή της. Για να βγει η οικονομία από το τέλμα και να επιστρέψει σε τροχιά βιώσιμης και ισχυρής ανάπτυξης θα πρέπει να μη σπάσει ο παραγωγικός ιστός και να μη βουλιάξουν η αγορά και τα εισοδήματα. Αν κάτι πεθάνει, μόνο ένα θαύμα μπορεί να το αναστήσει.

Συνεπώς, το πρώτο και κυρίαρχο είναι να αντισταθμιστούν όσο το δυνατόν οι απώλειες στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά και να μετριαστούν τα χτυπήματα στην πραγματική οικονομία.

Από τον περσινό Μάρτιο που ξεκίνησε η πανδημία η κυβέρνηση έχει στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις με πάνω από 30 δισ. ευρώ χρησιμοποιώντας όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία από τις άμεσες ενισχύσεις έως τα φθηνά κρατικά δάνεια και την παροχή ρευστότητας με εγγύηση του Δημοσίου. Οι παρεμβάσεις φρέναραν την ύφεση, αλλά δεν ήταν δυνατόν να την αποτρέψουν. Θεωρείται βέβαιο ότι ο στόχος για ανάπτυξη 4,8% έχει χαθεί οριστικά και ο ρυθμός προσγειώνεται στην περιοχή του 3%. Το κοντέρ αναμένεται να γράψει διψήφιο νούμερο ύφεσης για το 2020, το καθοδικό σπιράλ δεν θα σπάσει το πρώτο τρίμηνο, ενώ προβλέπονται «αναιμικές» επιδόσεις έως τον Ιούνιο. Οπως έχει δηλώσει ο υπουργός Οικονομικών Χ. Σταϊκούρας, για κάθε 15 ήμερες που μένει κλειστό το λιανεμπόριο στις «κόκκινες» περιοχές η ταχύτητα της ανάπτυξης κατεβαίνει κατά 0,8%.

Ολα δείχνουν ότι η επιστροφή στην «ομαλή οικονομική ζωή» αργεί και πάντως δεν θα έρθει πριν από τις αρχές Μαΐου, την ώρα που ο προϋπολογισμός στηρίζεται στο σενάριο για έξοδο από το τούνελ το αργότερο έως το τέλος Μαρτίου.

Νευραλγικοί κλάδοι όπως το λιανεμπόριο, η εστίαση και ο τουρισμός εξακολουθούν να στροβιλίζονται στη δίνη της πανδημίας. Για πόσο καιρό, ουδείς γνωρίζει καθώς το τοπίο παραμένει θολό και ρευστό. Επειγόντως χρειάζονται οξυγόνο για να αναπνέουν και κρατική στήριξη για να σταθούν στα πόδια τους και να περάσουν σε φάση ανασυγκρότησης με τη λήξη της υγειονομικής περιπέτειας.

ΣΕ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ. Η κυβέρνηση πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, να έχει σχέδιο πρόληψης και δράσης και βέβαια να κρατά ανοιχτή τη στρόφιγγα της χρηματοδότησης. Η κεντρική κατεύθυνση είναι τα «αμορτισέρ» για την απορρόφηση των κραδασμών να δουλεύουν και να ενισχύονται για όσο χρειαστεί, αλλά όσο παρατείνονται οι περιοριστικοί όροι στη λειτουργία της οικονομίας τόσο είναι ανέφικτο να καλυφθεί όλη η ζημιά.

Οι κρατικές ενέσεις έχουν βαρύ δημοσιονομικό κόστος και προκαλούν τον εκτροχιασμό του ελλείμματος. Το οικονομικό επιτελείο επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους ότι η «δύναμη πυρός» δεν είναι ανεξάντλητη και απαιτείται προσεκτική και συνετή διαχείριση του δημόσιου χρήματος. Παρά το γεγονός ότι ισχύει η ευελιξία για το 2021 και πιθανότατα και το 2022, τα περιθώρια διόγκωσης του ελλείμματος δεν είναι απεριόριστα καθώς αν τα δημοσιονομικά εκτροχιασθούν η επάνοδος στους κανόνες της εξυγίανσης ενέχει τον κίνδυνο επώδυνων μέτρων με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και αύξηση της φορολογίας. Για την ανάσχεση των οικονομικών παρενεργειών η κυβέρνηση προχωρά στις επόμενες κινήσεις με δύο «κόκκινες γραμμές».

Η στάθμη  των ταμειακών διαθεσίμων που αποτελούν το ασφάλιστρο κινδύνου για τους ξένους επενδυτές να μην υποχωρήσει κάτω από τα 30 δισ. ευρώ.

Τα μέτρα στήριξης να είναι στοχευμένα και να έχουν συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα για να μην ξεφύγει ο λογαριασμός και το κόστος να είναι προσωρινό, έτσι ώστε η απόσυρσή τους να συμπιέσει αυτόματα το έλλειμμα. Τα «απαγορευτικά» αυτά καθιστούν ακόμα πιο περίπλοκη τη λύση της εξίσωσης, με άμεσο και βασικό ζητούμενο να μείνουν «αναμμένες οι μηχανές» της οικονομίας στον διάδρομο απογείωσης.